Psychiatrie

Steeds meer psychiatrische patien verschijnen voor de rechter. Ook in de gevangenissen zitten steeds meer mensen die ernstig psychisch ziek zijn....

Voor veel patien lijkt dit nobele streven te hoog gegrepen. Zij verloederen en/of bezorgen hun omgeving overlast. Terecht wil de Tweede Kamer dit probleem aanpakken. Er moeten meer bedden in de psychiatrie komen. Ook moeten de mogelijkheden voor gedwongen behandeling verruimd worden. Want, zoals het PvdA-Kamerlid Van Dijken stelde: 'Is dat autonomie, als je mag verkommeren op straat?'

Voor de meeste patien is de vermaatschappelijking een heilzame ontwikkeling geweest. In de inrichtingen raakten veel mensen zodanig gehospitaliseerd dat zij nauwelijks meer konden terugkeren in de samenleving. Maar het streven naar zelfbeschikking ontwikkelde zich tot een ideologie die ook wordt toegepast op mensen die helemaal niet in staat zijn een zelfstandig bestaan te leiden.

Het is hoopgevend dat de Tweede Kamer inziet dat de vermaatschappelijking is doorgeslagen. Zoals zo veel verschijnselen die wortelen in de jaren zestig en zeventig is de vermaatschappelijking van de psychiatrie op zichzelf een positieve ontwikkeling die echter hardnekkige schaduwzijden blijkt te hebben. Het streven naar zelfbeschikking is een mooi cultuurgoed, maar sommige mensen hebben meer behoefte aan zorg en bescherming dan aan autonomie.

Van een terugkeer naar vroeger hoeft geen sprake te zijn, maar de ontmanteling van de grote psychiatrische inrichtingen zou deels moeten worden teruggedraaid, waardoor meer bedden beschikbaar komen. Bovendien moeten de mogelijkheden voor dwangbehandeling worden verruimd. Natuurlijk is dat geen eenvoudige opgave, omdat behandeling onder dwang vaak minder goede resultaten geeft. Maar het is onzinnig om psychisch ernstig zieke patien te behandelen als autonome burgers die moeten instemmen met behandeling van hun ziekte.

Als de Tweede Kamer dit probleem aanpakt, zou zij er goed aan doen de nieuwe Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) nog eens kritisch te bekijken. Deze wet maakt gemeenten verantwoordelijk voor de zorg aan haar psychiatrisch zieke inwoners. Maar het probleem van de verloederde psychiatrische patien op straat lijkt eerder te vragen om een straffe centrale regie dan om decentralisatie. Critici vrezen dat sommige gemeenten straks te weinig geld hebben om voor adequate opvang te zorgen. Dat gevaar lijkt verre van denkbeeldig: het zou niet de eerste keer zijn dat de ideologie van zelfbeschikking en eigen verantwoordelijkheid een geschikt vehikel voor bezuinigingen vormt.

Meer over