President Trump breekt met koers van kandidaat Trump

'De Chinese leider heeft nu aan den lijve ervaren dat het Amerika van Trump nog steeds de wil heeft om van zich af te bijten.' Beeld
'De Chinese leider heeft nu aan den lijve ervaren dat het Amerika van Trump nog steeds de wil heeft om van zich af te bijten.'Beeld

Er zijn meerdere redenen te bedenken waarom de Amerikaanse militaire represaille tegen het regime van de Syrische president Assad geen goed idee is. Een paar daarvan zijn op hoge (twitter)toon verwoord door Donald Trump, eerst toen hij nog zakenman was en later toen hij zijn gooi deed naar het hoogste ambt van het land.

Amerika moet eerst aan zichzelf denken en kan niet langer optreden als de politieman van de wereld. Het Midden-Oosten is een wespennest waar je vooral niet te diep je neus in moet steken. Het uitdelen van één militaire klap levert meestal niet veel op, met als gevolg dat een oncontroleerbare escalatie al snel op de loer ligt. Assad is niet het grootste kwaad in Syrië. De strijd tegen Islamitische Staat moet de hoogste prioriteit hebben. Mede daarom is het zaak een goede relatie aan te knopen met president Poetin.

Aan die bedenkingen, door presidentskandidaat Trump met zoveel aplomb naar voren gebracht, kunnen nog wat cynische kanttekeningen worden toegevoegd nu hij, nog geen tachtig dagen in het Witte Huis zetelend, toch tot eenzijdige militaire actie is overgegaan.

Zijn presidentschap is tot nu toe een opeenstapeling van schandalen en mislukkingen. Veel energie is verspild aan een stammenstrijd in het Witte Huis tussen fundi's en realo's. Het echec met de nieuwe zorgwet, die een bezuiniging van tientallen miljarden dollars moest opleveren, heeft alle binnenlandse beleidsplannen op losse schroeven gezet.

Waarderingscijfers

De waarderingscijfers voor Trump zijn navenant. Volgens het laatste weekgemiddelde van Gallup vindt slechts 38 procent van de Amerikanen dat hij het goed doet, terwijl 57 procent een negatief oordeel heeft. Nog nooit scoorde een Amerikaanse president aan het begin van zijn ambtstermijn zo laag. Begin april 2009 gaf 63 procent van de Amerikanen een goed rapportcijfer aan Barack Obama, die toen even lang regeerde als Trump nu.

Voor een president die zo veel binnenlandse weerstand oproept, kan ferm optreden in een buitenlandse crisis fungeren als een politieke reddingsboei. De meeste Amerikanen zijn dan geneigd de rijen te sluiten. Kritische politici houden even hun mond, de media storten zich met volle kracht op de nieuwe wending der gebeurtenissen.

Winst

Maar al die bedenkingen en kanttekeningen wegen wat mij betreft niet op tegen de positieve uitwerking van de daad die hij heeft gesteld in Syrië. Op drie fronten is belangrijke winst geboekt.

In de eerste plaats is nu duidelijk dat president Trump niet voortborduurt op de vergaande internationale afzijdigheid die presidentskandidaat Trump predikte. Die duidelijkheid is een groot goed op het internationale toneel en vooral een geruststelling voor Washingtons bondgenoten.

Een eigenlijk wel gunstige bijkomstigheid is dat de militaire strafactie is ondernomen op een moment dat Xi Jinping zijn kennismakingsbezoek bij de nieuwe bewoner van het Witte Huis aflegde. De Chinese leider heeft nu als het ware aan den lijve ervaren dat het Amerika van Trump nog steeds de wil heeft om van zich af te bijten.

Ten tweede: het is beslist een verademing dat grote morele verontwaardiging over Assads misdaden voor de verandering eens niet blijft steken in machteloos geweeklaag, dat al zo lang knaagt aan het westerse zelfvertrouwen.

Politiek wapen

Het was om allerlei redenen beter geweest als Obama met zijn gezag in 2013 overschrijding van de welbekende rode lijn had vergolden, maar een represaille is nog steeds gepast, ook al komt het van een president die in korte tijd de plank frequent heeft misgeslagen.

Last but not least: die 59 kruisraketten zijn vooral ook een politiek wapen. Ze zorgen ervoor dat de VS zich weer kunnen opwerpen als speler van formaat in het Midden-Oosten, waar het politieke initiatief te veel in de handen van Poetin, Erdogan, Khamenei en Assad is komen te liggen. Een situatie die niet alleen slecht uitpakt voor de regio zelf, maar ook voor Europa, dat al zo veel moeite heeft om de vele problemen daar buiten de deur te houden.

Uiteraard is er geen garantie dat de Russen eieren voor hun geld kiezen en dat de Amerikanen nu een opening kunnen forceren naar nieuw politiek overleg over de toekomst van Syrië. Het is zelfs de vraag of Washington daarvoor een plan heeft, plus de discipline om het uit te voeren.

Laten we niet denken dat Trump plotseling een evenwichtiger persoonlijkheid is geworden met minder enormiteiten. Maar één ding is wel veranderd door de optater richting Assad: zijn presidentschap speelt zich af onder een nieuw gesternte.

Paul Brill is buitenlandcommentator van de Volkskrant. Reageren? p.brill@volkskrant.nl

Meer over