profielSandrine Rousseau

Radicale eco-feminist is de verrassing in de groene strijd om het Franse presidentschap

Sandrine Rousseau wil in Frankrijk presidentskandidaat voor de groene partij EELV (Europe Ecologie Les Verts) worden. Beeld AFP
Sandrine Rousseau wil in Frankrijk presidentskandidaat voor de groene partij EELV (Europe Ecologie Les Verts) worden.Beeld AFP

Dinsdagavond wordt in Parijs de nieuwe presidentskandidaat voor de Franse groene partij EELV bekendgemaakt. Tegenover de ‘pragmatische’ favoriet Yannick Jadot staat Sandrine Rousseau, de onverwachte tweede die pleit voor radicale ecologie.

Juist op het moment dat Sandrine Rousseau (49) als politica grote bekendheid verwierf, besloot ze tot een pauze in haar politieke leven. Het was 2017, Rousseau werkte als plaatsvervangend nationaal secretaris bij de Franse groene partij EELV (Europe Écologie-Les Verts). Het was een roerig jaar geweest. Samen met een aantal andere vrouwen had Rousseau een aanklacht ingediend tegen Denis Baupin, lid van de Groenen en vicevoorzitter van de Assemblée nationale, de Franse Tweede Kamer. De vrouwen beschuldigden hem van seksueel geweld en intimidatie. Baupin ontkende maar vertrok als vicepresident, de zaak werd geseponeerd en Rousseau trok zich terug uit de politiek. Het lukte haar naar eigen zeggen niet meer activist te zijn in een partij waarin deze affaire had gespeeld.

Nu is ze terug, en hoe. Onverwacht plaatste Rousseau zich onlangs voor de tweede ronde in de verkiezingen voor een interne presidentskandidaat van de Groenen. Met ruim 25 procent van de stemmen eindigde ze vlak achter de favoriet Yannick Jadot, europarlementariër en voormalig campagnedirecteur van Greenpeace Frankrijk, die 27,7 procent van de stemmen kreeg.

Moedige politiek

Waar Jadot in zijn campagne voortdurend benadrukt een pragmatische groene agenda te voeren voor een partij die klaar is om te regeren, valt Rousseau juist op door haar radicale positie. Twintig jaar groen pragmatisme heeft ons niet ver gebracht, zegt Rousseau, en het is tijd voor een radicale ecologie. Veel Fransen zijn zich bewust van de ernst van klimaatverandering en verlangen volgens haar naar moedige politiek. Ze vindt daarbij steun in opiniepeilingen; in het jaarlijkse kiezersonderzoek in opdracht van de Franse krant Le Monde zei dit jaar 82 procent van de ondervraagden voorstander te zijn van ‘snelle en krachtige maatregelen’ op het gebied van klimaat, ook als dat hun levensstijl ‘diepgaand beïnvloedt’.

Als zelfverklaard eco-feminist combineert Rousseau de strijd voor vrouwenrechten en tegen seksueel geweld met de strijd tegen klimaatverandering. ‘Lange tijd was ik feminist en ecologist, maar voerde ik beide gevechten los van elkaar zonder het verband te leggen’, zei Rousseau daarover in gesprek met magazine Politis in mei dit jaar. ‘Maar wat die twee verenigt is fundamenteel: dat is het verzet tegen roofzucht.’

Rousseau werkt als vicepresident aan de universiteit van Lille en is als econoom gespecialiseerd in milieu, duurzaamheid en bestaansonzekerheid. Frankrijk kan in 2050 volledig zijn overgeschakeld op hernieuwbare energie, verzekert Rousseau. Om dat te bereiken moet de staat omvangrijke sociale investeringen doen. Ze bepleit belastingverhoging voor de rijken, een vierdaagse werkweek, gecontroleerde stijging van de brandstofprijzen en een ‘eerlijke’ koolstofbelasting. Anders dan haar opponent Jadot, die verwacht dat het afbouwen van kernenergie nog zo’n vijftien jaar zal kosten, wil ze daar zo snel mogelijk een einde aan maken. Dieren moeten een sterkere juridische status krijgen en ze wil ecocide - de grootschalige beschadiging of vernietiging van ecosystemen - strafbaar stellen.

#MeToo

De afgelopen jaren heeft Rousseau zich ook ontwikkeld tot een prominente stem in de Franse MeToo-beweging. Na haar tijdelijke terugtrekking uit de politiek begon ze de organisatie Parler, die slachtoffers van seksuele intimidatie en geweld en stem geeft en helpt bij juridische procedures. Parler is intussen actief in tien Franse steden.

Haar terugkeer naar de politiek in september 2020 werd door Rousseau ingegeven door de benoeming van Gérald Darmanin tot minister van Binnenlandse Zaken. President Macron besloot tot zijn benoeming kort nadat het gerechtshof had besloten het onderzoek te heropenen rond een aanklacht van verkrachting van een partijgenoot door Darmanin. Die aanklacht stond zijn ministerschap niet in de weg, oordeelde Macron, omdat Darmanin officieel niet in staat van beschuldiging was gesteld. Het was duidelijk dat de president, en de hele politieke klasse in het algemeen, niet heeft begrepen waar de MeToo-beweging om ging, concludeerde Rousseau.

Hoofdrol

In de strijd om het presidentschap, met de verkiezingen in april volgend jaar, zou het milieu een belangrijk thema kunnen worden. Dat concludeerde Gilles Finchelstein van de Franse denktank Fondation Jean-Jaurès, dat eveneens betrokken is bij het jaarlijkse kiezersonderzoek in opdracht van Le Monde. Gevraagd naar de belangrijke onderwerpen die ze persoonlijk het meest raakt, noemden de Fransen ook het milieu - net na criminaliteit en de toekomst van het sociaal systeem, maar vóór immigratie.

Of dat bewustzijn zich ook vertaalt in stemmen voor de groene partij is echter nog maar de vraag. Mochten de Groenen vanavond Sandrine Rousseau tot hun presidentskandidaat benoemen, dan maken ze volgens recente peilingen kans op zo’n 4 procent van de stemmen in de eerste ronde. Met haar tegenstrever Yannick Jadot ligt dat percentage op 6 procent. Daarmee zijn beide kandidaten nog ver verwijderd van een kans de tweede ronde van de presidentsverkiezingen te halen.

3x Sandrine Rousseau

1. Rousseau groeide op in een links politiek nest. Naast hun werk als belastingadviseur was haar moeder actief vakbondslid, haar vader was burgemeester in een kleine gemeente

2. Nadat haar terminaal zieke moeder in 2013 zich gedwongen zag een triest en moeizaam einde aan haar leven te maken met medicatie, gebruikte Rousseau die pijnlijke ervaring om een lans te breken voor hulp bij zelfdoding - een moeizaam debat in Frankrijk

3. Als ecoloog, econoom en feminist is Rousseau ‘de belichaming van de kans om de Republiek radicaal te veranderen’, zo schreven 360 bekende Fransen onlangs in een opiniestuk in Journal du Dimanche waarin ze hun steun aan de kandidaat uitspraken

Meer over