'President Italië treedt binnen enkele uren af'

President Giorgio Napolitano treedt binnen enkele uren af. Dat heeft de Italiaanse premier Matteo Renzi vanochtend bekendgemaakt. Napolitano is 89 jaar en had al eerder gehint op aftreden.

President Giorgio Napolitano in Villa Borghese, Rome, eerder deze week. Beeld epa
President Giorgio Napolitano in Villa Borghese, Rome, eerder deze week.Beeld epa

Renzi maakte het aftreden in Straatsburg bekend in de afscheidsrede van zijn land als voorzitter van de Europese Unie. Italiaanse media melden dat de president vandaag of morgen officieel zijn ambt zal neerleggen. 'Ik zou graag zien dat wij Napolitano eren, een toegewijde Europeaan die in deze uren zijn ambt zal neerleggen ... en die moeilijkheden in Italië met intelligentie en wijsheid tegemoet trad', aldus Renzi in een toespraak tot het Europees Parlement.

Het aanstaande einde van Napolitano als staatshoofd was al lang aanstaande. 'Tegen hen die hopen dat ik doorga in mijn ambt, zeg ik simpelweg dat het mijn plicht is de tekenen van moeheid niet te onderschatten', aldus Napolitano eind vorig jaar. De president hoopt in juni negentig te worden.

Oneens over opvolger
Premier Matteo Renzi komt nu de moeilijke taak toe de verkiezing van een opvolger in goede banen te leiden. In 2013 werden de politici het niet eens over een opvolger, waarop Napolitano werd gevraagd voor een tweede ambtstermijn. De presidenten van Italië worden gekozen door een verenigde vergadering van Kamer van Afgevaardigden, Senaat en regiovertegenwoordigers. In de Italiaanse pers worden onder anderen oud-premiers Romano Prodi en Mario Monti getipt als opvolger. De president van de Europese Centrale Bank, Mario Draghi, heeft deze maand laten weten geen trek te hebben in een terugkeer naar de Italiaanse politiek.

Niemand is zo lang president van Italië geweest als huidige president: meer dan 8,5 jaar. Napolitano werd in 2006 als eerste oud-communist staatshoofd van het Zuid-Europese land. Hij is een van de populairste staatshoofden die Italië heeft gehad. In opiniepeilingen bereikte hij populariteitsscores tot 90 procent.

Niet Brad Pitt
Ook bij de jeugd is Napolitano razend populair. 'Hij is toch Brad Pitt niet!', zei zijn vrouw Clio ooit, toen een groep tienermeisjes zich als groupies gedroeg bij de aankomst van de president. Napolitano gaat steeds graag in discussie met de schooljeugd, met als favoriete onderwerpen de grondwet, cultuur en de Italiaanse geschiedenis.

De uit Napels afkomstige Napolitano is niet alleen handig in de omgang met het volk, maar ook met collega-politici. Hij werd in 1945 lid van de Italiaanse Communistische Partij (PCI). Die was tijdens de Koude Oorlog jarenlang de grootste communistische partij van West-Europa. Ook had de PCI een voortrekkersrol in de beweging van het eurocommunisme, dat zich afzette tegen de schendingen van de mensenrechten en het gebrek aan democratie in de Sovjet-Unie, die toen een leiderschapsrol in de communistische wereldbeweging opeiste.

Ook al is zijn rol voornamelijk ceremonieel, hij wist Silvio Berlusconi in november 2011 van het pluche te verdrijven, terwijl het parlement het vertrouwen in de premier nog niet had opgezegd. Mario Monti volgde de in seks- en fraudeschandalen verstrikte Berlusconi op. Het zakenkabinet-Monti moest van Napolitano de internationale reputatie van Italië herstellen. Napolitano geldt voor veel Italianen als verdediger van de grondwet, de grondbeginselen van de democratie en het fatsoen in de politiek.

Het oudste staatshoofd van Europa. Beeld epa
Het oudste staatshoofd van Europa.Beeld epa
Meer over