Premier Japan weigert vervroegde verkiezingen na zware nederlaag

De Japanse premier Tomiichi Murayama geeft niet toe aan de druk om af te treden en vervroegde verkiezingen voor het Lagerhuis van de Diet uit te schrijven....

Van onze buitenlandredactie

AMSTERDAM

Een nederlaag werd verwacht, maar de sociaaldemocraten dachten het verlies beperkt te houden tot twintig zetels. Het werden er 25: van 41 naar 16. Ellendiger voor de sociaaldemocraten, die in 1993 voor het eerst sinds 1945 aan de macht kwamen nadat de 'eeuwige' regeringspartij, de conservatieve LDP, aan interne twisten uiteen was gevallen, was dat alle andere partijen, ook de coalitiegenoten, winst boekten.

Op het spel stonden zondag de helft van de 252 zetels van het Hogerhuis, de zetels van de leden die hun termijn van zes jaar hebben volgemaakt. Hoewel het Hogerhuis niet erg invloedrijk is in de Japanse politiek, waren de verkiezingen de eerste graadmeter sinds 1993 voor de populariteit van de regeringscoalitie in het algemeen en de sociaaldemocraten in het bijzonder.

De kiezers hebben dus weinig op met Murayama's partij en geven die kennelijk de schuld van het voortdurende geruzie in de coalitie. Als gevolg van voortdurende regeringswisselingen, achter-gesloten-deuren-politiek, een niet aflatende stroom corruptieschandalen tonen de opkomstcijfers de afgelopen decennia een dalende lijn. Zondag maakte nog niet de helft van de kiezers de gang naar de stembus.

Van de coalitiepartners vermeerderde de Liberaal Democratische Partij het zeteltal met dertien naar 33 en kreeg de nietige Sakigake-partij, gewezen LDP-rebellen, drie zetels, twee meer dan voorheen. De grootste oppositiepartij Shinshinto (een bundeling van andere gewezen LDP-ers en de vroegere boeddhistische partij) verdubbelde de fractie royaal: van negentien naar veertig zetels, en was daarmee de grote overwinnaar. De communisten kwamen op acht zetels, een winst van drie. De resterende dertien zetels gingen naar ongebondenen.

Dat premier Murayama niet wil aftreden, zal hem niet in dank afgenomen worden door de Japanse media en het bedrijfsleven. De grote kranten schreven dat Murayama de eer aan zich dient te houden en moet vertrekken om de kiezers de gelegenheid te geven een nieuw Lagerhuis te kiezen. Verkiezingen van dit wel invloedrijke huis staan eind dit jaar of begin volgend jaar op het programma.

Ook het zakenleven wil algemene verkiezingen in de hoop dat er een eind komt aan de voortdurende regeringswisselingen van de afgelopen twee jaar. 'De belangrijkste taak is nu een eind te maken aan de politieke verwarring, en om dat te bereiken heeft Japan snel Lagerhuis-verkiezingen nodig', verklaarde Keidanren, de machtige lobby van ondernemers.

Waarschijnlijk wil Murayama niet snel aftreden, omdat hij nog orde op zaken wil stellen. Aftreden nu zal leiden tot een volgende machtsstrijd en verschillende pogingen een nieuwe regeringscoalitie te vormen. Aftreden zou ook het eind van de Sociaal Democratische Partij kunnen betekenen, wat er weer toe kan leiden dat de andere grote partijen uiteenvallen en de delen nieuwe partijen oprichten.

Waarnemers geloven dat, vervroegde verkiezingen of niet, Japan langzaam op weg is naar een twee-partijensysteem, gebaseerd op duidelijke verschillen. In de huidige constellatie zijn de verschillen niet of nauwelijks waarneembaar, en zijn politici er slechts op uit hun persoonlijke invloed te vergroten.

Meer over