Reacties op verhoormethode Maikel 'onnozel'

Experts reageren 'naïef en onnozel' op de wijze waarop Maikel (11), het vriendje van Nienke Kleiss is verhoord. Dat vindt Willem Albert Wagenaar, hoogleraar rechtspsychologie in Leiden en hoogleraar in Utrecht....

Volgens Wagenaar is het gebruikelijk dat kinderen kritisch wordenverhoord. Dat is noodzakelijk, zelfs als ze mogelijk het slachtoffer zijnvan een misdrijf, stelt Wagenaar. 'De ervaring leert dat mensen die eenmisdaad aangeven, vaak niet de waarheid spreken. Zij moeten kritisch wordenondervraagd. Daar heeft de verdachte recht op.'

Jaarlijks worden circa twaalfhonderd kinderen verhoord door de politie.Meestal gaat het om zaken waarin een volwassene wordt beschuldigd vanseksueel misbruik.

Juist in dit soort zaken moeten kinderen kritisch worden ondervraagd,vindt ook advocaat Chris Veraart. 'In mijn praktijk zie ik dat de politievaak kritiekloos naar kinderen luistert als die iemand beschuldigen vanmisbruik.' Daardoor worden geregeld mensen onterecht veroordeeld.

'Veel beschuldigingen van misbruik zijn onjuist', beaamt hoogleraarWagenaar. 'Als je dat in de praktijk hebt ervaren, wordt je beroepshoudingten opzichte van die lieve kinderen wel iets anders.'

Een kritische aanpak van alle getuigen -dus ook kinderen- is de basisvan het Nederlandse rechtssysteem, meent hij. Daarom vindt Wagenaar hetonterecht dat er zoveel kritiek is op Ruud Bullens, de psycholoog dietoezicht hield op de verhoren van Maikel. 'Wat hij deed, is wat het systeemvergt. Het rechtssysteem is in eerste instantie opgezet om verdachten tebeschermen. Dat moet ook zo blijven.'

De hoogleraar erkent dat het voor kinderen moeilijk is kritischondervraagd te worden, maar volgens hem kan dat niet anders. 'Het is eendilemma. De vraag is of we kinderen dit wel moeten aandoen. Soms moet jehelemaal niet beginnen aan een verhoor. Maar dan heb je een ander probleem:plegers van seksueel misbruik kunnen niet meer worden vervolgd. Vaak is deverklaring van een kind het enige dat je hebt.'

Ook advocaat Sjoerd van Berge Henegouwen is niet verbaasd over de hardeaanpak van Maikel. Hij hoort vaker dat er veel misgaat tijdens verhoren.'Je merkt dat de politie tactieken leert om moeilijke criminelen aan hetpraten te krijgen. Die tactieken worden soms ook toegepast op kinderen, diedaar niet tegen zijn opgewassen.'

Van Berge Henegouwen geeft een voorbeeld uit zijn eigen praktijk. Een15-jarige cliënt die zich beriep op zijn zwijgrecht, werd zeven uurachter elkaar ondervraagd. Tijdens het verhoor werd van dichtbij tegen hemgeschreeuwd. Het gerechtshof veroordeelde de jongen voor het doodsteken vaneen bejaarde man, maar gaf hem strafvermindering omdat hij zo stevig wasverhoord.

Harald Merckelbach, hoogleraar psychologie in Maastricht, gelooft nietdat dit soort zaken representatief is. 'Er gaat wel eens wat mis, maar demeeste verhoren die ik op de band zie, verlopen heel netjes.' Hij erkentdat rechercheurs kritische vragen stellen, maar volgens hem gaan zevoorzichtig om met kinderen. 'De ondervragers zijn niet lichtgelovig, hetzijn vaklui. Ze doen hun werk op een heel kundige manier.'

Hoogleraar Wagenaar vindt dat veel experts 'schijnheilig' reageren opde manier waarop Maikel is verhoord. 'Dit doen we al lang zo. Weet u hoehet komt dat het nu pas opzien baart? Omdat niemand het wilde weten! Vande honderden verhoren die worden opgenomen, bekijkt de rechter er nog geentien.' Meestal lezen juristen alleen een schriftelijk verslag van deverhoren, zegt hij. 'De rechter denkt: hè, jakkes, al die verhalen overpiemels. Dus worden mensen als Bullens en ik met die videobandenopgezadeld.'

Volgens Wagenaar zijn enkele veranderingen nodig om misstanden tevoorkomen. 'Alle verhoren moeten worden opgenomen en als een kind ergensvan verdacht wordt, moet zijn advocaat bij de ondervragingen zijn.'Officieren van justitie moeten zich houden aan de richtlijnen voorverhoren. 'Nu denken ze vaak: een richtlijn is geen wet, dus daar heb ikniets mee te maken. Maar zo hoort een officier zich niet te gedragen.'

Meer over