President drijft Sri Lanka ter stembus

Ze verloor een paar jaar geleden een oog, president Kumaratunga van Sri Lanka. Het geweervuur van Tamil Tijgers was op haar gericht, maar ze ontsnapte aan de dood....

Van onze buitenlandredacteur Marjon Bolwijn

De politieke rivaal van de president heet Wickramasinghe. Hij is er twee jaar geleden in geslaagd een wapenstilstand te sluiten met de Tamil Tijgers. De president kon het niet verdragen dat de premier de Tijgers autonomie heeft beloofd. Ook al betekende dat een grote concessie van de zijde van de Tamils. Een onafhankelijke staat in het noorden en oosten van het land, waar de Tamils in de meerderheid zijn, was namelijk het doel geweest van hun gewapende strijd.

Bovendien beweerde de president dat de Tamil Tijgers de wapenstilstand gebruiken om hun leger te versterken en hun wapenvoorraad uit te breiden. Er zijn scheepsladingen met wapens onderschept. Ook zijn er berichten uit onafhankelijke bron dat in het oosten van het land elk gezin wordt gedwongen een kind af te staan voor het leger.

De wapenstilstand heeft er wel voor gezorgd dat de Srilankanen na twintig jaar van gewelddadigheden twee jaar van de vrede konden proeven. De economie, die door de burgeroorlog in het slop was geraakt, bloeide weer op.

De economische hervormingen die de regering-Wickramasinghe heeft doorgevoerd, hebben het volk wel opgezadeld met prijsstijgingen. De nationalistische partij van de president (de People's Alliance) belooft de economie te bevrijden uit 'de klauwen van de neo-kolonisten' en wil de nadruk leggen op lokale in plaats van internationale handel. In de verkiezingsleuzes van deze oppositiepartij klinken ook marxistische kreten door; de president heeft een verbond gesloten met de marxistische partij, die fel gekant is tegen onderhandelingen met de Tamil Tijgers.

De vervroegde verkiezingen zijn geforceerd door de president die, uit woede over de concessies aan de Tamil Tijgers, in november het parlement ontbond, de noodtoestand uitriep en de ministers van Defensie, Informatie en Binnenlandse Zaken onder haar gezag plaatste. De onderhandelingen met de Tamil Tijgers liggen sindsdien stil.

Een stem op de partij van de premier wordt beschouwd als een stem voor voortzetting van de onderhandelingen met de Tamils. Maar mocht de United National Party winnen, dan is niet gezegd dat het vredesproces weer op gang komt. De president is opperbevelhebber van het leger en kan bijvoorbeeld afspraken over troepenreducties dwarsbomen.

Een ander obstakel voor hervatting van de onderhandelingen wordt gevormd door de Tamils zelf. Onlangs heeft een commandant uit het oosten van Sri Lanka zich met enkele duizenden strijders afgescheiden van de Tamil Tijgers. Hij meende dat de Tamils in het oosten werden achtergesteld door de leiding van de Tijgers in het noorden. Afwijkende standpunten of desertie wordt niet getolereerd door de Tamil Tijgers. Afgelopen week is in het oosten een parlementskandidaat vermoord die zich achter de dissidente commandant had geschaard.

De vrees bestaat dat de Tamils nu onderling slaags raken. De leiding van de Tamil Tijgers accepteert de afsplitsing niet. De regering is van haar kant niet bereid aparte vredesonderhandelingen te voeren met de Tamils in het oosten. En zolang er geen vorderingen zijn in het vredesproces, houden de internationale donoren die Sri Lanka zes miljard dollar hebben toegezegd hun hand op de knip.

Meer over