Column

Recensent v Blockbusterbezoeker

Critici kraakten de nieuwe Batman, de fans trokken massaal naar de bioscoop. Waarom is er zo'n kloof tussen die twee?

Floortje Smit
Batman v Superman. Beeld Warner Bros. Picture
Batman v Superman.Beeld Warner Bros. Picture

'Ongeveer zo leuk als een porseleinen wasbak die op je hoofd wordt stukgeslagen', aldus The New York Times. 'De meest incoherente blockbuster in jaren', schreef de Britse krant The Telegraph. 'Ben Afflecks Batman-interpretatie beperkt zich tot zijn kaak, de hele film lang stoïcijns vooruitgeschoven als een mokkend kind', viel hier in de Volkskrant te lezen.

Samengevat: de filmcritici hadden niet bepaald genoten van Zack Snyders megablockbuster Batman v Superman: Dawn of Justice.

De fans gingen dit weekend en masse naar de bioscoop. Volgens de prognoses zou het een sensationele omzet worden. Wat voor acteurs Jason Momoa (Aquaman) en Ray Fisher (Cyborg) een reden was op internet critici triomfantelijk belachelijk te maken. In vakblad Variety leidde dit tot een stuk over de afnemende macht van de elitaire filmkritiek.

Opmerkelijk, want zo slecht was de film nou ook weer niet besproken. De uiteindelijke kassaopbrengst bleek toch niet zo fenomenaal als voorspeld. En het is zeker niet de eerste blockbuster waar de critici geen bal aan vonden, maar de fans wel naartoe gingen.

Hoe kan dat toch, dat er soms zo'n kloof gaapt tussen de mening van de recensenten en de blockbusterbezoeker? Omkoperij door Marvel, die andere superheldenfabriek, die DC Comics een hak wilde zetten, was de meest krankzinnige online theorie. Maar vaker hoor je dat filmrecensenten humorloze mensen zijn die onschuldig vermaak aan gort analyseren. Het is een hardnekkig vooroordeel dat vooral leeft onder superheldenfans en slecht besproken regisseurs - Ate de Jong (Het Bombardement) bijvoorbeeld schreef ooit een essay van vier pagina's over Nederlandse critici die in hun 'bloeddorstige jacht naar zelfverheerlijking hun raison d'être verloren'.

Maar recensies zijn er niet in de eerste plaats voor filmmakers of voor degenen die bij elke fladderende cape naar de bioscoop gaan. Het gaat om het doorsneepubliek, dat ruim twintig euro moet neerleggen voor twee bioscoopkaartjes; reis- en parkeerkosten, babysitter en popcorn nog niet meegerekend. Wie ruim twee uur van zijn schaarse vrije tijd opoffert, verdient het beste, ook - of juist - als het om vermaak gaat. Dat hoort de ambitie te zijn van de regisseur; net zoals het de taak is van de recensent om vervolgens kritisch het kaf van het koren te scheiden.

Superheldenfilms zijn 'bulletproof', zei een analyst in Variety. Die trekken altijd publiek. Geen criticus die daarvan wakker ligt, maar wel een mooi alibi voor de filmindustrie om dit soort genrefilms gemakzuchtig in elkaar te draaien.

Meer over