Raad: verruim mogelijkheid om strafzaken te heropenen

De drempel om afgesloten strafzaken te heropenen moet worden verlaagd. Dat heeft voorzitter Erik van den Emster van de Raad voor de rechtspraak maandag gezegd tijdens de presentatie van het jaarverslag over 2007....

Van onze verslaggever Menno van Dongen

Van den Emster wil dat de mogelijkheden voor herziening worden verruimd omdat ‘twijfel is gerezen over de juistheid van een aantal strafrechtelijke veroordelingen’. Na de Schiedammer Parkmoord, waarvoor een onschuldige vastzat, zijn verbeteringen doorgevoerd, maar fouten kunnen nooit worden uitgesloten, aldus de voorzitter van het overkoepelende orgaan van de rechterlijke macht.

De taak van rechters is volgens Van den Emster de afgelopen jaren complexer geworden, ‘vooral doordat technisch en wetenschappelijk bewijs een steeds grotere rol speelt en er een grote afhankelijkheid van externe deskundigen is.’

Magistraten staan voor een moeilijke afweging, betoogde hij. De verdachte heeft recht op het voordeel van de twijfel maar de balans mag niet doorslaan. Ook de belangen van slachtoffers en nabestaanden spelen een rol, evenals de wens om de maatschappij te beschermen tegen misdadigers.

Als iemand onherroepelijk is veroordeeld, kan hij alleen een nieuw proces krijgen als de Hoge Raad vaststelt dat er sprake is van een ‘novum’: een nieuw feit dat zou hebben geleid tot vrijspraak als het destijds bekend was geweest. Het probleem is dat vrijwel niets wordt geaccepteerd als novum.

De Raad voor de rechtspraak wil herziening ook mogelijk maken als zaken ‘door nieuwe wetenschappelijke inzichten in een ander daglicht zijn komen te staan’. Dat kan onder meer dankzij onderzoekstechnieken waarmee dna-profielen uit vage sporen worden gehaald.

Van den Emster pleit voor een permanente instantie die onderzoek doet naar veronderstelde dwalingen. Nu kunnen twijfels worden gemeld bij de tijdelijke Commissie Evaluatie Afgesloten Strafzaken (CEAS), maar die wordt dit jaar opgeheven. Volgens de voorzitter van de raad blijft het noodzakelijk dat veroordeelden hun zaak kunnen laten doorlichten. Als ze op eigen houtje aanvullend onderzoek moeten doen, zijn de kosten een belemmering.

Meer over