nieuws

Raad van State fluit Aboutaleb terug: uithuiszetting heeft te grote gevolgen voor gezin

De Rotterdamse burgemeester Aboutaleb is woensdag teruggefloten door de Raad van State omdat hij een huis wilde sluiten vanwege een drugsvondst. Wettelijk gezien mag het, maar de burgemeester had rekening moeten houden met de gevolgen voor de bewoners. De Rotterdamse ombudsman reageert verheugd en hoopt op een nieuwe trend.

De Rotterdamse burgemeester Aboutaleb had volgens de Raad van State een huis niet mogen sluiten vanwege drugsvondst. Beeld Brunopress
De Rotterdamse burgemeester Aboutaleb had volgens de Raad van State een huis niet mogen sluiten vanwege drugsvondst.Beeld Brunopress

In 2019 besloot burgemeester Aboutaleb het huis te sluiten vanwege een drugsvondst. In de kamer van de meerderjarige zoon van het gezin werden harddrugs, geld en spullen gevonden die duidden op mogelijke drugshandel.

Volgens de Opiumwet mag een burgemeester een woning voor zes maanden sluiten als er sprake is van drugshandel of activiteiten die daartoe kunnen leiden. Zo'n sluiting moet een signaal afgeven aan andere dealers en zorgen dat er niemand in de woning blijft rondhangen. Naast de verdachte worden ook alle andere bewoners uit huis gezet. Het is dan aan hen om een nieuwe woning te zoeken.

Ondermijnende criminaliteit

Aboutaleb maakte de afgelopen jaren veel gebruik van deze bevoegdheid. Rotterdam ziet sluiting van een huis na de vondst van drugs als een belangrijk wapen in de strijd tegen de ondermijnende criminaliteit. In 2016 sloot de burgemeester nog 53 woningen, in de jaren daarna steeds meer. In 2019 waren het er al 131. Vanwege de coronacrisis zette deze toename in 2020 niet door, omdat Aboutaleb in die periode geen mensen op straat wilde zetten.

In de zaak waarover de Raad van State zich heeft uitgesproken werd het huis ook bewoond door de moeder, een ernstig zieke vader en twee minderjarige kinderen. De ouders gingen na het besluit van Aboutaleb in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Woensdag haalden zij hun gelijk. Hoewel de Raad van State onderschrijft dat Aboutaleb de bevoegdheid heeft een woning te sluiten, had hij er in dit geval vanaf moeten zien. De gezinsleden van de meerderjarige jongen hadden niets te maken met de drugsvondst. Zij konden moeilijk een vervangende woning vinden. Daarnaast had de verhuurder gemeld dat het huurcontract vanwege het sluitingsbevel ontbonden kon worden waardoor de ouders op een ‘zwarte lijst’ zouden komen te staan.

De Raad van State vindt dat een waarschuwing passender zou zijn geweest. Hoewel de woning in de praktijk nooit is gesloten, hingen de gevolgen van het sluitingsbevel nog wel in de lucht. Met deze uitspraak zijn deze nu van de baan.

Evenredigheidstoets

De uitspraak staat niet op zichzelf. Eerder dit jaar adviseerde de advocaat-generaal van de Raad van State al om een maatregel als woningsluiting te toetsen aan ‘evenredigheid’: burgemeesters moeten niet alleen nagaan of ze wettelijk bevoegd zijn, maar ook de noodzakelijkheid en geschiktheid van de maatregel meewegen in hun besluit.

De Raad van State was een van de instanties die onder vuur kwamen te leggen in de toeslagenaffaire: zwaar gedupeerde ouders probeerden jarenlang hun recht te halen bij de Raad, maar kregen lange tijd nul op het rekest. De Afdeling bestuursrechtsspraak hield vast aan de strenge interpretatie van de toeslagenregels en gaf daarmee de Belastingdienst gelijk. De Raad begon daarom eerder dit jaar aan een 'stevig zelfreflectieprogramma'.

‘Je ziet dat de Raad van State deze aanbeveling voor het meewegen van de menselijke maat heeft omarmd’, reageert advocaat Remko Wijling, die in zijn praktijk regelmatig te maken heeft met woningsluitingen. ‘De burgemeester moet zich voortaan meer bewust zijn van alle belangen als hij een woning wil sluiten. Dat laat deze uitspraak wel zien.’

‘In Rotterdam willen ze heel graag stoer doen’, meent Anne Mieke Zwaneveld, ombudsman van de stad. Ze maakt zich al langer zorgen over het aantal woningen dat de burgemeester jaarlijks sluit. ‘Dit is het nadeel als iemand alle bevoegdheden heeft rond een sluiting. Hoe kom je dan als burger nog aan je recht?’

Zwaneveld is blij met de uitspraak van de Raad van State. ‘Er zijn nog tientallen onschuldige mensen die hiermee zitten. Ik hoop dat deze uitspraak in veel zaken leidt tot een heroverweging van deze maatregel.’

De woordvoerder van burgemeester Aboutaleb zegt in een reactie de uitspraak van de rechter te zullen bestuderen.

Meer over