Nieuws

President Tunesië ontslaat premier en zet parlement op non-actief

De prille democratie van Tunesië staat op de rand van de afgrond. President Kais Saied stuurde zondag de premier naar huis en stelde het parlement buiten werking. Tegenstanders van Saied zeggen te vrezen voor een coup.

Mechichi tijdens een persconferentie in januari van dit jaar. Beeld EPA
Mechichi tijdens een persconferentie in januari van dit jaar.Beeld EPA

Er werd al dagenlang gedemonstreerd tegen de gematigd islamistische Ennahda-partij en de regering van de onafhankelijke politicus Hishem Mechichi. Mensen zijn woedend over de economische uitzichtloosheid, al voor de pandemie bedroeg de werkloosheid 18 procent. Ook de huidige uitbraak, met 5.624 nieuwe geregistreerde corona-gevallen op vrijdag een van de ernstigste virushaarden in Afrika, zorgt voor spanningen. Slechts 7 procent van de bevolking is volledig gevaccineerd.

Chaos in vaccinatiecentra vorig week was de druppel die de emmer deed overlopen. Uitgerekend op een vrije dag voor moslims, toen veel mensen zich wilden laten inenten, waren er te weinig vaccins. Premier Mechichi probeerde tevergeefs de woede te bezweren door zijn minister van Gezondheid te ontslaan, terwijl Saied wil dat het leger zich over de vaccinatiecampagne ontfermt.

Saied, die in 2019 tot president werd gekozen, heeft al langer een politieke vete met Mechichi, die vorig jaar premier werd nadat zijn voorganger was gesneuveld door een corruptieschandaal. Hun onderlinge rivaliteit werkt verlammend op de aanpak van covid-19.

Demonstraties

Zondagavond besloot Saied om de uitvoerende macht helemaal naar zich toe te trekken. ‘We hebben deze beslissingen genomen tot de sociale rust terugkeert in Tunesië en we de staat hebben gered’, zei de president in een toespraak op de staatstelevisie.

Rached Ghannouchi, de 80-jarige parlementsvoorzitter en kopstuk van de Ennahda-partij, is ook opzijgeschoven. Toen hij maandag het parlementsgebouw binnen wilde, hielden militairen die het parlementsgebouw en enkele andere regeringsgebouwen omsingelen, hem tegen. Daarop verschanste Ghannouchi zich in zijn auto.

Saied controleert inmiddels met het leger het gebouw van de Tunesische staatsomroep. De politie viel maandag ook binnen bij het kantoor van de internationale nieuwszender Al Jazeera in Tunis. Journalisten werden het gebouw uitgezet en hun apparatuur werd in beslag genomen, meldt Al Jazeera.

Aanhangers van Saied gingen maandag juichend de straat op, maar de politie heeft hard opgetreden tegen rellende aanhangers van Ghannouchi. Saied heeft gewaarschuwd dat het leger zal schieten op iedereen die zich met geweld verzet. Er is tot 27 augustus een avondklok ingesteld en samenscholing van meer dan drie mensen in de openbare ruimte is per presidentieel decreet verboden.

‘We hebben een enorme stap teruggezet, we zijn terug bij de dictatuur’, reageerde mensenrechtenactivist en oud-president Moncef Marzouki op Facebook.Hij regeerde van 2011 tot 2014.

Economische malaise

De Europese Unie heeft alle betrokkenen opgeroepen ‘de constitutie te respecteren’. Uit Duitsland, Turkije en Qatar, de thuisbasis van Al Jazeera, kwamen bezorgde reacties op de constitutionele crisis. Die komt op een onhandig moment, tijdens belangrijke onderhandelingen met het Internationaal Monetair Fonds. Ze kunnen leiden tot bezuinigingen die de economische malaise voor veel gewone Tunesiërs kunnen verergeren.

Analisten stellen dat Saied, een onafhankelijke politicus die in 2019 tot president werd gekozen, probeert meer macht naar zich toe te trekken. Zijn bondgenoot, hoofd presidentiële veiligheid Khaled Yahyaoui, kreeg maandag al het gezag over het ministerie van Binnenlandse Zaken en ook de ministers van Justitie en Defensie worden vervangen.

De parlementaire onschendbaarheid van volksvertegenwoordigers is opgeheven. ‘Het is volgens de grondwet niet toegestaan om het parlement te ontbinden, maar wel om de werkzaamheden op te schorten’, zei Saied na afloop van een spoedvergadering. De president beroept zich op de grondwet, die bij ‘dreigend gevaar’ opschorting toestaat.

Aanhangers van president Kais Saied in de straten van Tunis. Beeld AFP
Aanhangers van president Kais Saied in de straten van Tunis.Beeld AFP

De grondwet is echter niet glashelder over de rol van de president in een politieke crisis. Saied kondigde aan de macht over te nemen met behulp van een regering onder een nieuwe premier, die de president zelf uitkiest. Dat is omstreden, want volgens de grondwet uit 2014 heeft de president slechts een beperkte verantwoordelijkheid over militaire en buitenlandse aangelegenheden.

Meer over