'Rambo-brigade' vooral in actie tegen illegale alcohol en tabak Hongaarse regering verklaart de oorlog aan zwarte economie

De dertien mannen en twee vrouwen zijn gehuld in groene gevechtspakken. Zij zijn voorzien van een geweer, een telefoon en een forse wapenstok....

CEES ZOON

Van onze correspondent

Cees Zoon

BOEDAPEST

De eenheid posteert zich in de buurt van een markt in het 13de district van Boedapest. Als het sein wordt gegeven, springen de agenten uit de wagens en bestormen de markt. Een groep Vietnamese handelaren wordt omsingeld en gefouilleerd, hun waar grondig doorzocht. Het is prijs. De Rambo-brigade heeft weer toegeslagen.

De buit: 16.257 pakjes westerse sigaretten zonder belastingzegel.

Elders in de stad zetten politie en belastingdienst kort voor middernacht een peloton van zeventig manschappen in om het populaire uitgaanscentrum Tilos az A te bestormen. Ook hier worden sigaretten en alcohol aangetroffen waarop de overheidszegels ontbreken. De club wordt ontruimd en voorlopig gesloten.

De Hongaarse regering heeft de oorlog verklaard aan de zwarte economie. Het door de socialisten gedomineerde kabinet van premier Gyula Horn is in ernstige financiële problemen. Een bezuinigingsoperatie van ongekende omvang moet de Hongaarse economie weer overeind helpen, maar Horn weet dat succes ver weg is zolang het ontduiken van belasting de nationale hobby blijft.

Het overvalteam lijkt veel op de eenheden die elders in de wereld worden ingezet bij het bestrijden van de drugshandel. Hoewel ook in Hongarije het gebruik van en de handel in verdovende middelen de afgelopen jaren sterk zijn gestegen, richten de operaties van de Rambo-brigade, zoals zij in de volksmond heet, zich niet op deze sector.

De groep met de agressieve aanpak hoort ook niet bij de politie, maar is de nieuwste tak van het Douane- en Accijnskantoor. Met illegale alcohol en tabak als voornaamste mikpunt vertonen de acties van de brigade meer overeenkomst met die van de Amerikaanse autoriteiten tijdens de drooglegging in de jaren dertig.

Publicitair scoort de brigade goed. De met enig gevoel voor theater uitgevoerde acties geven de Hongaarse krantenlezer het gevoel dat het de overheid menens is met de bestrijding van de belastingontduiking. De vraag is echter of het bestormen van winkels, markten en nachtclubs werkelijk het mes in de kern van het probleem zet.

Het probleem is gigantisch, daarover is iedereen het eens. Volgens de officiële schatting is de zwarte economie goed voor een derde van het bruto nationaal produkt van Hongarije. In de westerse landen ligt het gemiddelde van het ondergrondse circuit tussen de 10 en 15 procent. Economen rekenen voor dat het innen van belasting op illegale transacties de overheid drie keer meer geld zal opleveren dan de jaarlijkse buitenlandse investeringen in Hongarije.

Volgens een woordvoerder van de afdeling economische misdrijven van de politie in Boedapest is Hongarije het slachtoffer van zijn geografische ligging. Het land is een ontmoetingsplaats van Oost en West, waar zowel burgers uit West-Europa als uit de voormalige Sovjet-Unie zonder visum binnen kunnen, en dit maakt het tot een uitgelezen oord voor smokkelaars.

De situatie is de laatste jaren nog verergerd door het embargo tegen Servië. Hongarije heeft als buurland een grote aantrekkingskracht op het illegale circuit dat van het embargo probeert te profiteren. 'De economische ontwikkeling van de hele regio wordt erdoor ontwricht', aldus staatssecretaris Labody, 'want het zijn niet bepaald de brave belastingbetalende burgers die zich op deze handel storten.'

Overigens is het embargo voor Hongarije (evenals voor Roemenië en Bulgarije) een enorme schadepost. De regering becijfert de verliezen als gevolg van het sluiten van de grens op twee miljard dollar. Verzoeken om compensatie voor die verliezen zijn door de Verenigde Naties genegeerd.

Het economische maandblad Cash Flow schreef onlangs dat een op de vijf pakjes in Hongarije verkochte sigaretten afkomstig is van smokkel. Van alle geslachte kippen wordt 65 procent illegaal aan de man gebracht. Liefst 13 procent van alle verkochte kruidenierswaren in het land zou zwart zijn. De politie meent dat in de afgelopen anderhalf jaar clandestien ingevoerde dieselolie de staat een miljard gulden aan misgelopen inkomsten heeft gekost. Vertegenwoordigers van buitenlandse bedrijven beginnen de regering sterk onder druk te zetten. Het betreft vooral bedrijven die het slachtoffer zijn van merkenfraude en nu de Bond voor Merkenbescherming hebben opgericht.

'Van elke tien Levi-jeans die worden verkocht in Hongarije, zijn er vier namaak', aldus Angelina Kojics van Levi Strauss in Boedapest. Dat kost niet alleen het bedrijf handenvol geld. In 1993 alleen zou de Hongaarse staat door de verkoop van clandestien geïmporteerde namaak-Levi's vier miljoen gulden aan belastingen door de neus zijn geboord.

Flink getroffen worden ook de importeurs van alcoholica. Niet alleen zijn er grote partijen gesmokkelde drank op de Hongaarse markt, maar van minstens zoveel drank is alleen de fles origineel. In een fles Absolut- of Stolichnaya wodka die onder de prijs wordt verkocht, zit doorgaans een vloeistof die in lokale laboratoria is gebrouwen.

De tanden die de Hongaarse belastingdienst en politie laten zien, zijn niet zo scherp als op het eerste gezicht lijkt. Handelaren in illegale waren worden bestraft met geldboetes, maar kunnen in veel gevallen hun handel houden. De Bond voor Merkenbescherming heeft aangeboden een opslagruimte voor alle in beslag genomen namaakspullen te bouwen en zelf zorg te dragen voor de vernietiging ervan.

Economische onderzoekers schatten dat slechts eenderde van Hongarije's zwarte economie bestaat uit de handel in illegale waren. De rest bestaat uit zaken als creatief boekhouden, zwartwerken, valse contracten en onjuiste belastingaangiften door legale bedrijven.

De Rambo-brigade geldt als de eerste fase in de oorlog tegen de zwarte economie. De groep betaalt zichzelf ruim terug, reden om tot snelle uitbreiding over te gaan, aldus leider Zoltan Bencs.

Meer over