Recap True Detective S02: het hele seizoen

Een serie per aflevering bespreken is als een boek per hoofdstuk recenseren - het slaat nergens op. Dat zijn de woorden van Nic Pizzolatto, geestelijk vader van True Detective. Hoewel we zijn advies al acht weken in de wind slaan, gaan we nu zijn creatie eindelijk behandelen zoals hij dat wil: als een geheel.

Colin Farrell als Ray en Rachel McAdams als Ani. Beeld HBO
Colin Farrell als Ray en Rachel McAdams als Ani.Beeld HBO

Vanaf het moment dus dat er een lijk werd rondgereden in een Cadillac, tot de laatste aflevering, toen bleek dat dat lijk uit wraak is omgebracht door een verwarde jongeman, die bijna 25 jaar eerder met zijn zus had moeten aanzien hoe hun ouders werden vermoord door mannen die uit waren op een set blauwe diamanten. Die jongeman bleek ook de schutter met losse flodders achter het vogelmasker.

En vanaf het moment dat onze drie rechercheurs - Ray Velcoro, Ani Bezzerides en Paul Woodrugh - elkaar, staand om het lijk, wantrouwend voor het eerst aankeken, en samen op de zaak maar vooral op elkaar werden gezet, totdat ze gebroederlijk de zaak op een haar na oplosten, in een guur motel met een stapel contracten. Over elkaar hielden ze hun mond dicht, en de informatie over anderen namen ze mee in hun graf of de grens over.

Seksverslaafde ambtenaar

Ze waren dichtbij, bijna hadden ze de belangenverstrengeling van politie, politiek, zakenwereld en onderwereld ontmaskerd, en toen stierven Woodrugh en Velcoro allebei door schoten van luitenant Burris, die na al die jaren nog steeds aasde op de blauwe diamanten die hij ooit had buitgemaakt, en die door de seksverslaafde ambtenaar Ben Caspere (ook wel: het lijk) waren bewaard. Hoewel bijna alle betrokkenen doodgingen, zet de corruptie onverminderd voort.

Sterk detectivewerk was het niet te noemen. Alleen Paul speurde twee belangrijke zaken op: de kinderen van de vermoorde juweliers (al maakten Ray en Ani dat taakje af) en het verdachte verleden van Burris, Holloway, Caspere en Dixon. Hadden we daar al die omwegen voor nodig? Ja, want dat is wat Pizzolatto wilde laten zien met dit verhaal: de duizelingwekkende omvang van corruptie in California en hoe goede bedoelingen ten onder gaan tegenover zulke krachten.

Tergend langzaam

Seizoen twee kwam tergend langzaam op gang; de eerste helft - voordat we een tijdssprong van twee maanden maakten in aflevering vijf - werd vooral besteed aan het geduldig onthullen van de achtergrondverhalen. Trauma's zijn in de wereld van Pizzolatto de enige bepalende factor in iemands persoonlijkheid en gedrag, zo bleek.

Ben je vroeger misbruikt? Dan heb je er een vreemde fetisj aan over gehouden en probeer je de leegte in je te vullen door betekenisloze seks. Werd je vroeger door je vader opgesloten in de kelder? Dan wantrouw je iedereen en verbrand je al je schepen als je met je rug tegen de muur staat.

Ongelukkige jeugd

Stuk voor stuk hadden de personages een ongelukkige jeugd, met vaders en moeders die dronken, geweld gebruikten, te streng of juist te vrij waren. Maar liefst twee moeders pleegden zelfmoord. In deze worstelingen vinden we een van de twee grote thema's van deze reeks: wat betekent het om een kind op deze wereld te brengen? En: wat is mijn nalatenschap?

Frank en Jordan deden verwoede pogingen een kind te krijgen, in de hoop zo hun dynastie bestendig te maken. Paul stierf omdat hij zijn geaardheid probeerde te verbergen, nadat hij zijn ongeboren kind in veiligheid had gebracht. Ani verzoende zich enigszins met haar hippie-vader, nadat hij vertelde dat hij vier dagen in het bos naar had gezocht toen ze door een kinderlokker was ontvoerd. En Ray bleek 99,99 procent zeker de vader van zijn roodharige zoon.

