‘Proces Anjumer moorden overdoen’

Marianne van der E., de vrouw die vastzit voor de Anjumer pensionmoorden van 1997, is op onterechte gronden veroordeeld. Zowel de rechtbank als het hof in Leeuwarden heeft bij het vonnis volgens nieuw juridisch onderzoek te veel waarde gehecht aan de verklaringen van een kennis van de verdachte....

De Anjumer moorden deden met Kerstmis 1997 veel stof opwaaien. Kort na elkaar werden in de tuin van een pension in het Friese dorpje twee lijken opgegraven. De toen 52-jarige pensionhoudster Marianne van der E. werd onmiddellijk als verdachte aangehouden en in 1998 in hoger beroep veroordeeld tot zes jaar gevangenisstraf met tbs. Omdat niet zeker was of er nog meer moorden waren gepleegd, deden F-16-verkenningsvliegtuigen bodemonderzoek vanuit de lucht. Het pension ging over de tong als het ‘house of horrors’.

Volgens Van Koppen, leider van het Project Gerede Twijfel van de Universiteit van Maastricht, is de veroordeling op dubieus bewijsmateriaal gegrond. Dat wil niet zeggen dat Van der E. onschuldig is. ‘Bovendien zijn er ook nog tussenversies denkbaar, bijvoorbeeld dat zij van de komende moorden wist, of die gefaciliteerd heeft’, stellen Van Koppen en medeauteurs in het artikel Anatomie van een dubieuze veroordeling, dat morgen in het Nederlands Juristenblad verschijnt. Van der E. is de moorden altijd blijven ontkennen.

Bij hun veroordelingen baseerde zowel de rechtbank als het gerechtshof zich in belangrijke mate op verklaringen van Ernst B., een vage kennis van de pensionhoudster uit Anjum. Van der E. zou hem hebben verteld de 26-jarige Louw de Jong te hebben ‘omgelegen’. Hij moest haar helpen van het lijk af te komen. Het team van Van Koppen heeft nauwgezet naar B.’s verklaringen gekeken en constateert leemten en ongerijmdheden. B. zei bijvoorbeeld dat hij De Jongs lijk buiten bij de deur zag liggen, terwijl anderen hebben verklaard dat het toen nog binnen in de gang lag. Ook kloppen zijn verklaringen niet met de gevonden bloedsporen.

Volgens Van Koppen speelt de illegale hennepkwekerij in het pension, die een week voor de moord op De Jong werd ontmanteld, een belangrijke rol. De rechters besteedden daaraan geen aandacht, maar volgens hem is niet uit te sluiten dat De Jong en een eerder dat jaar vermoorde man, Sonnemans, daarmee te maken hadden. ‘Zeker is dat ze erg loslippig waren’, zegt Van Koppen. ‘Die hennepplantage moet ermee te maken hebben.’

Het Project Gerede Twijfel gaat door met het onderzoek naar de zaak, dat zich nu toespitst op de vraag wat er dan wel is gebeurd. Daarvoor baseert het zich op de politiedossiers en op gesprekken met betrokkenen, onder wie ook Marianne van der E. zelf. Van Koppen neemt aan dat de commissie-Postumus II zich uiteindelijk over de zaak zal buigen. Deze commissie doet onderzoek naar vermeende justitiële dwalingen.

Het artikel in het Juristenblad eindigt met een aanklacht tegen de motiveringspraktijk van de Nederlandse rechtspraak. Die verzandt volgens Van Koppen te vaak in ‘knip- en plakwerk’, waarbij ontlastende bewijsmiddelen en waarom die zijn verworpen ontbreken. Van Koppen noemt dit een ‘ernstige misstand’.

Meer over