PvdA'ers zien Asscher de wederopstanding van Samsom wel herhalen

De debatten komen eraan. Voor veel lijsttrekkers cruciaal, maar misschien nog het meest voor Lodewijk Asscher. Zijn PvdA moet van ver komen. En hoe staat het met de race om het Torentje?

PvdA-leider Lodewijk Asscher bij een verkiezingsavond donderdag op de Avans Hogeschool in Breda. Beeld Freek van den Bergh
PvdA-leider Lodewijk Asscher bij een verkiezingsavond donderdag op de Avans Hogeschool in Breda.Beeld Freek van den Bergh

Bij de PvdA blijven ze vertrouwen houden in de wonderbaarlijke wederopstanding, deel 2. 'Vergeet niet dat we in 2012 twee weken voor de verkiezingen ook nog maar op zo'n 14 zetels stonden', zei staatssecretaris Sharon Dijksma gisteren tijdens een bijpraatsessie van het campagneteam met de parlementaire pers.

Een verwijzing naar vier jaar geleden blijft de ideale manier om zure stukjes over de PvdA-campagne te neutraliseren. Destijds hadden de meeste commentatoren de partij al afgeschreven; niet veel later was Diederik Samsom de grote winnaar.

Wie wil nog eens zo'n misser begaan?

Toch lijkt een Lazarusachtige opleving nu nóg onwaarschijnlijker. De uitgangspositie van Samsom was in 2012 iets rooskleuriger dan Dijksma beweert. Drie weken voor de verkiezingen stond de PvdA als oppositiepartij op 19 zetels in de Peilingwijzer. Een week later, na het beruchte RTL-premiersdebat, was dat al opgelopen tot 21. Asscher moet nu van verder komen - de partij schommelt rond de 13 zetels - en sleept het regeringsbeleid met zich mee.

Vriend en vijand zijn het erover eens dat de PvdA cruciale dagen tegemoetgaat. Vandaag schuift Asscher met acht andere lijsttrekkers aan bij Radio 1. Zondag staat het eerste televisiedebat op de agenda, zonder Geert Wilders en Mark Rutte, een week later volgt het Carrédebat. Daarna is het wachten op het slotdebat, een dag voor de verkiezingen, al heeft Asscher inmiddels ook nog ingestemd met een confrontatie met Emile Roemer (SP) bij EenVandaag.

Het campagneteam onder leiding van partijvoorzitter Hans Spekman wil nog van geen kritiek weten op de campagne, al is er toch ook binnen de partij twijfel te bespeuren. 'Onduidelijk blijft wat nou precies de boodschap is', meent een prominente PvdA'er.

Volgens het campagneteam zijn er twee 'rode lijnen': de PvdA wil 'nieuwe, eerlijke spelregels', zodat iedereen meeprofiteert van de economische opleving. Daarnaast staat de partij voor 'een fatsoenlijke samenleving': minder geschreeuw en discriminatie, meer verbondenheid.

Het zal niet alle scepsis wegnemen, ook omdat de campagne soms nog zoekende lijkt. De PvdA heeft eerst veel energie gestoken in de interne lijsttrekkersverkiezing, zonder dat dit leidde tot nieuw elan. Het betekende wel dat de nieuwe leider en diens koers pas laat duidelijk waren. Asscher moest de campagne tot dusver combineren met zijn rol als vicepremier en minister van Sociale Zaken, waardoor hij zijn handen minder vrij had dan de meeste rivalen.

Illustratief voor de tijdsdruk is de wijze waarop de partij haar huidige verkiezingsspot selecteerde. Asscher zat in januari bij Jinek met een reclamemaker aan tafel die op eigen initiatief een spotje had gemaakt. Niet veel later had de man opeens de opdracht van de PvdA binnen.

Asscher presenteerde zich in eerste instantie als de beproefde leider op links, die een bres kon opwerpen tegen een dreigende coalitie van VVD en PVV, maar dat spoor liep dood nadat Rutte samenwerking met Wilders uitsloot. Nu zal hij op een andere manier de linkse kiezer achter zich moeten verenigen.

Asscher waarschuwde deze week voor het eerst voor de plannen van Jesse Klaver, tot dusver de grote rivaal op links. Jeroen Dijsselbloem deed er een schepje bovenop ('ontwrichtend') en ook Dijksma noemde gisteren GroenLinks' milieubelastingen een risico. De nummer 4 op de PvdA-lijst trok zelfs een vergelijking met de Democraten in de VS die de 'rust belt' verloren aan Trump. 'Als de mensen het niet meemaken, heb je een groot probleem. Dan sta je daar met je groene revolutie.'

Asscher staat vandaag bij Radio 1 tegenover Klaver. Hij zal de kritiek op GroenLinks moeten verenigen met zijn eerdere pleidooien voor linkse samenwerking. Het doet denken aan die andere balanceeract die Asscher uitvoert: enerzijds het kabinetsbeleid verdedigen, anderzijds pleiten voor ingrijpende veranderingen.

Niemand bij de PvdA zal zeggen dat het makkelijk wordt; tegelijk boezemt Asscher ook vertrouwen in. Uit enkele peilingen blijkt dat kiezers in hem nog een betrouwbare kandidaat voor het premierschap zien, meer dan Klaver en Roemer.