Vince Vaughn als Frank Semyon. Beeld HBO
Vince Vaughn als Frank Semyon.Beeld HBO

Baby

In de slotscène bleek hij nog vruchtbaarder: Jordan en Ani zorgden samen voor een baby in Venezuela, waar ze ondergedoken zaten en de contracten van de treinlijn overhandigden aan de journalist, die Ray aan het begin van het seizoen aftuigde, omdat hij zich verdiepte in de corruptie rond de aanleg. Achteraf is de journalist misschien wel de echte true detective, omdat hij als enige de corruptie kan ontmaskeren, maar dat terzijde.

Door de manier waarop ze het kind vasthield, neem ik aan dat het van Ani (en Ray) is - ook de one-night-stand-baby is een trucje waar Pizzolatto niet voor terugdeinst. Hoewel de bedoelingen ongetwijfeld goed waren had dit einde toch iets seksistisch: de mannen gingen heroïsch ten onder, nadat ze de vrouwen hadden overtuigd om te vluchten (en te zorgen voor het nageslacht). Dat was volgens de barmhartige mannen het juiste om te doen.

Hoe doe ik het goede?

Dit seizoen draaide in essentie om die vraag: hoe doe ik het goede? Het antwoord werd nooit helemaal gegeven, en dat is maar goed ook, want er is geen eenduidig antwoord mogelijk. Het goede doen werd niet altijd beloond: Ray wilde nog één keer zijn zoontje zien, voordat hij met een tas vol geld naar Venezuela vluchtte - het werd zijn ondergang.

Ray stierf in een bos, achterhaald door Burris en zijn handlangers, precies zoals zijn vader hem in een Lynchiaanse droom in aflevering drie voorspelde: 'I see you running through the trees, you're small, trees like giants, men are chasing you, you step off the trees, you ain't that fast, ah son, they kill you, they shoot you to pieces.'

Ook Frank, een schurk die zich voorstaat op zijn morele kompas, ging ten onder in de meedogenloze natuur: door Mexicaanse dealers werd hij beroofd van miljoenen en voor dood achtergelaten in de woestijn. De korte, maar enerverende bijna-happy end kon natuurlijk geen stand houden. Vergelding achterhaalde Frank en Ray, hoe volstrekt willekeurig het noodlot voor beiden ook leek.

Colin Farrell als Ray Velcoro. Beeld HBO
Colin Farrell als Ray Velcoro.Beeld HBO

Hallucinatoir

De hallucinatoire scène waarin Frank strompelend vecht voor zijn leven behoort (samen met Rays droom) tot de mooiste van dit seizoen. Belagers die hem in zijn leven lastigvielen, doemden als visioenen weer op. Hij snoerde ze allemaal de mond, overtuigd van zijn eigen goedheid en onoverwinnelijkheid, maar uiteindelijk moest hij toegeven dat hij zichzelf voorloog; tientallen meters terug was hij al gestorven.

Soms zei iemand het goede te doen, ook al wist hij in zijn hart dat het een verkeerde keuze was. Paul Woodrugh worstelde zo met zijn homoseksuele gevoelens dat hij liever doodging dan dat hij de moeder van zijn toekomstige kind moest vertellen dat hij gay was. Een idioot hoge prijs om te betalen - je hoopt maar dat het een dankbaar scenariotrucje was van Pizzolatto en dat mensen in L.A. niet echt zo denken.

Wodka

Toen Paul in aflevering vier bij Ray in de auto zat na een wilde nacht met zijn Irak-vlam Miguel, vroeg hij zich - met een fles wodka aan zijn lippen om elf uur 's ochtends - af hoe je hoort te leven, hoe je het goede moet doen. Hij had zoveel bevelen opgevolgd dat hij zichzelf was kwijtgeraakt. Niemand weet dat, troostte Ray hem, al had hij hem ook kunnen vragen wat hem echt dwarszat.

