Nieuws

Premier Rutte blijft erbij: geen belangrijke sms’jes gewist

De sms-berichten die Rutte in de loop der jaren wiste, zijn niet meer te achterhalen door zijn provider. Dat schrijft de premier in een brief aan de Tweede Kamer. Hij blijft erbij dat hij zorgvuldig selecteerde wat hij wiste en dat er dus geen relevante bestuurlijke informatie verloren is gegaan.

Raoul du Pré
Premier Rutte in de Tweede Kamer met zijn mobieltje, een Nokia.  Beeld ANP / Peter Hilz
Premier Rutte in de Tweede Kamer met zijn mobieltje, een Nokia.Beeld ANP / Peter Hilz

Rutte erkent dat de Raad van State in 2019 bepaalde dat ook appberichten en sms’jes onder de openbaarheid van bestuur vallen en dus opvraagbaar zijn door derden. Naar aanleiding daarvan is door topambtenaren een handreiking opgesteld over de omgang met dat soort berichten.

Dat gaat echter alleen om berichten die ‘voor de bestuurlijke besluitvorming van belang zijn’, benadrukt Rutte. ‘Chatberichten die niet van belang zijn voor de bestuurlijke besluitvorming hoeven niet te worden opgeslagen.’

Rutte selecteerde daarom jarenlang zelf welke berichten hij kon wissen, omdat zijn oude Nokia-toestel anders niet meer goed functioneerde. ‘Bij verzonden berichten was het gewoon onhandig omdat je scherm dan helemaal volloopt en je niet meer weet wat oud en nieuw is.’

‘Zelf verantwoordelijk’

Andere berichten, die hij zelf van belang achtte voor het archief, stuurde hij door naar ambtenaren die ze dan konden bewaren. ‘Iedere medewerker is zelf verantwoordelijk voor het opslaan van relevante chatberichten, en derhalve ook voor het beoordelen van de relevantie van chatberichten, zoals ook in de handreiking wordt gesteld.’

Rutte meent dat elke ‘deelnemer aan een chatconversatie’ zelf het beste in staat is om goed in te schatten welke berichten van belang zijn en dus bewaard moeten worden. ‘Een bewindspersoon hoeft alleen berichten te bewaren die niemand anders in de organisatie heeft. Omdat ik berichten die ik van belang achtte voor de bestuurlijke besluitvorming doorstuur of in cc stuur naar de meest betrokken medewerker, hoefde ik deze berichten niet zelf te bewaren. Met deze werkwijze meen ik dat ik heb gehandeld in lijn met het geldende wettelijk kader.’

Kritiek deskundigen

Deskundigen zoals hoogleraar archiefwetenschappen Charles Jeurgens en hoogleraar bestuursrecht Wim Voermans zien wel degelijk aanwijzingen dat premier Rutte in strijd heeft gehandeld met de geldende wetgeving. Zo constateert Jeurgens dat het mondeling doorbellen van sms-berichten om ze vervolgens te wissen ‘duidelijk niet in lijn is met de wetgeving zoals die bedoeld is’. ‘Het doel is reconstructie van handelen en verantwoording afleggen. Daar wordt op deze manier niet aan voldaan.’

Voermans wijst erop dat Rutte een wettelijke zorgplicht heeft om ‘goed, geordend en toegankelijk’ om te gaan met informatie onder zijn hoede. Door vast te houden aan zijn Nokia, hoewel het toestel over onvoldoende opslagcapaciteit beschikte en niet in staat was om lange berichten door te sturen voor archivering, zou de premier daarin hebben verzaakt. ‘Hij had meteen een andere telefoon moeten gebruiken’, aldus Voermans.

Voor altijd gewist

In antwoord op vragen van GroenLinks-leider Jesse Klaver, laat Rutte de Kamer ook weten dat de gewiste sms’jes voor altijd verloren zijn. Zijn departement heeft aan zijn provider gevraagd of ze nog te achterhalen zijn, maar dat blijkt niet het geval. ‘Desgevraagd heeft de provider gemeld dat sms-berichten niet kunnen worden achterhaald. Deze berichten worden niet opgeslagen.’

Rutte moet zich donderdag in de Kamer verantwoorden voor de omgang met zijn telefoon. Vanaf 10.15 uur eist een groot deel van de oppositie meer uitleg. De Kamer heeft daarvoor de eigenlijke agenda grotendeels schoongeveegd.

Meer over