PvdA: meer Syriërs hier opvangen

Hoeveel vluchtelingen moet Nederland opvangen? 'Nu cijfers noemen, lijkt een wedstrijdje verplassen.'

AMSTERDAM - Duizend, tweeduizend, vijfduizend? De roep om oorlogsvluchtelingen naar Nederland te halen wordt steeds groter. Wat eerst een brug te ver leek is nu onderwerp van politiek debat: Nederland als tijdelijk hoeder van Syrische refugiés, een rol die het eerder had in de oorlog in Joegoslavië.

Het begon met SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen die dinsdagavond voorzichtig het getal 5.000 noemde, nadat minister Timmermans had gezegd dat de situatie in Syrië zo verslechtert dat er serieus naar 'hervestiging' moet worden gekeken. Marit Maij, Kamerlid van coalitiepartij PvdA, liet vervolgens de woorden 'ruimhartig' en 'royaal' vallen, en twitterde: 'alle hens aan dek: bijna 7 mln mensen op drift'. Volgende week komt het kabinet met een brief over het opnemen van Syriërs en is er een debat. Daarmee staat een onderwerp dat onbespreekbaar leek in elk geval op de agenda.

Duitsland neemt 5.000 vluchtelingen op, Zweden geeft 8.000 een permanente verblijfsvergunning. Nederland, zeggen de voorstanders, slaat met 50 vluchtelingen dit jaar een slecht figuur. 'Als we een beschaafd land willen zijn', zegt Jasper Kuipers, directeur van Vluchtelingenwerk Nederland, 'moeten we het goede voorbeeld stellen.'

Maar de minister die erover gaat, VVD'er Fred Teeven van Justitie, houdt af. 'We hebben de ogen niet dicht, maar er is nu geen aanleiding om iets te doen.' VVD-Kamerlid Malik Azmani: 'Nu cijfers noemen, lijkt een wedstrijdje verplassen. Dit is in principe iets van de internationale gemeenschap. Wij geloven vooral in opvang in de eigen regio.'

De discussie is al eerder gevoerd, jaren geleden en langs dezelfde politieke lijnen. In de aanloop naar het NAVO-ingrijpen in de oorlog om Kosovo, in 1999, nam Nederland twee keer 2.000 Kosovaarse vluchtelingen op. Daar ging een hoop gebakkelei in Den Haag aan vooraf: ook toen was er een kabinet waaraan zowel de PvdA als de VVD deelnam, en ook toen was de PvdA voor (staatssecretaris Job Cohen) en de VVD tegen (minister Benk Korthals).

Cohen won. Niemand kon meer aanzien hoe het kleine land Kosovo leegliep in een exodus van angst en modder; op boerenkarren en gehavende tractoren trokken de vluchtelingen naar Macedonië, waar ze niet veel meer hadden dan landbouwplastic om onder te schuilen. Al vrij snel nadat de beelden avond aan avond het Journaal hadden geopend, begon de roep om ingrijpen. Uiteindelijk deed Nederland mee aan de oorlog, gooide clusterbommen op Servië en schoot een Servische MIG uit de lucht. Tegelijk reisden 'selectionneurs' van de immigratiedienst naar Macedonië om in het vluchtelingenkamp Stankovac 1 families te selecteren; ze hielden er interviews en maakten polaroidfoto's. De schrijnendste gevallen kregen voorrang.

De 4.000 uitverkorenen kwamen per militair vliegtuig naar Eindhoven en werden eerst ondergebracht in een kamp bij Ermelo. Ze kregen er een tijdelijke verblijfsvergunning en moesten na de oorlog weer terug.

Over die terugkeer was veel te doen: er was angst dat de Kosovaren zouden blijven en hun familie naar Nederland zouden halen - de term 'aanzuigende werking' was ook toen al in zwang als het om vreemdelingen ging. Maar de schade viel mee. Het was 'een efficiënte en goed gecoördineerde hulpactie', concludeerde staatssecretaris van Justitie Ella Kalsbeek in een door de Tweede Kamer gevraagde evaluatie, in 2001. 'Wellicht dat in de toekomst deze werkwijze ook op andere doelgroepen toegepast kan worden.'

De analogie is ook Kuipers van Vluchtelingenwerk niet ontgaan. 'De ervaringen met Kosovo zijn goed. Syrië is de grootste vluchtelingencrisis van de eeuw. Je kunt jezelf niet serieus nemen als je dan aan de kant te blijven staan.'

Daar is genoeg tegenin te brengen. De kampen in de buurlanden van Syrië zijn, hoewel basaal en soms erbarmelijk ingericht, nog steeds niet vol. Die buurlanden doen veel - Irak pompte 10 miljoen dollar in de opvang van de vluchtelingenstroom - maar de Arabische landen die het probleemgebied omkransen doen niets. Waar zijn de rijke sjeiks? En is het ophalen van Syriërs niet gewoon een manier van Nederland om voor zichzelf betrokkenheid te bewijzen?

Malik Azmani: 'Kosovo was anders. Dat was dichter bij huis.'

Kuipers: 'Ja, het is een morele zet. Maar we mogen heel blij zijn dat Turkije, Jordanië en Libanon hun grenzen niet sluiten. Daar moet wat tegenover staan.'

undefined

Meer over