NieuwsPCR-test

Rechter zet streep door verplichte coronatest terugkerende reizigers

De rechtbank in Den Haag heeft donderdag een streep gezet door de verplichte coronatest die Nederlanders moeten ondergaan als ze terug naar Nederland reizen.

Coronatest door de GGD op Schiphol, op vrijwillige basis.
 Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Coronatest door de GGD op Schiphol, op vrijwillige basis.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Sinds vorige week moet iedereen die terugkeert naar Nederland een negatieve uitslag laten zien, die niet ouder is dan 72 uur. Maar volgens de rechter is er geen wettelijke basis om iemand te dwingen een test te laten doen.

De zaak tegen de staat was aangespannen door jurist Jeroen Pols van de actiegroep Viruswaarheid. Zijn gezin verblijft in Tanzania en moest verplicht een negatieve coronatestuitslag laten zien om aan boord van het vliegtuig te stappen. Volgens Pols is de verplichting een test te ondergaan een inbreuk op de lichamelijke integriteit.

De rechtbank in Den Haag gaf hem daarin afgelopen donderdag gelijk. Dat er een ‘dringende noodzaak’ is om het verdere verspreiding van het virus zo veel mogelijk tegen te gaan, staat volgens de rechter niet ter discussie. Maar volgens de rechter mag de familie Pols zich ‘met recht erover beklagen dat zij tegen haar wil gedwongen wordt een PCR-test te laten afnemen’. Volgens de rechter is er geen deugdelijke, wettelijke grondslag voor een testplicht voor een Nederlandse ‘onderdaan’ die naar huis wil terugkeren.

De rechtbank in Den Haag heeft alleen geoordeeld over de verplichting van het gezin van Pols. Maar volgens hoogleraar Algemene Rechtswetenschap Jan Brouwer van de Rijksuniversiteit Groningen is met de uitspraak van de Haagse rechtbank de maatregel ‘van de baan’. ‘Formeel gezien is dit alleen een uitspraak tussen deze twee partijen, maar in dit geval is het evident dat een rechter in een volgende zaak zich ook zo zal uitspreken. Ook andere reizigers staan nu juridisch in hun recht een test te weigeren.’

Principiële uitspraak

Hoogleraar Brouwer noemt het een ‘heel principiële uitspraak’. ‘Dat zijn we de afgelopen acht maanden geworden, wat betreft het inperken van grondrechten. Er is zoveel gediscussieerd over wat allemaal mogelijk is. Je kunt niet bij een maatregel zeggen: het is maar een kleine inbreuk op de grondrechten en dan mag het zonder wettelijke basis. Als het grondrecht beperkt wordt, is er een wettelijke grondslag voor nodig. Dat heeft de rechter nu nog eens bevestigd.’

De maatregel van het kabinet ging op 29 december in. De PCR-test dient maximaal 72 uur voor aankomst in Nederland afgenomen te zijn en geldt voor iedereen die afkomstig is uit een ‘hoog risicogebied’.

De overheid heeft al laten weten tegen de uitspraak in beroep te aan. Maar volgens Brouwer kan die weinig anders dan het beleid aanpassen. Een andere mogelijkheid is volgens de hoogleraar dat luchtvaartmaatschappijen een testverplichting opnemen in hun algemene voorwaarden. ‘Er zijn al maatschappijen die dat hebben gedaan.’ Ook is volgens hem een verplichte quarantaine mogelijk voor mensen van wie de overheid vermoedt dat ze besmet zijn. ‘Dat is wel wettelijk geregeld. Op overtreding daarop staat echt een torenhoge boete. Dat kan een afschrikwekkende werking hebben.’ De controle van verplichte quarantaines is volgens Brouwer wel een probleem. ‘Die wet is geschreven voor een enkeling. Je kunt moeilijk duizenden mensen volgen.’

Meer over