Provincienieuws met zwaailichten

Aan de oubollige kant, oordeelt de deejay die naar Radio 3 vertrok. De nieuwe koers van RTV Utrecht richt zich op laagopgeleide veertigplussers....

TEKST MICHIEL HAIGHTON

Een gloednieuw en ultramodern pand in de Utrechtse Hengeveldstraat, een jaarlijks budget van tien miljoen euro, honderdtien jonge en supergemotiveerde medewerkers, veel nieuwe en soms originele programmaformules zoals de eerste reality bejaardensoap van Nederland (

Zomer in Vreeswijk), Henk Westbroek en Ronald Giphart die zich op Regio TV Utrecht ontpoppen als natuurtalenten. RTV Utrecht heeft zo op het eerste oog weinig reden tot klagen; het is een financieel en organisatorisch kerngezond bedrijf.

Toch ontbreekt het het omroepbedrijf nog aan cruciaal aspect: publiek. In geen enkele andere Nederlandse provincie worden lagere kijk-en luistercijfers behaald dan in Utrecht. Zelfs Omroep Flevoland scoort hoger.

Uit cijfers van Omroep Reclame Nederland blijkt dat in de provincie Utrecht (1,2 miljoen inwoners) dagelijks tussen zeven uur 's ochtends en zeven uur 's avonds gemiddeld 16 duizend mensen naar Radio M luisteren.

Het marktaandeel van de zender in de provincie Utrecht bedraagt hiermee 6,4 procent. In het zuiden en het noorden van het land scoren regionale radiostations soms vijf keer beter. Overigens zit Radio M wel in de lift: begin dit jaar bedroeg het marktaandeel nog maar 4,8 procent.

Ook bij de televisie blijft RTV Utrecht achter bij de andere regionale televisiestations. De zender haalt een gemiddeld 'dagbereik' van tien procent. Niet veel meer dan een jaar geleden. Dagbereik wil zeggen dat van alle inwoners in de provincie (van dertien jaar en ouder) tien procent op een of ander moment op een dag op de Utrechtse regiozender afstemt. En iemand naar Regio TV Utrecht kijkt, kijkt hij of zij gemiddeld twaalf minuten lang, meestal in de ochtenduren.

Ook al kan hij genoeg valide verzachtende omstandigheden aanvoeren ('Utrecht is geen Limburg' en 'RTV Utrecht bestaat pas sinds eind 2002') wil algemeendirecteur Paul van der Lugt sinds eind 2002 niet om de hete brij heen draaien: 'De cijfers zijn gewoon niet goed.'

De ambitie van de voormalig ANP-nieuwslezer, chef radio bij de KRO en zenderconator Radio 3, is dan ook om de kijk-en luistercijfers snel omhoog te krijgen. 'Zoveel mogelijk mensen zien te bereiken is een h belangrijke bedrijfsmissie.'

Hoe? In het interne Bedrijfsplan 2004-2009 staat het stap voor stap beschreven. Aan Regio Utrecht TV hoeft niet veel meer gesleuteld te worden. Het afgelopen anderhalf jaar is de programmering al zo ingrijpend vernieuwd dat de kijker nu de ruimte moet worden geven aan de nieuwe inhoud 'te wennen'. Wel moet er aan 'promotie van het aanbod' worden gewerkt.

Voor de radio staat er daarentegen het nodige op stapel. Van een zender die tot voor enkele jaren terug nog relatief veel jongere luisteraars aan zich wist te binden, moet de zender de komende jaren veranderen in een radiostation voor ontevreden, passieve Utrechtse senioren.

Om het martkaandeel te verhogen, opent Radio M de jacht op de laagopgeleide veertigplusser. D is de grote winst te behalen. Nu al is ruim driekwart van de luisteraars vijftig jaar of ouder, waarvan de helft ouder is dan 65.

Radio M, zo valt te lezen in het Beleidsplan, moet de 'ideale huisvriend' worden van onder meer 'maatschappelijk teleurgestelden' (zware luisteraars die radio gebruiken om de eenzaamheid te verdrijven, die g krant maar wdames-en roddelbladen lezen) en 'gemakzoekende burgers' (laagopgeleiden op zoek naar informatie, amusement en sport; als ze een krant lezen, is het De Telegraaf).

Heeft Van der Lugt, de man die bij Radio 3 op de jongere luisteraar jaagde, nu bij Radio M definitief de strijd om de jongere opgegeven? 'Als je vijftien bent, wil je muziek horen, geen nieuws uit de regio.' Muziek krijgt een steeds minder prominente plaats in de radioprogramma's. 'Als regionale zender ontlenen we ons bestaansrecht aan regionaal nieuws. Whitney Houston klinkt op elke zender hetzelfde.'

