Rebelse student is ver te zoeken

Studenten moeten 'competente rebellen' zijn, vindt minister Bussemaker (Onderwijs). Maar op haar tour langs het hoger onderwijs, in Leeuwarden, blijft protest tegen het leenstelsel uit.

Minister Bussemaker ontmoet internationale studenten in Leeuwarden. Beeld Raymond Rutting
Minister Bussemaker ontmoet internationale studenten in Leeuwarden.Beeld Raymond Rutting

De mooiste fantasie van Jet Bussemaker gaat over de competente rebel. Jongeren, zegt de minister van Onderwijs graag, moeten worden opgeleid tot creatieve dwarsdenkers en constructieve neezeggers. Een jonge co-piloot moet een gezagvoerder durven tegen te spreken, een verpleegkundige een arts.

Maandag reisde Bussemaker af naar Leeuwarden in de hoop daar competente rebellen te ontmoeten. De Stenden Hogeschool daar is de eerste stop tijdens een tour die de minister gaat maken langs het hoger onderwijs. Bussemaker nodigt studenten en docenten uit om mee te denken over de vraag: waar geven we het geld aan uit dat straks vrijkomt als studenten geen studiebeurs meer krijgen maar moeten lenen?

De studentenbonden ISO en LSVb mochten een voorzet doen. Ze hebben een geduchte afkeer van de studieleningen, maar lieten zich in Leeuwarden niet van hun rebelse kant zien. Ja, de studenten zijn officieel tegen, zei LSVb-vicevoorzitter Ellen Schepens in een bijzinnetje. Maar ze willen best meedenken over waar het geld naartoe moet. De spandoeken en megafoons worden in november pas in stelling gebracht, want dan willen de studenten gaan demonstreren.

Rebel

Studenten zijn eigenlijk al competente rebellen, meent Schepens, maar ze krijgen de kans niet om hun innerlijke rebel te volgen. Ze heeft het zelf meegemaakt, als studente medische hulpverlening. 'Ik wilde een extra minor volgen, maar dat mocht pas toen ik de collegevoorzitter inschakelde.' Zo assertief zijn de meeste studenten niet en daarom moet het hoger onderwijs in z'n geheel flexibeler worden. Schepens: 'Zodat studenten hun eigen weg kunnen kiezen.'

De aanwezigen zijn het allemaal roerend met elkaar eens: studenten moeten zich onderscheiden, al was het maar zodat hun waarde op de arbeidsmarkt stijgt. 'Als studenten volwassen genoeg zijn om hun eigen studie te betalen, dan kunnen ze ook hun eigen keuzes maken', zegt de een. 'Ook de verlegen studenten moeten leren hoe ze zichzelf kunnen laten zien', zegt een ander. 'Studenten moeten zich niet alleen professioneel, maar ook persoonlijk ontwikkelen', zegt de volgende.

De student van de toekomst wordt uitgebeeld door drie jonge gasten uit het buitenland. Vooral een meisje uit Zimbabwe maakt indruk op Bussemaker. 'Mensen zijn gemaakt om te reizen, want ze hebben voeten en geen wortels', zegt ze. 'Ik ging op Bali studeren omdat ik uit mijn comfort zone wilde.' Een jonge Chinees betoogt dat zelfs de wereldvrede binnen handbereik is als de hele wereld met elkaar naar school gaat.

Dit zijn inderdaad de competente rebellen waar Bussemaker op hoopt. Maar verreweg de meeste studenten zijn die ochtend niet uit de bus gestapt bij de internationale Stenden University. Ze bleven een halte langer zitten, tot de meer regionaal georiënteerde NHL Hogeschool. En ze reizen aan het eind van de dag, dicht opeengepakt, weer 'terug naar hun mem', (Fries voor moeder), zoals een aanwezige zegt.

Te veel flexibiliteit

Ook Bussemaker weet dat, als voormalig rector van de Hogeschool van Amsterdam. Zij is de enige die twijfels heeft over te veel flexibiliteit. 'We zijn juist bezig geweest om studenten meer structuur te bieden, omdat de overgang tussen de middelbare school en het hoger onderwijs wel heel groot was', zegt ze.

Zijn er desondanks nieuwe ideeën die Bussemaker meeneemt naar Den Haag? 'Geen geheel nieuwe thema's', zegt ze. Ze is gesterkt in het idee dat studenten meer als individu moeten worden benaderd, zowel door mentoren als door docenten.

En ze is van mening dat het Nederlandse hoger onderwijs internationaal moet zijn. Daarmee zouden de universiteiten en hogescholen zich kunnen onderscheiden van de 'Aziatische tijgers'. Hogescholen en universiteiten moeten weten wat hun sterke punten zijn, en daarmee de beste studenten uit de wereld aantrekken. De competente rebellen, inderdaad. Bussemaker: 'Val dit land van tulpen en windmolens binnen.'

Minister Bussemaker ontmoet internationale studenten in Leeuwarden. Beeld Raymond Rutting
Minister Bussemaker ontmoet internationale studenten in Leeuwarden.Beeld Raymond Rutting

Weinig zicht op baan

Voor de meeste hbo'ers ziet de nabije toekomst er niet al te best uit. Bijna driekwart volgt een studie met ongunstige vooruitzichten op een baan in de komende jaren. Dat blijkt uit de Keuzegids Hbo 2015, die het Centrum Hoger Onderwijs Informatie (CHOI) dinsdag heeft gepubliceerd. Zo'n 45 procent van de hbo'ers volgt een opleiding met 'slechte' verwachtingen tot 2018. Het gaat om studierichtingen als informatica, bedrijfskunde, fysiotherapie, toerisme en communicatie.

Meer over