Paul had aan het eind van die aflevering ook eerlijk kunnen zijn toen zijn vriendin Emily hem vertelde dat ze zwanger was. In plaats van alles uit naïviteit of koppigheid te verdringen en haar op een van de depressiefste plekken van L.A. ten huwelijk te vragen, had hij moeten zeggen waar hij die ochtend wakker was geworden.

Grof

Het goede antwoord was niet moeilijk daar, maar zo makkelijk was het vaak niet. Doe je het goede als je de verkrachter van je vrouw vermoord? Als je de dood van je partner wreekt? Of de moord op je ouders? En als je de mannen die je proberen op te lichten executeert en hun geld jat? Het antwoord leek telkens nee, want al deze keuzes liepen uiteindelijk slecht af.

'You're bad, Ray', zei zijn ex tegen hem in aflevering twee. Je kon niet anders dan haar gelijk geven: eerder sloeg hij de vader van een pestkop tot moes met een boksbeugel, waarna hij de grofste tekst van een seizoen vol grove teksten uitkraamde: 'I will buttfuck your father with your mothers' headless corpse on this lawn.'

Zachtaardiger

Gaandeweg werd Ray steeds zachtaardiger. Hij was eerst suïcidaal, maar na een bijna-doodervaring fleurde hij op. Toen alles mis dreigde te gaan en hij troost zocht bij Ani, kreeg hij zelfs wat levenslust terug. Wel gaf hij de voogdij van zijn zoontje op - hij berustte in zijn lot. Op de botox-spetterende afranseling van dokter Pitlor na bleef de 'black rage' van Ray binnen de perken.

'He's not a bad man', zei Ray in de laatste aflevering over zijn baas Frank Semyon, de gangster die zo graag een eervol leven wilde leiden. Je zou hem bijna geloven ook, als de beelden en geluiden niet nog in je geheugen geschrift staan: met een tang gouden tanden uittrekken, met een spijkerpistool een hand en een schouder doorboren, een tumbler-glas kapot slaan op iemand slaap - Frank was zeker een bad man, hoeveel warmte hij ook had in zijn hart voor zijn naasten.

'Sometimes your worst self, is your best self', zei Frank profetisch tegen Ray om hem over te halen voor hem te werken. Op andere momenten probeerde hij juist mensen te overtuigen om aan de goede kant van de lijn te blijven. 'This hurt can make you a better person', zei Frank tegen het zoontje van de vermoorde Stan, in een van de ontroerendste dialogen van dit seizoen.

Ray. Beeld AP
Ray.Beeld AP

Morele vraagstukken

Telkens kwamen deze morele vraagstukken terug. 'We get the world we deserve', zei Ray onheilspellend en cynisch in aflevering twee, maar in de finale draaide Ani dat gezegde om: 'We deserve a better world.' Of die betere wereld alleen toekomt aan de goede mensen bleef onduidelijk. De zin klonk mij gemakzuchtig en pathetisch in de oren, na een seizoen vol nihilistisch geweld gecombineerd met emotionele confrontaties.

Het grootste probleem van dit seizoen is dat deze morele vraagstukken opgeworpen werden in een - op z'n minst lichtelijk - satirische serie. True Detective nam zichzelf altijd al bloedserieus, weinig series zijn zo zwaar en ernstig, maar in deze tweede reeks is daar een opmerkelijke ludieke component bijgekomen: metakitsch, ofwel: knipogen naar de conventies van het detective-genre.

In alles is duidelijk dat Pizzolatto voortbouwt op het werk van anderen, waaronder regisseur David Lynch, horrorschrijver H.P. Lovecraft en noir-schrijvers James Ellroy, Raymond Chandler en Dashiell Hammett. Elke aflevering zit bomvol verwijzingen, van de martial arts-boeken van Ani tot de cosmetisch chirurg die escorts mooier maakt voor de exclusieve feestjes en rechtstreeks uit L.A. Confidential lijkt te komen. De naam True Detective verwijst naar een pulp-fictionblaadje dat in verschillende uitgaves sinds de jaren twintig verscheen. Pizzolatto leunt dus op een genre dat al niet geheel serieus te nemen is, waarin de realiteit rekbaar is en toeval eerder regel dan uitzondering.

