Prix de Rome beloont kritische blik

Een samenscholing van mannen-in-pak, in het geheim gefotografeerd. Een opstootje aan de andere kant van de wereld. Een akelig misvormd hoofd....

Marina de Vries

Jan is een verzinsel van de Mexicaanse, in Nederland woonachtige kunstenares Mariana Castillo Deball (1975) en is onderdeel van haar project 'Institute of Chance', waarmee zij de eerste prijs van de prestigieuze Prix de Rome won. Deze Nederlandse staatsprijs voor talent onder de 35 jaar bestaat uit twintigduizend euro en werd dit jaar uitgereikt in de gezamenlijke categorietekenen en grafiek.

Castillo Deball verbaast zich over de systemen die de wereld ordenen. Zij wil ontregelen, toeval weer een kans geven. Daarom toog zij naar het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, nam een duik in hun enorme anarchie-archief, onttrok een aantal foto's aan de onzichtbaarheid en gaf ze als levende geschiedenis aan de mensen terug.

Castillo Deball is door de jury van de Prix de Rome niet zozeer uitverkoren vanwege haar beeldend vermogen, want hoezeer zij ook probeert haar Toevalsinstituutte materialiseren, het blijft een theoretische aangelegenheid. De Mexicaanse is veeleer beloond vanwege haar kritische blik, waarmee de jury een statement afgeeft. Kunst is geen dure bijzaak: in tijden van onrust en bezuiniging is de rol van de kunstenaar als criticaster belangrijker dan ooit.

Had de jury een minder strijdbare koers gevaren, dan was Derk Thijs (1977) ongetwijfeld met de eerste prijs gaan strijken. Tweede prijswinnaar Thijs laat net als de twee eigenaren van de basisprijs, de Indiase Anant Joshi (1969) en de Nederlander Marijn van Kreij (1978), zien hoezeer het ouderwetse medium tekenen bezig is aan een comeback. Het vluchtige, overrompelende karakter van tekenen blijkt uitermate geschikt om onzekerheid een plek te geven (Thijs, Joshi) of om grote vragen klein te krijgen (Van Kreij).

In snelle lijnen of sjabloonachtige vlekken schotelt Thijs een wereld voor waarin strip en grottekening versmelten. Soms zijn de fragiele figuurtjes op zijn pakpapier menselijke schimmen, dan weer nemen ze de gedaante aan van huilende wolven, maar altijd staan zij elkaar in een rituele helledans naar het leven.

De opzet van de Prix de Rome gaat drastisch veranderen, maar deze editie is geen stuiptrekking. Door niet te zwichten voor sensatie of vertoon van virtuositeit, maar te kiezen voor talent in ontwikkeling, houdt de Prix zijn reputatie hoog.

Meer over