Provo liet zich nooit door gezag imponeren

Drukker Rob Stolk, afgelopen weekeinde op 55-jarige leeftijd overleden, werd al op jonge leeftijd bekend als provo. In de jaren zestig voerde hij vele ludieke en/of anarchistische acties, zoals een 'provokaatsie' om de IJ-tunnel op te blazen....

DE FOTO HAALDE de wereldpers: 19-jarige in een pak zo wit als zijn fiets onderweg naar het stadhuis, met achterop zijn bruid van 17 - in mat roze. 'Na de plechtigheid mocht ze vóór op de stang zitten', schreef de Volkskrant in het onderschrift: 'Want zo hoort het, ook in een provo-huishouden de vrouw mee aan het stuur.'

Gerard (van het) Reve zou openlijk in de war raken van 's mans krullen, de leiding van de HBS in Zaandam was dat al geworden van zijn schaarse baardgroei: afscheren óf van school af. Of dat zomaar mocht? Nee, dat mocht niet. De gemeente gaf Rob Stolk gelijk. Ex-provo Rob Stolk, dit weekeinde op zijn 55ste bezweken aan een hartaanval, heeft zich nimmer door enig gezag laten imponeren.

Talloos zijn de keren dat hij in Amsterdam werd opgepakt, zoals na het opplakken van pamfletten, gericht tegen Claus, de aanstaande bruidegom van Beatrix. Op Stolks initiatief smeten geestverwanten de Gouden Koets in 1966 twee rookbommen achterna. Provo's liepen te hoop tegen de Vietnam-oorlog, wilden de verkeerschaos met het Witte Fietsenplan te lijf, werden avond aan avond door de politie weggeknuppeld bij het (oranje geverfde) Amsterdamse Lieverdje en beleden in soms gezellige happenings hun afkeer van 'otoritèr regentendom'; van de 'misselijk makende middenstand', van de verslaafde consument. Provo's - de naam was een bedenksel van prof. dr. W. Buikhuizen - kleurden de rumoerige jaren zestig en arbeiderskind Rob Stolk hoorde tot de voormannen.

Zijn vader verdient het minimumloon aan de lopende band bij Ford, te weinig voor een gezin met vijf kinderen. Zijn moeder ('Rob vecht tegen oneerlijkheid, dat heeft hij van mij') staat met groente op de markt. Barst is de veelzeggende naam van het eerste pamflet dat Stolk als 17-jarige stencilt. Er zal één nummer van verschijnen. Met Roel van Duijn is hij oprichter van het ludiek-anarchistische blad Provo. In een 'provokaatsie' roept Stolk op tot het opblazen van de dan nog in aanbouw zijnde IJ-tunnel en tot het doodschieten van de directeur van Openbare Werken 'die Amsterdam met autowegen wil volbouwen'. Wegens opruiing zit hij zes weken celstraf uit.

Een te lage straf, vindt hij zelf. 'Een smet op mijn naam van terrorist.' Van de 'afzwaaipremie' koopt Stolk een zeefdrukpers en begint een nieuw leven. Provo is opgeheven, in de gemeenteraad tarten stickies rokende Kabouters het gezag (Stolk vindt 'die door links doodgeknuffelde, verwende types' niet negatief genoeg) en de Nieuwmarktbuurt verzet zich tegen aanleg van de metro.

Jarenlang drukt Stolk actiekrantjes. Zijn definitieve afscheid van het activisme komt op een nacht in 1980, als hij en zijn vrouw met bed en al van de vloer worden getild. De schoorsteen valt de kamer in, de buitenmuur dondert op de stoep en vlammen schieten langs de bewoners. Buurman had een bom geknutseld, Stolks drukkerijtje in de Pijp ligt in puin. Hij moet opnieuw beginnen.

Sinds dat fatale ogenblik gloort bij ex-provo Stolk het besef dat een mens er niet komt met goede bedoelingen alleen. De explosie drukt hem (in het jargon van die dagen) met de neus 'op de noodzaak van een enorm stuk zelfkritiek'. De vroegere Schrik van het Establishment, vader van twee kinderen, verklaart in een interview dat hij te veel energie heeft gestoken in bestrijding van de menselijke slechtheid, en van het hypocriete klootjesvolk. 'Anarchistisch gedrag is toch alleen maar denkbaar tegen de achtergrond van een goed georganiseerde, moderne verzorgingsstaat?'

Terwijl ex-geestverwant Robert Jasper Grootveld met vlotten van piepschuim al die jaren aan Utopia bleef voortknutselen, maakte PvdA-stemmer Rob Stolk drukwerk. Prachtig drukwerk. Roel van Duijn is nog klant geweest.

Meer over