Vanwege de koerswijziging die Radio M momenteel doormaakt, kwam voor Coen Swijnenberg (24) de transfer begin dit jaar naar Radio 3, geen dag te vroeg. 'Ik heb het altijd z¿ naar mijn zin gehad bij Radio M. Maar ik denk niet dat ik daar n met veel plezier mijn werk zou doen. De sfeer wordt mij iets te oubollig.' Deejay Swijnenberg presenteert op Radio 3 tussen zes en acht 's avonds het programma Swijnenstal.

Zelf heeft Swijnenberg zich bij Radio M nooit bekommerd om het aantal mensen dat op zijn programma afstemde. 'Natuurlijk is het belangrijk dat er mensen naar je luisteren. Maar bij Radio M was ik toch vooral bezig met mijn eigen ontwikkeling.'

Dat geldt ook voor de 24-jarige RTV Utrecht-verslaggever Els Mulder. Twee dagen in de week is ze werkzaam voor de omroep. Daarnaast studeert ze culturele antroplogie. 'Of het haalbaar is weet ik niet, maar ik zou graag in Latijns Amerika als antropoloog en correspondent willen werken.'

Vandaag is ze naar Harmelen gestuurd. Samen met cameraman Gerald Jager (41) moet ze zowel een reportage voor Radio M als voor Regio TV Utrecht maken over het in aanbouw zijnde woonwijkje Hofwijk. Op last van de veldpolitie zijn de bouwactiviteiten er per direct stilgelegd omdat oeverzwaluwen zich in een zandhoop nodig voor de huizenbouw hebben genesteld.

Tenminste, dat was wat Mulder tijdens de redactievergadering van haar chef te horen kreeg. Ter plekke blijkt de situatie anders te liggen: er wordt volop doorgebouwd. De circa vijftien zwaluwnesten vormen geen enkel probleem voor de aannemer. Een verhaal dat geen verhaal blijkt te zijn.

Mulder neemt contact op met haar eindredacteur. 'Wat moet ik nu doen?' Gewoon doorgaan, zegt die.

Op de weg terug naar de Hengeveldstraat stuiten Mulder en Jager op de A12 op een groot verkeersongeluk. Auto op de kop, traumahelikopter die de daling inzet. 'Moeten we er naartoe?' vraagt Mulder per telefoon aan haar chef. Blijkt niet nodig, er is al iemand op af gestuurd.

De alertheid van Mulder en Jager past goed in de nieuwe koers: ongelukken, brandjes en burenruzies moeten een steeds prominentere plek krijgen in het nieuwsaanbod. 'Nieuws met zwaailichten' heet dat in intern jargon. De doelgroep schijnt er gek op te zijn. Naast de serieuze onderwerpen moet er ook meer aandacht komen voor roddel, criminaliteit, onveiligheid, ontevredenheid en de stem-van-de-straat.

Een ander wapen dat wordt ingezet om de gunst van de kijker te winnen: BU'ers (Bekende Utrechters). Bekende koppen zoals Giphart en 'Big Brother' Bart Spring in 't Veld oefenen een grote aantrekkingskracht uit op televisiekijkers, weet directeur Van der Lugt.

Ronduit trots is hij op het binnenhalen van Henk Westbroek. Het programma Westbroek, waarin hij een ontdekkingstocht maakt door de provincie, is hsuccesnummer van regio TV Utrecht. 'Henk laat in dit programma een heel andere, warme en menselijke kant van zichzelf zien. Zijn uit het verleden bekende polariserende werking op de kijkers blijft gelukkig uit.'

Bekende koppen, meer actienieuws en spraakmakende programma'smoeten er nog dit jaar toe leiden dat het dagbereik verdubbelt van tien naar twintig procent. Of dat lukt, is zeer de vraag. Een belangrijke handicap waar TV Utrecht mee worstelt is de beroerde 'voorgeprogrammeerde' plek die de zender heeft op televisietoestellen: kanaal 30 of zelfs nog hoger. 'Uit onderzoek blijkt dat mensen zappen tot circa kanaal vijftien, hoger komen ze niet.'

Verantwoordelijk voor die positie in het zenderaanbod is de kabelexploitant. 'Die bepaalt welke plek een zender krijgt als een nieuwe televisie wordt aangesloten. We zijn nu in gesprek met Casema of het niet anders kan.' Na de zomer start RTV Utrecht een marketingcampagne waarbij inwoners van de provincie Utrecht wordt gestimuleerd de zender op kanaal tien te zetten.

Het item over de oeverzwaluw is die avond te zien als 'kort bericht' in het regiojournaal. 'De bouw van woningen in Harmelen loopt g vertraging op', luidt de openingszin.

Meer over