Rapport opmaat voor inkrimpen veeteelt

De commissie-Wijffels presenteert dinsdag aan minister Brinkhorst haar advies over de toekomst voor de veehouderij. Insiders verwachten dat natuur en duurzame veeteelt prioriteit krijgen boven economische belangen....

Van onze verslaggevers Marieke Aarden en Bart Dirks

Na de varkenspest, de gekke-koeienziekte en mond- en klauwzeer lijken de geesten rijp voor verregaande hervormingen van de veehouderij. In april installeerde minister Brinkhorst een 'denkgroep' onder leiding van H. Wijffels, oud-topman van de Rabobank en tegenwoordig voorzitter van de SER en Natuurmonumenten. Deze commissie presenteert dinsdag haar rapport. Aan de hand daarvan wil Brinkhorst de agenda voor de komende jaren bepalen.

De Nederlandse veehouderij is zeer intensief, gericht op export en dus sterk toegesneden op zo concurrerend en goedkoop mogelijk produceren. Een omslag naar duurzame veehouderij is slechts mogelijk als veehouders, leveranciers, verwerkers, afnemers, organisaties en consumenten zich erverantwoordelijk voor voelen.

Het Landbouw Economisch Instituut (LEI) verwacht van Wijffels een 'ongepolijst advies' aan minister Brinkhorst. 'We denken dat natuur en duurzaamheid zullen prevaleren boven economische belangen', aldus een woordvoerder. 'Het zou ons verbazen als er geen stevig fundament voor een andere landbouw komt te liggen.'

Inderdaad heeft Wijffels zich de afgelopen tijd, voor zijn denkgroep aan het werk ging, warm pleitbezorger getoond voor een meer duurzame veehouderij. De intensieve veehouderij verhoudt zich 'niet in harmonie met de natuurlijke orde en zal daarom maatschappelijk steeds zwakker komen te staan', stelt hij in een rapport van het Rathenau Instituut uit april. 'De intensieve veehouderij krijgt minder plek, hoe ik het ook bekijk.' Voor extensieve veehouderij ziet hij 'een blijvende plek in het Nederlandse landschap'.

Hij voorspelt een einde aan de enorme invoer van veevoedergrondstoffen. 'Als de intensieve veehouderij inzet op een kring loopperspectief, dan kan ze daarmee haar license to produce verdienen. De enorme consequenties moeten we voor lief nemen: een sterke krimp van het aantal varkens en kippen en de mengvoerindustrie.'

Landbouwspecialist J. Remmers van de Stichting Natuur en Milieu hoopt dat de commissievoorzitter deze ferme taal herhaalt, net als zijn eerdere pleidooi voor prijsafspraken over duurzaam geproduceerd voedsel. 'De mededingingswet en de NMa staan dat nu niet toe', aldus Remmers, 'maar Wijffels' voorstel was dat er prijsafspraken worden toegestaan voor duurzaam geproduceerde voedingsmiddelen. Melk en andere landbouwproducten zouden dan bijvoorbeeld niet onder een bepaalde bodemprijs in de supermarkt mogen komen.'

Het rapport is geen draaiboek voor veranderingen, waarschuwt commissielid prof. A. Dijkhuizen, voedselveiligheidsdeskundige bij Nutreco, Europees marktleider in veevoer. 'We geven richting aan. Daarna moet nog veel worden uitgewerkt. We moeten veel meer toe naar een dubbelrol voor boeren, die zowel voedsel produceren als het landschap onderhouden.'

De hooggespannen verwachtingen ten spijt, ergert het Productschap voor Vee, Vlees en Eieren zich aan de timing. 'Er moet nu een enorme crisis het hoofd worden geboden', zegt een woordvoerder. 'Dan is het niet kies om tegelijk over de radicaal andere toekomst van de sector te praten.'

Meer over