Proces Wilders terug bij af

Het had een korte afsluitende zitting moeten worden, maar het

Door Janny Groen en Remco Meijer

Amsterdam Geert Wilders krijgt nieuwe rechters. Bram Moszkowicz, zijn raadsman, wraakte vrijdag met succes de rechtbank vanwege 'de schijn van partijdigheid'. Het proces moet nu opnieuw en loopt maanden vertraging op.


Heeft een diner het proces tegen Geert Wilders verstoord?

Wat in de zaak-Wilders een korte afsluiting moest worden, werd een juridisch steekspel met onverwachte uitkomst. Bij aanvang van de zitting verzocht advocaat Moszkowicz de arabist Hans Jansen te mogen horen. Hij was een van de drie deskundigen die eerder in het proces, ter verdediging van Wilders, een verklaring over de islam aflegde.


Op de website hoeiboei.nl beschreef Jansen woensdag hoe een raadsheer van het gerechtshof, Tom Schalken, hem tijdens een diner vóór zijn getuigenis had proberen te overtuigen van de noodzaak Wilders te vervolgen. 'Onwaardig en ongepast', aldus Jansen, omdat juist het hof de zaak doordrukte, tegen de wil van het Openbaar Ministerie. Schalken was een van de drie raadsheren achter de uitvoerig gemotiveerde beschikking van het hof, waarvan Moszkowicz steeds heeft gezegd deze te lezen als een ontijdige veroordeling.


Het hoeiboei-artikel werd donderdagavond opgemerkt door PowNews en vrijdagochtend door dagblad De Pers. In die krant zei Schalken het etentje 'achteraf niet zo gelukkig' te vinden. In een tweet repte Wilders van 'maffiapraktijken'. Moszkowicz wilde Jansen over de avond laten vertellen en diens verhaal gebruiken in de verdedigingslinie die hij deze week optrok: het hof is bevooroordeeld geweest ('schending van de onschuld-presumptie'), daardoor had het OM de handen niet vrij (ook al eiste het vrijspraak) en is dus niet-ontvankelijk. De rechtbank antwoordde pas bij het geplande vonnis op 5 november over het verzoek te willen beslissen. Dat vond Moszkowicz onvoldoende, waarop hij de rechtbank wraakte.


Waarom lukte wraking dit keer?

De wrakingskamer oordeelde dat het uitstellen van de beslissing om Jansen te laten verklaren in feite een afwijzing was. Terwijl jurisprudentie uitwijst dat als iemand aanwezig is - Jansen volgde alle procesdagen - en diens gezondheid dat toelaat, in zo'n verzoek doorgaans wordt bewilligd.


Bovendien werden twee eerdere incidenten bij de beslissing betrokken. Bij aanvang van het proces beriep Wilders zich op zijn zwijgrecht. Rechtbankvoorzitter Jan Moors liet zich ontvallen dat de indruk bestaat dat Wilders de discussie ontloopt. 'Het lijkt er een beetje op dat u dat nu weer doet.'


Die uitspraak leidde al tot een wrakingspoging, toen zonder succes. Moszkowicz overwoog opnieuw wraking toen Moors tegen een benadeelde partij die Fitna niet wilde zien, zei: 'Dat kan ik me voorstellen.' De advocaat zag er van af, maar voerde dit incident nu wel aan als een bijdrage aan 'de schijn van partijdigheid' van de rechtbank.


Wat betekent het?

De zaak tegen Wilders moet opnieuw, met nieuwe rechters. Dat vergt voorbereiding, inlezen, nieuwe zittingsdagen plannen. Het is wel wat Wilders steeds gewild heeft. 'Geef mij nieuwe rechters', zei hij vrijdag, nog voordat hij ze kreeg. En Moszkowicz liet zich ontvallen: 'Ik probeer het netjes te houden, maar dit is ongehoord.'


Wat we intussen weten, is dat het OM nog altijd geen zaak ziet. Wilders discrimineert soms wel, zegt het OM, maar niet op strafbare wijze. Dat hij politicus is en zijn uitlatingen doet om een stem te zijn in het maatschappelijke debat, heft het discriminatoire karakter van zijn uitlatingen op.


Wilders heeft op zijn beurt aangifte gedaan tegen raadsheer Schalken, vanwege strafbare inmenging in een lopende zaak. Dat voornemen kondigde hij vrijdagmiddag in de rechtbank aan en in de schorsing van de zaak reed hij inderdaad naar een politiebureau om de aangifte te laten opnemen. Het uitoefenen van invloed op getuigen is strafbaar. Er staat maximaal vier jaar gevangenisstraf op. Wilders kan maximaal een jaar krijgen.


Hoe nu verder?

Wilders staat terecht voor groepsbelediging van moslims, en het aanzetten tot haat en discriminatie op basis van godsdienst en ras. Dat blijft zo, ook al lijkt zijn juridische positie nu sterker geworden.


De president van het hof, zeg maar de baas van Schalken, verklaarde vrijdagavond schuldbewust dat 'de gang van zaken rond het diner achteraf gezien ongelukkig is. (...) Het ware dan ook beter geweest als dat destijds voorzien was en het debat niet op dat moment, althans niet in het bijzijn van de heer Schalken, had plaatsgevonden'.


Meer over