Nieuws

Protesten Myanmar gaan door, maar de jacht op stakers is geopend

Vrijwel dagelijks roept het leger de Myanmarese ambtenaren op weer aan het werk te gaan. Vooralsnog met weinig resultaat: ondanks het gevaar van arrestatie houdt het protest aan. ‘Ze hebben onze regering gekidnapt.’

Een protestmars in Yangon, begin februari.  Beeld AP
Een protestmars in Yangon, begin februari.Beeld AP

De 31-jarige universitair docent U Win Soe heeft ’s nachts de potten en pannen klaarstaan naast zijn bed. Wanneer de soldaten of agenten binnenvallen, zal hij zoveel mogelijk lawaai maken. De afspraak is dat zijn buren hem en zijn vrouw dan te hulp schieten.

Win Soe heeft zoals tienduizenden Myanmarezen het werk neergelegd, uit protest tegen de machtsgreep van het leger begin deze maand. Zij lopen allemaal het gevaar gearresteerd te worden. ‘We voelen constante druk. Van slapen komt niet zoveel’, vertelt hij via de app Signal. Om dezelfde reden wil hij niet met zijn echte naam in de krant.

De Burgerlijke Ongehoorzaamheidsbeweging, zoals de stakingsoperatie heet, begon vrijwel meteen na de coup. Artsen, ambtenaren en universitaire medewerkers legden massaal hun werk neer. Ook de universiteit van Yangon, waar Win Soe werkt, ligt plat. ‘We zullen het bewind van de junta nooit accepteren, ze hebben onze regering gekidnapt’, zegt hij.

Uitdaging

Vrijwel dagelijks roept het leger op televisie de ambtenaren op weer aan het werk te gaan, vooralsnog met weinig resultaat. Ook Win Soe is vastbesloten. ‘Als het me mijn baan kost, dan moet dat maar.’

De ongehoorzaamheidsbeweging vormt samen met de massale protesten de grootste uitdaging voor het militaire bewind. Woensdag werd wederom in verschillende steden verspreid over het land geprotesteerd tegen de machtsovername en het vasthouden van ex-regeringsleider Aung San Suu Kyi. Duizenden demonstranten verzamelden zich in het centrum van Yangon, de grootste stad van het land.

Demonstranten eisen de vrijlating van partijleider Aung San Suu Kyi. Beeld AFP
Demonstranten eisen de vrijlating van partijleider Aung San Suu Kyi.Beeld AFP

De demonstranten gebruiken tot nu toe verschillende protestmethoden, waardoor de autoriteiten lastig greep kunnen krijgen op de beweging. Zo waren er de afgelopen dagen sit-ins bij de Amerikaanse ambassade, pop-up-demonstraties bij gevangenissen en spontane scholierenprotesten op straat. Deze week blokkeerden demonstranten een spoorwegovergang bij Yangon, waardoor het treinverkeer stil kwam te liggen. Elders in de stad verschenen duizenden actievoerders bij de Centrale Bank. De demonstranten hoopten dat ook medewerkers van de bank het werk neer zouden leggen.

Van één, centraal geleide protestbeweging is geen sprake. Net als bij de democratiseringsprotesten in Hongkong in 2019 zijn er spontaan groepen ontstaan die via sociale media medestanders weten te mobiliseren. ‘Het initiatief komt van veelal jonge mensen die hiervoor niet bekendstonden als activist’, aldus Thinzar Shunlei Yi, een 29-jarige activist en tv-presentatrice.

Zwaardere middelen

Het leger probeert met steeds zwaardere middelen het protest de kop in te drukken. Zo kwam het met een wetswijziging waardoor demonstranten tot 20 jaar cel kunnen krijgen voor ‘het aanwakkeren van onvrede tegen de overheid’.

Daarnaast blokkeert het regime geregeld de toegang tot internationale nieuwssites en tot sociale media als Facebook, Twitter en Instagram. Maar ook zonder internet gaan de protesten door, zegt Thinzar Shunlei Yi. ‘Als ze niet online kunnen, dan bellen en sms’en ze elkaar. Op die manier weet nog steeds iedereen waar ze moeten samenkomen.’

De vrees bestaat dat het leger overgaat tot het gebruik van geweld. Op enkele plekken zijn al traangas, rubber kogels en waterkanonnen gebruikt. De groep die deze week voor het gebouw van de centrale bank demonstreerde, werd met knuppels uiteengeslagen.

Een enkele keer gebruikten soldaten echte kogels. Eén vrouwelijke demonstrant, die vorige week in het hoofd werd geraakt, verkeert in levensgevaar. Aan de andere kant kwam bij onlusten in Mandalay een politieagent om het leven.

‘Fraude’

Sinds de machtsgreep heeft het leger ruim vierhonderd mensen vastgezet. In een kwart van de gevallen gaat het om bestuurders en parlementariërs van de Nationale Liga voor Democratie (NLD), de partij van Suu Kyi. Ook zitten zo’n zestig leden van de kiescommissie vast, als straf voor de ‘massale fraude’ bij de recente parlementsverkiezingen. Met deze – nooit aangetoonde – fraude legitimeert het leger de machtsovername. De verkiezingen werden met overmacht gewonnen door de NLD.

Ook is de jacht geopend op stakers, merkte universitair docent Win Soe. ‘De soldaten hebben al een paar keer geprobeerd de campus op te komen om medewerkers te arresteren; tot nu toe konden toegestroomde buurtbewoners hen tegengehouden. Een vriend van me die op een andere universiteit werkt, moest vluchten omdat ze hem wilden oppakken.’

Het geheim van de protestbeweging is de massaliteit ervan. Ruim twaalfduizend ambtenaren weigeren te werken, afgelopen weekend gingen in Yangon honderdduizenden mensen de straat op. Volgens activist Thinzar Shunlei Yi geeft dat vertrouwen. ‘Het leger kan niet iedereen arresteren. Iedereen is verantwoordelijk, maar tegelijk is niemand dat.’

Meer over