NieuwsBrexit

Premier Johnson ligt op ‘ramkoers’, No Deal-Brexit dreigt

De Britse premier Johnson dreigt de moeizaam bevochten scheidingsakte met Brussel op te blazen en wil uiterlijk 15 oktober een overeenkomst over de toekomstige handel. EU-diplomaten spreken over een ‘ramkoers’ en menen dat Londen hiermee kiest voor een No Deal: het definitief mislukken van de onderhandelingen.

De akte waar de Britten aan willen morrelen regelt onder meer de perikelen rond de grens tussen Ierland en Noord-Ierland.Beeld AFP

EU-onderhandelaar Barnier zei maandagochtend ‘bezorgd’ te zijn. Hij reist dinsdag naar Londen voor een eerder geplande onderhandelingsronde over de nieuwe handelsrelatie tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk. Wat een redelijk kalme en nutteloze gespreksronde leek te worden – de afgelopen maanden is nauwelijks voortgang geboekt – kan nu ontaarden in een alles-of-nietsontmoeting.

Zondagavond meldde de Financial Times dat Londen delen van het verdrag waarin het vertrek uit de EU is geregeld (het Verenigd Koninkrijk verliet de Unie op 31 januari 2020) terzijde wil schuiven. Deze scheidingsakte werd in oktober vorig jaar na zeer gespannen en hectische onderhandelingen afgezegend, Johnson en de EU zette hun handtekeningen eronder. 

De akte regelt de perikelen rond de grens tussen Ierland en Noord-Ierland (dat met het Verenigd Koninkrijk de EU verliet), de rechten van Britse burgers in de EU en EU-burgers in Groot-Brittannië, én hoeveel Londen nog aan de EU moet betalen vanwege aangegane financiële verplichtingen.

Harde voorwaarde

Als Londen daar inderdaad aan morrelt, verliest het volgens EU-diplomaten alle geloofwaardigheid. Uitvoering van de akte is een harde voorwaarde voor de EU vooraleer een handelsakkoord mogelijk is. EU-diplomaten spraken maandagochtend over ‘Britse politieke zelfmoordneigingen’. Wereldwijd zouden landen zich achter hun oren krabben bij het sluiten van akkoorden met het Verenigd Koninkrijk.

Londen reageerde maandagochtend met een verklaring dat het louter wat ‘juridische tegenstrijdigheden’ wilde oplossen. Tegelijk gooide Johnson extra olie op het vuur door de EU een deadline voor het handelsakkoord te stellen: 15 oktober. 

EU-diplomaten zien deze eis als sfeerbederf: de EU vraagt Londen al maanden om haast te maken en heeft steeds eind oktober als uiterste termijn genoemd voor het sluiten van het handelsakkoord. Om dan na maanden getreuzel te dreigen met medio oktober als eindpunt, leidt in Brussel tot gefronste wenkbrauwen en verdere irritatie.

Grootste afzetmarkt

Een handelsakkoord tussen Londen en Brussel is economisch vooral van belang voor het Verenigd Koninkrijk: de EU is zijn grootste afzetmarkt. De EU heeft Londen tarief- en quotavrije handel beloofd, mits Londen niet te ver afwijkt van de Europese regels voor staatssteun en milieu, en van de sociale standaarden. 

Hiermee wil de EU voorkomen dat Europese bedrijven op de eigen markt worden weggeconcurreerd door Britse bedrijven die profiteren van soepelere Britse regels. Londen weigert vooralsnog een dergelijke navolging van de EU-regels en beticht Brussel ervan de Britse soevereiniteit niet te erkennen.

Een ander geschilpunt is de toegang tot de Britse viswateren. Nederlandse, Franse, Belgische en Deense vissers willen hun vangsten in de Britse wateren niet verliezen, de Britten willen hun rechten tegen een hoge prijs verkopen. 

De onderhandelingen over het nieuwe handelsakkoord verliepen al uiterst moeizaam, de nieuwe dreigementen kunnen ze doen ontsporen. Zonder handelsakkoord zijn douanecontroles, tarieven en quota onvermijdelijk vanaf 1 januari 2021, als de overgangsperiode − waarin er ondanks het vertrek uit de EU nog vrijwel niets veranderde voor het Verenigd Koninkrijk − afloopt.

Lees ook: Voor deze brexiteer is het vertrek een voldongen feit: ‘We krabbelen niet terug’
Als Brexiteer van het eerste uur kent Mark Francois geen enkele twijfel: Brexit is een feit. Nu leidt hij een invloedrijke lobbygroep binnen de conservatieve partij. ‘We zijn al weg, we zijn vrij.’

Meer over