PvdA bijt door de zure appel heen

Het kwam bij de PvdA toch niet tot een oproer van de leden tegen het coalitiebesluit om als nieuw gevechtsvliegtuig de JSF aan te schaffen.

ZWOLLE - Met een dubbele boodschap gaan een paar honderd PvdA-leden zaterdag in Zwolle naar huis na een middagje praten over de JSF. Ja, we kopen het gevechtsvliegtuig wel, want het is het enige toestel dat technisch meekan met de internationale missies waaraan Nederland wil blijven bijdragen. Nee, we kopen de straaljager niet als hij te veel lawaai maakt, toch weer duurder wordt, de werkgelegenheid voor Nederland niet op z'n minst wordt verdubbeld, en nog een reeks mitsen en maren.

De PvdA-ministers hebben met de VVD-bewindslieden in het kabinet het besluit tot koop genomen. De fractie in de Tweede Kamer moet formeel nog beslissen. Maar gek genoeg komt het ja en nee uit de mond van beide smaldelen in de partij. Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem maakt een stevig voorbehoud. Hij zegt dat uitstel van het besluit 'slecht' zou zijn, maar ook dat bij het zetten van de finale handtekening in 2015 'de thermometer er nog een keer helemaal ingaat'.

Defensiespecialist Angelien Eijsink ('ik ben totaal geen expert, ik ben een controleur') legt tijdens een 'deelsessie' in een apart zaaltje omstandig uit waarom de JSF de enige optie is. Ze schetst 'het proces' van de afgelopen tien jaar, waarin de PvdA afwisselend voor- en tegenstander van de aanschaf was. Al die jaren was zij ook zelf de woordvoerder. 'Dat u even weet hoe het gelopen is.' Om vervolgens een motie te omarmen waarin zoveel voorwaarden aan de koop worden gesteld, dat de conclusie nu al kan zijn dat daaraan nooit zal worden voldaan.

Het is, kortom, politiek management in optima forma. Niet fraai, wel effectief. Een oproer, zoals rond de strafbaarstelling van illegalen tijdens het congres eind april, wordt ermee voorkomen. Zoals partijvoorzitter Hans Spekman samenvat: 'Met een knoop in de maag hebben we tien jaar lang gedebatteerd over en geprotesteerd tegen een vliegtuig dat we misschien tóch gaan kopen.'

Voor de zomer is er een moment geweest waarop de PvdA nog had teruggekund. In fractievergaderingen op 1 en 3 juli, de laatste dag voor het reces, is uitgebreid over de JSF gesproken. Een deel van de fractie vond dat PvdA-leider Diederik Samsom naar de VVD moest. Hij had dan moeten heronderhandelen over de passage uit het regeerakkoord waarin staat dat het kabinet voor het eind van het jaar een beslissing neemt over de vervanging van de F-16. Samsom wilde dat niet. Sterker, als er vorig najaar meer zekerheden rond de JSF waren geweest, had hij in het regeerakkoord liefst de koop al opgenomen - om in een keer door de zure appel heen te bijten.

De zomer verliep zonder heronderhandelingen, waarmee de PvdA, inclusief de fractie, in feite de JSF aanschafte. Want een nieuwe 'kandidatenvergelijking' (tussen JSF en Saab) wordt - ook door de fractie - als een gepasseerd station gezien.

Het vervolg is bekend: vanaf Prinsjesdag krijgt het dossier voor de zoveelste keer een nieuwe dynamiek.

Geen wonder dus dat vicepremier Lodewijk Asscher in een bevlogen betoog schetst hoe de PvdA als regeringspartij 'dagelijks de harde werkelijkheid' ervaart. 'Oei oei, wat voelen we de kloof tussen droom en daad.'

En Samsom? Die is helemaal terug bij zijn fractie, in een poging alle manschappen binnenboord te houden. Wordt aan de voorwaarden niet voldaan, 'dan gaat het feest niet door'.

Iedereen tevreden. De leden die zeggen 'koop dat ding, hou op met die flauwekul' hebben hun ja. En de leden die vinden dat de PvdA zich 'aan het kruis nagelt' door straks definitief in de 'faaljager' (dixit GeenStijl) te stappen, hebben nog altijd hun nee.

Een extra congres komt er niet. Spekman: 'In onze partij is verantwoording achteraf een goede gewoonte.'

Tot zover Zwolle - terug naar Den Haag.

'Het sociaal akkoord staat als een huis'

Niet alleen de JSF is een potentiële splijtzwam in de coalitie, ook het al gesloten sociaal akkoord lijkt dat te worden. In diverse media deden politici afgelopen weekend uitspraken over hoe het verder moet met het kabinet-Rutte II, dat geen meerderheid heeft in de Eerste Kamer.

In De Telegraaf zei VVD-fractievoorzitter Zijlstra dat 'alles onderhandelbaar' is. Hij kreeg zondag in Buitenhof bijval van VVD-minister Kamp (Economische Zaken). In het Nederlands Dagblad zeiden D66-leider Pechtold en CU-voorman Slob dat ze bereid zijn het kabinet te helpen, als een aantal hervormingen 'naar voren' wordt gehaald.

Maar de PvdA voelt daar niets voor. Op de vraag van een afgevaardigde van de Jonge Socialisten of er ruimte is voor 'de polderhaters van D66', antwoordde vicepremier Asscher zaterdag in Zwolle: 'Het sociaal akkoord is goed voor Nederland. Het geeft rust voor werkgevers en werknemers. Het staat als een huis.'

undefined

Meer over