Rechter geeft zwemdocenten Salam werkstraf voor dood door schuld

De rechter heeft donderdagmiddag een badmeester en twee badjuffen veroordeeld tot elk 60 uur werkstraf voor dood door schuld. Zij waren in het zwembad 't Gastland in Rhenen toen daar op 21 september 2015  het 9-jarige Syrische meisje Salam verdronk. De twee leerkrachten van de school van Salam die toen ook aanwezig waren bij de zwemles, zijn vrijgesproken.

Charlotte Huisman
Salam Beeld Foto uit privéarchief
SalamBeeld Foto uit privéarchief

Salam was met nog een jongetje de enige van de groep van veertig kinderen die niet kon zwemmen; zij kregen apart les in het ondiepe bad. Met haar familie was ze gevlucht uit Syrië en ze was pas net in Nederland. Het was haar vierde zwemles en ze sprak geen Nederlands. Na de zwemles mochten de kinderen vrij zwemmen. Bij het baantjeszwemmen erna zag een badgast haar op de bodem liggen van het diepe bad. Salam is tijdens of direct aansluitend op het vrij zwemmen verdronken.

Volgens de rechter ligt de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van het schoolzwemmen primair bij de zwemleraren. 'Door een gebrek aan waakzaamheid en een gebrek aan communicatie zijn zij in meerdere opzichten tekortgeschoten in het toezicht op Salam.' Zo had de zwemleraar die Salam en het jongetje les had gegeven in het ondiepe bad, niet aan de twee badjuffen doorgegeven welke twee kinderen niet konden zwemmen. Niemand lette specifiek op haar. Ook had ze misschien de in het Nederlands gestelde instructie niet begrepen, dat ze niet in het diepe bad mocht. Na de les mocht ze haar drijfkurkjes afdoen. 'De dood van Salam was een ongeluk, maar wel een ongeluk dat voorkomen had kunnen worden als minder op ervaring en routine was gevaren en beter was gecommuniceerd tussen alle toezichthouders', aldus de rechter.

De zwemleraren hebben er na de ontdekking van Salam in het diepe bad alles aan gedaan om haar nog te redden. 'Dat dat niet is gelukt hebben zij als traumatisch ervaren. Ook zullen zij de rest van hun leven met zich meedragen dat er tijdens hun toezicht een meisje is verdronken.' De rechtbank legt hun taakstraffen van 60 uur op, in plaats van de door de officier geëiste taakstraf van 120 uur.

Leerkrachten vrijgesproken

Het Openbaar Ministerie had ook tegen de twee leerkrachten taakstraffen van 120 uur geëist wegens nalatigheid en dood door schuld; ook de leerkrachten hadden haar volgens de aanklager meer in de gaten moeten houden, zoals is vastgelegd in protocollen en werkplannen van het zwembad en de school.

Maar de rechter spreekt ze daarvan vrij. De leerkrachten hebben volgens de rechter wel een fout gemaakt door onvoldoende zicht te houden op Salam. 'De leerkrachten waren niet op de hoogte van de protocollen, waarin staat dat zij samen met de zwemleraren verantwoordelijk zijn voor het toezicht op de zwemmende leerlingen. Het is de school aan te rekenen dat de leerkrachten hiervan niet op de hoogte waren. De leerkrachten grepen terug op wat zij in de praktijk gewend waren: tijdens het zwemmen nemen de zwemleraren de verantwoordelijkheid over. Zij wisten niet beter dan dat zij een ondersteunende rol hadden.'

De ouders waren tijdens de zitting heel emotioneel. 'Hoe kan het dat mijn dochter tien minuten op de bodem van het zwembad heeft gelegen, zonder dat een van de vijf aanwezige toezichthouders haar heeft gezien?', vroeg de vader zich af. 'Wij zijn ons land ontvlucht om een veilige plek te vinden', zei de moeder van Salam. 'Haar nichtjes in Syrië leven nog in de oorlog, en Salam is dood. Deze vijf mensen die hier terechtstaan, hebben de vreugde in mijn hart gedoofd.'

De rechtszaak heeft ook een grote impact gehad op de vervolgde badmeesters en leerkrachten. Een van de leerkrachten zit sinds het fatale ongeluk ziek thuis. De badmeester omschreef het gebeurde als een nachtmerrie.

De uitspraak wordt gevolgd door de hele beroepsgroep van leerkrachten als zwemleerkrachten, omdat de rechter zich in deze zaak uitspreekt over de vraag: in hoeverre zijn individuele leraren en badmeesters verantwoordelijk voor ongelukken van 'hun' kinderen? Voor de leerkrachten zal de uitspraak als een opluchting komen. Hun verantwoordelijkheid is beperkt. Door onrust over deze rechtzaak had een aantal scholen het schoolzwemmen al geschrapt.

Lees meer

De 9-jarige Salam overleefde de bombardementen in Syrië, maar stierf in 2015 bij het schoolzwemmen in Rhenen. Verdronken op de bodem van zwembad 't Gastland. Haar ouders begrepen lange tijd niet wat er precies was gebeurd.

De badmeesters en -juffen in het zwembad hebben niet specifiek naar Salam gekeken. Zijn zij daardoor nalatig geweest? 'Als ik me te veel focus op het individu, gaat dat ten koste van andere kinderen in het bad', zegt badmeester Jos.

Het OM besluit in 2016 om de leerkrachten en zweminstructeurs die aanwezig waren in het zwembad te vervolgen. Volgens strafrechtdeskundigen was het logischer geweest de werkgevers verantwoordelijk te houden en niet de individuen, die toch al zijn getraumatiseerd door het drama.

In mei 2017 beschuldigde het OM de aanwezige leerkrachten en zweminstructeurs van dood door schuld. Er werd 120 uur taakstraf geëist.

De populariteit van schoolzwemmen is tanende. Vanwege de kosten, maar ook de dood van het Syrische meisje Salem speelt een rol. (+)

Meer over