Rebellen tekenen toch vredesakkoord

Met een zucht van verlichting heeft Zuid-Afrika toegezien hoe de Congolese rebellen dinsdag alsnog hun handtekening hebben gezet onder het vredesakkoord van Lusaka....

De ondertekening is een overwinning voor de nieuwe Zuid-Afrikaanse regering van Thabo Mbeki. Minister van Buitenlandse Zaken Nkosazana Zuma pendelde de afgelopen weken heen en weer tussen de rebellenfracties van Emile Ilunga en Ernest Wamba dia Wamba en zette Rwanda en Uganda onder druk om de onderlinge tweespalt bij te leggen.

'Dit is een belangrijke stap in de goede richting, maar de moeilijkste hindernissen moeten nog komen' zei Zuma. Ze was zelf naar de Zambiaanse hoofdstad Lusaka gereisd om te aanschouwen hoe enkele tientallen kopstukken van de rebellen hun handtekeningen zetten onder het akkoord, dat al twee maanden geleden door de andere partijen was getekend.

Volgens het akkoord van Lusaka moeten de strijdende partijen binnen een week een gezamenlijke militaire commissie vormen. De commissie moet een team van circa tachtig VN-waarnemers regelen, dat later weer zou moeten worden gevolgd door een vredesmacht. Of het lukt deze vredestroepen op de been te brengen zal afhangen van de mate waarin het akkoord wordt nageleefd.

Zuid-Afrika is in principe bereid de overwegend door Afrikaanse landen te leveren vredesmacht te gaan leiden. Maar de regering-Mbeki is zeer huiverig de Congolese jungle te betreden als het gebied onrustig blijft.

De kans op een mislukking van het vredesakkoord is volgens diplomatieke waarnemers zeer reëel. De grootste hindernis vormen de Interahamwe, de in Congo rondzwervende Hutu-extremisten die verantwoordelijk waren voor de genocide in buurland Rwanda. Het vredesakkoord schrijft voor dat deze milities worden ontwapend en voor de rechter gebracht, maar zegt er niet bij wie dat moet doen.

Militaire deskundigen in Zuid-Afrika hebben al duidelijk gemaakt dat een vredesmacht niet voor zo'n taak berekend is, omdat de Hutu-soldaten zich niet zomaar zullen overgeven. De kans wordt ook klein geacht dat de regering van Congo en haar militaire bondgenoten Zimbabwe, Namibië en Angola de Interahamwe-militieleden zullen uitleveren.

Volgens sommige waarnemers moet worden gevreesd dat het vredesakkoord niet meer zal blijken dan een pauze in de oorlog. De rebellen hebben dankzij de steun van het Rwandese en Ugandese leger al bijna de hele oostelijke helft van Congo is handen. Vooral de sterkste fractie, die van Emile Ilunga en zijn sponsor Rwanda, lijkt gebrand op het omverwerpen van het bewind van de Congolese president Kabila.

Meer over