Bij de PvdA leeft de hoop dat die vertrouwensvraag een belangrijkere rol gaat spelen naarmate de verkiezingen dichterbij komen: wie geven we de verantwoordelijkheid? Klaver is nog ongetest en PvdA'ers wijzen erop dat niet alleen zijn milieuplannen, maar ook zijn opvattingen over immigratie en integratie ver van het politieke midden afstaan.

En zo ging het vier jaar terug toch ook? Roemer bezweek onder de aanvallen. Samsom sprong in het gat.

De komende dagen blijkt of de geschiedenis zich soms toch herhaalt.

DE ZWEVENDE KIEZERS

'Jammer dat Wilders heeft afgezegd, hopelijk zien we hem nog op tv'

Ine Kreuk (65), Rotterdam
Zweeft: tussen PVV & VVD

'Ik kijk de tv-debatten altijd, ook deze verkiezingen vind ik het echt weer spannend. Maar ja, ondertussen denk ik: veel beloven, weinig geven, doet de gek in vreugde leven. We weten niet of de lijsttrekkers hun mooie praatjes straks gaan omzetten in daden. Ik ben zelf vooral benieuwd naar Wilders en hoe hij zijn ideeën naar concreet beleid wil vertalen. Zo jammer dat hij die debatten heeft afgezegd, maar hopelijk gaan we hem de komende weken nog genoeg zien op tv. Als er vandaag verkiezingen zouden zijn, kreeg hij mijn stem. Dat komt ook omdat ik in Crooswijk laatst in het verkeer in conflict kwam met een man van Marokkaanse komaf. Hoewel er niks aan de hand was, deed hij aangifte tegen mij en heb ik een boete gekregen van 500 euro. Het is mijn zoveelste incident met Marokkaanse Nederlanders, ik ben er helemaal klaar mee.'

Ine Kreuk (65). Beeld Jiri Buller
Ine Kreuk (65).Beeld Jiri Buller

'Met al die sociale media zijn zulke tv-debatten niet meer relevant'

Miodrag Bata Milojevic (52), Rotterdam
Zweeft: tussen Forum voor Democratie & GeenPeil

'Die debatten op tv volg ik niet. Het zijn toneelstukjes. Vier jaar geleden, bij de vorige verkiezingen, keek ik het nog wel. Ik vond het toen erg belangrijk, maar nu, met al die social media, zijn dit soort tv-debatten totaal niet relevant meer. Zeg maar gerust ouderwets. Lijsttrekkers kunnen nu meerdere keren op een dag via Twitter reageren op het nieuws. Net zoals Trump dat doet. Dat is gewoon een heel goede ontwikkeling, want daardoor weet het volk precies hoe een politicus over een bepaalde maatschappelijke gebeurtenis denkt. Dit is ook de reden dat ik zo'n groot voorstander van referenda ben. Het brengt de burger veel dichter bij de politiek. Tv-debatten horen bij ons huidige afbrokkelende politieke systeem dat zijn beste tijd heeft gehad.'

Iris Koppe

Miodrag Bata Milojevic (52). Beeld Jiri Buller
Miodrag Bata Milojevic (52).Beeld Jiri Buller

Deze zeven bekende politici ziet u na vandaag niet meer terug in de Kamer

Tweede Kamer tot aan de verkiezingen met reces artikelIn één klap nemen we donderdagavond afscheid van een hoop bekende gezichten in de Tweede Kamer. Vrijdag begint het verkiezingsreces en blijven de Kamerbankjes een maand leeg. Een week na de stembusgang van 15 maart wordt de nieuwe Kamer geïnstalleerd. Deze bekende Kamerleden keren definitief niet meer terug. En: waar kennen we ze ook alweer van?

De uitdagers van Rutte

De uitdagers van Rutte Sybrand Buma (CDA) zei het deze week tegen iedereen die het wilde horen: ik word de grootste, al het andere is 'een b-scenario'. Een mirakel? Helemaal niet, aldus Buma. De verschillen zijn klein, Mark Rutte wordt gewantrouwd en Geert Wilders is voor een ruime meerderheid van de kiezers onacceptabel.

Bij D66 is hetzelfde optimisme te bespeuren. Alexander Pechtold geniet veel vertrouwen bij kiezers. Waarom zou hij de premier niet voorbij kunnen steken de komende weken? Nederland zit op het randje van 'Rutte-moeheid', valt bij D66 te horen. Jesse Klaver heeft zich ook al gemeld als premierskandidaat. Bij GroenLinks zijn ze evenmin onder de indruk van de VVD-campagne.

De vraag is vooralsnog wanneer de grote inhaalmanoeuvre moet plaatsvinden. Het CDA, D66 en GroenLinks hadden hun zinnen gezet op het premiersdebat van zondag, maar dat heeft aan glans ingeboet door het afzeggen van Rutte en Wilders. Het aantal kijkers is afwachten; Boer zoekt Vrouw is op een ander net te zien en het Zuiden viert carnaval.

Het Carrédebat, een week later, lijkt de beste mogelijkheid, al is het deelnemersveld met acht lijsttrekkers dan wel groot om op te vallen. Daarna rest nog slechts het slotdebat, op de avond voor de verkiezingsdag. Bij het Radio 1-debat, vanmiddag, hebben Buma, Klaver en Pechtold misgeloot. Alleen Kees van der Staaij (SGP) en Emile Roemer (SP) krijgen de kans om met de premier de degens te kruisen. Heel hoog zijn de verwachtingen vandaag dan ook niet gespannen bij de zelfverklaarde uitdagers van Rutte.

Meer over