Colin Farrell als Ray en Rachel McAdams als Ani. Beeld HBO
Colin Farrell als Ray en Rachel McAdams als Ani.Beeld HBO

Vrijheid

Het is niet gek dat hij die vrijheden zelf ook neemt. Je kunt de intenties van een auteur nooit helemaal raden, maar door te spelen met de clichés van detectiveverhalen- het overacteren, de toevalligheden, de foute teksten, de achtervolging en ontsnapping, de shoot-out, de afpersgesprekken, het onbezonnen speurwerk - heeft Pizzolatto een dubbele laag in zijn werk aangebracht: True Detective is een tongue-in-cheek pastiche, misschien zelfs een persiflage te noemen.

In films en series is het gebruikelijk dat er knipogen worden gemaakt naar sjablonen en conventies uit Hollywood - van het hele oeuvre van Tarantino tot alle zeven Police Academy-films. Je vergeeft die films daarom dat ze clichématig en niet geloofwaardig zijn of zelfs natuurkundige wetten breken.

Voor True Detective geldt ook. Een extravagant orgiefeestje voor rijke, machtige mannen? Oké. Een groezelige onderwereldbar met een schuilkelder voor op de vlucht geslagen criminelen en een barvrouw die een enorm litteken op haar gezicht heeft? Vooruit. Een afgezaagde scene waarin Ray zijn zoon salueert voordat hij een wisse dood tegemoet gaat? Dat kon er ook nog wel bij.

Serieus

Maar het loopje met de werkelijkheid wringt omdat de serie zichzelf zo ongelooflijk serieus neemt. Je kunt wezenlijke, morele kwesties nauwelijks behandelen als je te veel bezig bent met knipogen en de realiteit oprekken. Voorbeeld: een geweldsverheerlijkende shoot-out met traangas strookt niet met de ernstige levenswijsheden die Ray daarna met schorre, intense stem voor zijn zoon inspreekt.

Zo kreeg True Detective seizoen twee soms iets ongemakkelijks: je wist niet of je erom moest lachen, moest huilen of op het puntje van je stoel moest zitten. Is het nou camp of cult, vroeg ik me elke keer af als Frank weer een foute gangstertekst uitsprak als: 'In the midst of being gang-banged by forces unseen, I figured I'd drill myself a new orifice, go on and fuck myself for a change.'

Tot slot is er het probleem van de nodeloos complexe plot. Het getuigt van sterk schrijfwerk als je de kijker bij de les houdt met ingewikkelde verhaallijnen, impliciete dialogen waarmee meer wordt gezegd dan je in eerste instantie denkt en aanknopingspunten die als een spoor van broodkruimels door het seizoen worden gestrooid. Maar er wordt een grens overschreden als je in de een na laatste uitzending tientallen namen noemt van personages die zes uur lang niet meer in beeld zijn geweest en dan opeens een cruciale rol blijken te spelen.

Vince Vaughn als Frank Semyon. Beeld HBO
Vince Vaughn als Frank Semyon.Beeld HBO

Onuitgewerkte personages

Burgemeesterszoontje Tony Chessani, die aan het eind zijn vader opvolgt, bleek een grote spin in het web, terwijl hij nauwelijks dialoog heeft. Welgeteld één scene, de eerste waarin hij voorkwam, had hij sprekende tekst. Het foute personage bleek toen al veel potentie te hebben, maar Pizzolatto heeft dat totaal niet uitgewerkt. Dat Tony dan uiteindelijk de ambtsketting omdoet (nadat hij waarschijnlijk zijn vader heeft vermoord), laat de kijker jammer genoeg koud.

