Rapport kraakt harde noten over Chinese politieke elite

Chinese partijschool pleit voor hervorming...

Van onze correspondent Hans Moleman

SHANGHAI China moet de komende twaalf jaar een duidelijk programma van beperkte politieke hervormingen uitvoeren. Het eenpartijsysteem moet blijven, maar binnen dit systeem dient er meer democratie te komen om het vele machtsmisbruik in te dammen. Ook moet er een wet komen die Chinese journalisten beschermt die corruptie van partijfunctionarissen onthullen.

Dit bepleiten wetenschappers van de Centrale Partijschool van de Communistische Partij van China in een rapport dat onlangs is gepubliceerd. De school geldt behalve als opleidingsinstituut voor het hoge partijkader ook als denktank die advies geeft over actuele zaken.

Het rapport is een signaal dat het hervormingsgezinde kamp binnen de CPC het de hoogste tijd vindt voor een nieuwe stap in de ontwikkeling van de partij. Volgens de partijschool dreigt er ‘gevaarlijke instabiliteit’ als burgers niet meer inspraak krijgen in het systeem.

De leiders van de partij, president Hu Jintao en zijn rechterhand Wen Jiabao, kunnen het rapport aangrijpen om de conservatieve fractie in partij en regering onder druk te zetten, maar of zij daartoe bereid zijn is de vraag. Hu werd in oktober voor een tweede termijn van vijf jaar aan het roer herkozen. Hij heeft in zijn eerste vijf jaar wel enkele keren het belang van meer controle op de macht aangestipt, maar in de praktijk is er weinig veranderd.

Het rapport, dat de titel: ‘De bestorming van het fort: een onderzoek naar de hervorming van China’s politieke systeem na het 17de partijcongres’ heeft meegekregen, kraakt harde noten over de Chinese politieke elite. Terwijl de burger, en vooral de nieuwe middenklasse, politiek steeds bewuster wordt, blijft het bestuur zelf achter. Dat ‘tast de economische ontwikkeling aan’.

Een ‘allesomvattend plan voor hervorming’ moet ervoor zorgen dat daarin verandering komt. China dient in 2020 een ‘moderne civil society’ te zijn en in de decennia daarna door te groeien naar een ‘volwassen democratie en een volwaardig rechtsysteem’, aldus de partijschool.

Met het rapport proberen de partijwetenschappers een uitweg te vinden uit het dilemma van iedere autoritaire staat: hoe perk je het misbruik in van de macht binnen een systeem dat juist is ingericht om alle macht in de hand van een enkele organisatie te houden.

De nieuwe leiders Hu en Wen hebben de afgelopen paar jaar al verklaard dat er meer controle van binnenuit zou moeten komen om de corruptie te verminderen die de geloofwaardigheid van de partij uitholt. Verbetering van de rechtbanken en meer vrijheid van de pers om corrupte officials te ontmaskeren zijn daarbij genoemd.

In de praktijk lopen dergelijke voornemens echter bijna altijd vast op de dagelijkse werkelijkheid in grote delen van China, waar lokale partijleiders, die soms als een vorm van maffia opereren, geen enkele trek hebben in zulke hervormingen. Die zouden namelijk de plaatselijke elite het leven alleen maar lastig maken. En Peking durft het meestal niet aan die lokale kongsi’s echt aan te pakken.

Het rapport noemt daarom een aantal concrete stappen, zoals inkrimping van het nationale parlement, dat nu drieduizend leden telt, en toekenning van het recht om het budget van de regering vast te stellen en de juiste uitgave van het geld te controleren. Ook moet er meer competitie mogelijk worden voor parlementszetels, inclusief de vrijheid van kandidaten om zelf campagne te voeren.

De partijschool van de CPC wijst in het rapport, dat 366 pagina’s telt, ook op het belang van een vrijere pers. Regeringssturing van het nieuws blijft nodig nu China ongekende sociale veranderingen doormaakt, aldus de adviseurs, maar het huidige systeem van censuur is geheimzinnig en willekeurig. Dat moedigt corruptie alleen maar aan en verhoogt het wantrouwen van de burger tegen het bestuur.

‘Vrijheid van de pers is een onvermijdelijke trend’, aldus het rapport, dat een wet bepleit die journalisten beschermt tegen ‘ongrondwettelijke en onwettige inmenging in de activiteiten van de media’. Volgens de grondwet bestaat er in China vrijheid van meningsuiting en pers.

Volgens een onderzoek van de Chinese academie van sociale wetenschappen begint het jongere topkader van de partij meer hervormingsgezind te worden. Een steekproef onder 155 bestuurders die de partijschool bezochten leerde eind vorig jaar dat ruim 55 procent de noodzaak van hervorming van het politieke systeem erkent. Twee jaar geleden was dit nog 40 procent. Ook in het nieuwe politbureau dat in oktober werd gekozen zitten enkele vertegenwoordigers van een jongere garde die meer hervormingsgezind zijn.

Meer over