Rechts de liefde verklaard

Ongevraagd schreef cabaretier Jeroen van Merwijk linkse columns voor de rechtse Telegraaf, die de krant niet wilde plaatsen. Nu zijn de stukjes over rechtse wateren (tsunami's) en linkse (klaterbeekjes) gebundeld.

Voor Jeroen van Merwijk was het een daad van rechtvaardigheid, de linkse column die hij op een dag in de maand mei van het vorig jaar schreef.

Waarom las hij wel rechtse columns in het hem vertrouwde dagblad dat vroeger zo uitgesproken links was? En waarom plaatste de onveranderlijk rechtse krant van de buurman nooit een linkse column?

Van Merwijk mailde zijn linkse column naar De Telegraaf. Mocht de hoofdredactie geheel gratis in haar kolommen opnemen, voor het broodnodige tegengeluid.

Hij wachtte op de dingen die konden komen, maar die kwamen niet. 'En zoiets werkt op mijn pestspieren', zegt de 56-jarige cabaretier.

Op tafel ligt het boekje Bestemming Paradijs. Daarin staan 33 linkse columns die geen van alle De Telegraaf hebben gehaald. Paradijs is de achternaam van de hoofdredacteur die slechts één keer reageerde op de ongevraagde stroom van linkse columns. Die reactie is ook in het boekje opgenomen. Hoofdredacteur Sjuul Paradijs vond de linkse columns, voorzover hij ze kan volgen, vermakelijk. En dat was dat.

Voor Van Merwijk was die onuitgesproken afwijzing reden er een schepje bovenop te doen. De begeleidende briefjes werden intiemer van toon. Ze lezen als de onbeantwoorde liefdesverklaringen van een vasthoudend mens. De heer Paradijs wordt eerst 'lieve Sjuul' dan 'lieve schat van me' en eindigt als 'beste Sjuul'.

Jeroen van Merwijk stelde zich bij het schrijven van zijn linkse columns voor hoe de verbijstering op de burelen van De Telegraaf toe nam. 'Ze hebben vast gedacht: wat is dat voor een eikel?' Hij stuurde de columns ook per mail rond in een kringetje van vrienden en vakgenoten. Zo ontstond ook dat idee van een bundeling.

Kwamen uw columns ook voort uit ergernis over progressieve media die er tegenwoordig niet voor terugdeinzen het conserva-tieve geluid te laten horen?

'Nee, zeker niet. Ik vind ze vaak van een bedenkelijk allooi, maar ik wil er wel kennis van nemen.'

Jeroen van Merwijk leest graag een column met een mening, het liefst een beetje prikkelend geformuleerd. 'Arnon Grunberg vind ik erg goed.' Ook in De Telegraaf vindt hij trouwens wel iets van zijn gading. 'Ik ben het er niet mee eens, maar ze zijn wel goed geschreven en daar begint een column toch mee, dat die goed geschreven is.'

Na 33 linkse columns is Van Merwijk er mee gestopt. 33 is ook de leeftijd die Jezus Christus zou hebben bereikt, maar belangrijker was het gevoel uitgeschreven te zijn. 'Op een gegeven moment ga je toch oude thema's opnieuw verpakken.'

Jeroen van Merwijk is een cabaretier die je met een ouderwets woord 'geëngageerd' kunt noemen. Met dezelfde vasthoudendheid waarmee hij zijn linkse columns schreef, maakt hij ook zijn tournees langs kleine zalen. In De vleesgeworden bescheidenheid, zijn laatste programma, toont hij een T-shirt van de PvdA - ook een soort van liefdesverklaring.

Overigens is Van Merwijk oprecht van mening dat de sociaal-democratie een zegen is geweest voor Nederland. 'Eigenlijk zouden de Algemene Beschouwingen in de Tweede Kamer elke keer moeten beginnen met een staande ovatie voor de Kamerleden van de PvdA.'

Toen hij opgroeide, was links de norm in Nederland en achteraf beschouwd is dat wel eens verstikkend geweest.

'Benauwd is het woord waaraan ik het eerst denk bij die periode. Gelukkig ben ik zelf helemaal open gebloeid, maar ik kom nog wel eens mensen tegen die daarin zijn blijven hangen en dat is wel een andere wereld geworden.'

Maar in het breder en historisch perspectief is de maatschappelijke vooruitgang geheel te danken geweest aan progressieve krachten. Wat dat betreft heeft rechts volgens hem weinig reden zichzelf op de borst te kloppen. De bijdrage van rechts aan de vooruitgang dient slechts het individuele belang en de ontplooiing daarvan. 'Maar wat heb je aan drie terreinwagens als je er maar in eentje kunt rijden en er in Nederland niet eens terrein is.'

De linkse columns werden een exercitie door eigen gedachtegoed. De visie ontvouwde zich als het ware bij het schrijven. Het zijn sociologische beschouwingen op microniveau geworden.

'Ik til het verschil tussen links en rechts als het ware naar een hoger niveau. Je moet er op een abstracte manier naar kijken. Links wordt bij mij een figuur en rechts is een rechts persoon met al zijn onhebbelijkheden.'

Onlangs stond Sjuul Paradijs opeens voor zijn neus na afloop van een optreden in Dordrecht. 'Hij had het leuk gevonden.' Ze maakten een afspraak elkaar nog eens te zien en dronken daarbij een korenwijn. 'Het is een aardige man, zoals rechtse mensen vaak heel aardig zijn.'

Tot plaatsing van de columns kwam het echter niet. 'Hij heeft me wel beloofd te helpen met de publiciteit voor het boekje.'

Bestemming Paradijs; Jeroen van Merwijk; uitgegeven door Nijgh & Van Ditmar; 15 euro; ISBN 978 90 388 9488

Cv:

1955Geboren in Bilthoven (tweelingbroer)

1978Na afgebroken studie Nederlands naar Koninklijke Academie,

Den Haag, afdeling schilderen.

1983Cum laude afgestudeerd

1999Theatertournee De omgekeerde Wereld met Bavo Galama

2005Tournee Dat kunnen alleen de héle groten

2006Annie M.G. Schmidtprijs (voor het beste theaterlied) met Dat vinden jongens leuk

2011Tournee De vleesgeworden bescheidenheid

undefined

Meer over