Zo waren er tal van onuitgewerkte personages. De moordenaar van Caspere bleek de setfotograaf uit aflevering drie. Zijn zusje was de assistente van Caspere en bovendien zijn bastaardkind. Wie waren deze mensen? Van de gemene Mexicanen die Frank uiteindelijk vermoorden wisten we niet eens de naam (op IMDB worden ze Gonzales #1 en Gonzales #2 genoemd). En tijdens het slot kregen we nog het achtergrondverhaal van Franks handlanger Nails voorgeschoteld. Sorry, maar dat is too little, too late. Nu is het niet gek dat er maar een paar ronde personages in een verhaal zitten, maar dan moeten al deze randfiguren niet zulke belangrijke rollen spelen en geen emotionele investeringen vragen van de kijker.

Duizelen

Maar ook hier geldt dat de complexiteit een stijlfiguur van het genre is. Het is de bedoeling dat het je gaat duizelen. Je moet denken: dit schandaal gaat zo diep, zo veel lagen van de samenleving zijn ervan doordrongen, dat er niets meer aan te doen is, dat het noodlot onomkeerbaar is. Die stijlfiguur is dan helaas doorgeslagen.

Toch deed de anderhalf uur durende slotaflevering goed zijn best om alle losse eindjes aan elkaar te knopen. Hoewel er vragen onbeantwoord bleven - wat gebeurt er met Chessani's dochter en waarom pleegde haar moeder zelfmoord? Wat is de fetisj van Ani? En, natuurlijk: waarom is de aura van Ray zo groot, en groen en zwart? - was de afronding bevredigend, althans in de zin dat er een afsluiting was. De betekenis van het slot liet te wensen over. Uiteindelijk bleek het toeval sterker dan de moraal. De sterfscènes van Ray en Frank waren cinematografisch geweldig, maar konden niet verhullen dat er een fatale weeffout in het scenario zat: de ongemakkelijke verhouding tussen kitsch en kunst.

Acht weken lang kwam elke dinsdag de recap van True Detective seizoen 2 online te staan, de ochtend nadat de aflevering op HBO in première is gegaan. Vandaag de achtste en laatste aflevering, Omega Station.

Meer lezen?

De beste uitleg van de idioot ingewikkelde plot vind je bij Slate (stuk van vorige week).

Duizelt alles je nog steeds? Check deze infographic van alle personages, van de locatie en van een paar instituties van seizoen twee.

Kloppen al die routes die onze detectives rijden wel? Niet bepaald, berekende Wired. Check deze nutteloze maar erg grappige routebeschrijvingen.

En kloppen die misdrijven en de corruptie dan wel? In deze podcast wordt de werkelijke onderwereld van L.A. vergeleken met het criminele circuit van True Detective.

Vond je seizoen twee eigenlijk hartstikke goed? Hier vind je een medestander, met een aantal interessante punten.

Of vond je dit seizoen nog minder dan niks? Dan hier zeven redenen waarom True Detective s02 een mislukking was.

Ani. Beeld AP
Ani.Beeld AP

Lijstjes

Tot slot een paar volstrekt arbitraire lijstjes, gewoon omdat het leuk is.

Meest meegeleefd met:
1. Ray Velcoro
2. Ani Bezzerides

Leukste personage:
1. Dokter Irving Pitlor (gespeeld door zanger Rick Springfield)
2. Burgemeester Austin Chessani

Truest detective:
1. De journalist van de LA Times (als hij zijn artikel gepubliceerd krijgt)
2. Paul Woodrugh (de enige die nuttig speurwerk deed)

Had veel meer ingezeten:
1. Tony Chessani
2. Osip Agranov

Beste tekst:
Frank: 'What's up with the water?'
Ray: 'Booze tends to take the edge off. I want to stay angry.'

Slechtste tekst:
Frank probeert dreigend te klinken door tegen een wapenhandelaar te zeggen hoe goed zijn gebit is: 'I never lost a tooth. I've never even had a fuckin' cavity.'

null Beeld
Beeld

Beste scènes:
1. De Lynchiaanse bijna-dooddroom van Ray
2. De bijna-dooddroom van Frank in de woestijn
3. Het trippy orgiefeestje van Ani (let op de ouderwetse muziek!)

Meer over