President van Bolivia bezweert dreigende chaos

President Evo Morales lijkt erin geslaagd de rust terug te brengen in Bolivia, dat weer eens dreigde af te stevenen op een algehele chaos....

Van onze correspondent Cees Zoon

Maar met een serie snel opeenvolgende maatregelen heeft Evo Morales deze week de storm bezworen. Eerst voerde hij een grondige wijziging van zijn regering door, die daardoor een minder politiek en meer technisch karakter heeft gekregen. De Boliviaanse middenklasse was ontevreden over de incompetentie die tal van ministeries uitstraalden.

Donderdag besloot Evo Morales ook toe te geven in een strijd die de oppositie tot kernpunt had gemaakt: alle artikelen voor de nieuwe grondwet moeten door de Grondwetgevende Vergadering worden goedgekeurd met een tweederde meerderheid. En in alle gevallen waarin dit niet lukt, moeten ze bij referendum worden onderworpen aan de instemming van de kiezers.

Een nieuwe grondwet was een van de voornaamste verkiezingsbeloften waarmee de Aymara Evo Morales ruim een jaar geleden werd gekozen, als eerste indiaan in de geschiedenis van Bolivia. Een nieuwe grondwet die een einde zou maken aan de eeuwenoude achterstelling van de indiaanse meerderheid van de bevolking. De Grondwetgevende Vergadering is al meer dan een half jaar bijeen in de hoofdstad Sucre, maar door politieke twisten zit er geen schot in.

Het grootste obstakel was de beslissing van de Beweging naar het Socialisme (MAS), de basisbeweging van Morales die de meerderheid heeft, om de besluitvorming van een tweederde naar een eenvoudige meerderheid terug te brengen. Wat betekende dat de MAS de nieuwe grondwet op eigen maat kon snijden. Dat Evo Morales dit nu ongedaan heeft gemaakt, stemt de rechtse oppositieleider Jorge Quiroga tot tevredenheid.

De president beschuldigt de oppositie ervan een blok te hebben gevormd om alle hervormingsvoorstellen tegen te houden in de Senaat. De drie rechtse partijen, die daar een meerderheid hebben, hebben de Senaat wekenlang lamgelegd door massale absentie. De partij Podemos van Quiroga heeft bovendien bij het Constitutionele Hof beroep aangetekend tegen de drie belangrijkste projecten van Evo Morales: de nieuwe wetten op de landhervorming, de nationalisering van de gas- en olievoorraden en de benoeming van vier leden van het Hooggerechtshof.

Vice-president García Linares heeft voor verdere rust gezorgd met zijn voorstel de autonomiewensen van de provincies Santa Cruz, Beni, Tarija en Pando te respecteren. Met name Santa Cruz, de rijkste en meest blanke provincie van Bolivia, dreigt al geruime tijd zich af te scheiden. Bij wijze van tegenwicht zal ook de autonomie van alle 360 gemeenten wordt gelegaliseerd, evenals het zelfbeschikkingsrecht van de inheemse volken. In feite bestaat dit systeem al in Bolivia, want de gouverneurs van de provincies worden direct gekozen en de inheemsen hebben hun gemeenschapsgronden die ze volgens de traditionele ‘gewoonten en gebruiken’ besturen.

De rellen van de laatste weken draaiden vooral om de autonomie. Het hevigst waren ze in Cochabamba, de thuishaven van Evo Morales. Daar bestormden aanhangers van de president het kantoor van gouverneur Manfredo Reyes, een oud-militair die volledige autonomie van zijn provincie eist, hoewel dat vorig jaar bij referendum door de inwoners is verworpen.

De inschikkelijkheid van Evo Morales laat zijn nationaliseringsplannen echter onverlet. Na het terugbrengen van de gas- en olierijkdom onder de staatsvlag heeft de president aangekondigd dat ook de grootste telefoonmaatschappij, die tien jaar geleden is geprivatiseerd, weer genationaliseerd wordt. Maandag verklaarde Evo Morales de nationalisatie na te streven van ‘alle gemengde bedrijven die zich schuldig maken aan corruptie of die de door hen toegezegde investeringen niet doen.’

Meer over