Rabat snapt die zakelijke Hollanders niet

Marokko begrijpt weinig van Nederland, Nederland begrijpt weinig van Marokko. Zo ongeveer moet je het verstaan, zegt Abdelmajid Kaddouri, als de twee koninkrijken plots in een verbeten diplomatieke strijd belanden....

Kaddouri is historicus aan de universiteit van Rabat en specialist in Nederlands-Marokkaanse betrekkingen. Met hem vragen meer waarnemers in Marokko zich af hoe het zo ver kon komen - waarom een klein geschil over bijstandsfraude zulke consequenties moest hebben.

Steeds terugkerend antwoord: cultuurverschil. En een mix van onwetendheid, starheid, ja soms zelfs stompzinningheid van beide kanten.

Consul-generaal W.U. Hazelhoff-Roelfzema kan het mooi uitleggen, in zijn kantoor te Casablanca. Achttien jaar woont hij in dit land, en als hij iets heeft geleerd is het wel dat aanpassen loont. 'De Marokkanen zijn een vriendelijk volk, aardig, gastvrij maar niet altijd even zakelijk. Wij Nederlanders denken vierkant. In rechte lijnen, eerlijk en oprecht - soms dus bikkelhard. Marokkanen gaan problemen uit de weg, wij willen straight oplossen. Dat botst.'

En hard, ondervond hij een paar maanden geleden toen de landen een verdrag sloten over het uitleveren van gevangenen. Hij had gewaarschuwd: laat ze niet meteen vrij als ze aankomen in Nederland, maar dat gebeurde dus wel. 'Paragraaf zeven, lettertje zoveel, echt Hollands.'

Marokko was zo geraakt in het eergevoel dat Hazelhoff de overgebleven gevangenen nu moet vertellen dat het er somber voor ze uitziet. Zonde, want evengoed was het anders gegaan. 'Marokko snapt heus wel dat we ze vrijlaten. Maar wacht er een paar dagen mee en breng het niet direct op televisie. Anders moeten ze wel kwaad worden.'

Wat betreft de huidige bijstandsaffaire - Hazelhoff kan er weinig over zeggen maar de gelijkenis met het gedetineerden-echec is hem opgevallen. Het zijn 'deukjes in de golf van vermeerderde interesse in elkaar', zegt hij. Kortom: dat komt wel goed.

Maar Kaddouri vreest voor een 'opeenstapeling van misverstanden'. 'De grote fout van Nederland is dat het Marokkanen wantrouwt, nog steeds. Marokko wil profiteren van onze economie, dat beeld is blijven hangen.

'De grote fout van Marokko is dat het het politieke systeem van Nederland niet begrijpt. Nederlanders zijn harde werkers, sociaal solidair maar ook vol van principes en planmatig levend. Dat is niet te snappen voor een Marokkaan.'

Komt de anekdote van een Marokkaanse minister van Onderwijs die toevallig in Brussel was en terstond besloot naar Den Haag te reizen voor een amicaal bezoek aan zijn Nederlandse collega. 'De man dacht: kom ik ga eens langs. Maar dat kan niet in Nederland, want daar is alles gepland. Dus de minister reist per trein naar station Hollandsche Spoor, stapt uit, verwacht een mooie welkomstceremonie maar treft alleen de bittere winterkou. Nergens een officële regeringsauto om hem af te halen. Dat begrijpt hij dus niet.'

Hazelhoff herkent het beeld en lacht. Cultuur. De oplossing: 'Ach dit soort dingen zal vaker gaan gebeuren maar uiteindelijk komt het goed. Kwestie van elkaar leren kennen.'

Kaddouri ziet daarin een taak voor intellectuelen en journalisten. 'Ambtenaren en politici heen en weer sturen schiet niet op. Die hebben geen tijd om zich in culturele achtergronden te verdiepen. Laat mensen als mijzelf er eens aan werken. Weg met de idee-fixen!'

Meer over