Praten over ongerief voorkomt ziekteverzuim

Waarom wordt de een wel ziek van de 'onbalans' tussen persoon en werk, en de ander niet? Aukje Nauta en Guurtje van Sloten van TNO Arbeid onderzochten het....

Iedereen heeft wel eens dat het niet lekker loopt op het werk. Het werk is saai geworden, je kunt je kamergenoot wel schieten, de werktijden sluiten niet aan bij je privtuatie. 'Onbalans is heel normaal', zegt Aukje Nauta. Maar wat eraan te doen? Tanden op elkaar, niet zeuren, aanpassen en stug doorwerken?

Beter van niet, dat maakt het alleen maar erger en kan tot ziekte leiden, blijkt uit het onderzoek.

Eigenlijk is de oplossing heel simpel: wees assertief. Praat erover. Hoe sneller, hoe beter; het vergroot de kans op een nieuwe balans. Bovendien: als de periode van onbalans minder dan drie maanden duurt, blijkt een werknemer gemiddeld tien dagen ziek te zijn per jaar. Duurt het langer, dan duurt de ziekte gemiddeld twintig dagen. Tel uit je winst.

Ruim 80 procent van de onderzochte werknemers zegt al te gaan praten als hij onbalans ervaart. Waar moet de winst vandaan komen? 'De 20 procent niet-praters verklaren de meeste problemen. Verder gaat het er niet alleen om dje gaat praten, maar ook dat je dat goed doet, dus een open overleg voert. Het gaat erom dat je precies aangeeft wat de problemen zijn en dat de leidinggevende zoekt naar welke belangen achter een bepaald verzoek zitten.

'Vaak zijn belangen op een andere manier te behartigen dan alleen via dat verzoek. Iemand die in deeltijd wil werken, kan dat willen omdat hij een collega niet langer dan twee dagen kan verdragen, maar ook omdat hij of zij net een kind heeft gekregen. Wil iemand een collega ontlopen, dan is overplaatsing naar een andere afdeling of kamer een betere oplossing dan in deeltijd gaan werken.'Hoe moet je open overleggen als je je leidinggevende niet vertrouwt? 'Dat blijkt een groot probleem. De belangrijkste bron van onbalans is de inhoud van het werk. Moeite met de stijl van leidinggeven staat nummer twee. Als je er met je leidinggevende niet uitkomt, kun je in-of extern een conflictbemiddelaar zoeken.'

Open overleggen kost veel tijd en energie. Wat als je leidinggevende steeds geen tijd heeft? 'Investeren in je medewerkers scheelt later eindeloze verzuimgesprekken. Vaak is het ook gewoon een kwestie van aandacht in functioneringsgesprekken.

'Ook in de wandelgangen even vragen hoe het privs, of iemand nog lekker in z'n vel zit, kan al helpen. Het is vaak nog taboe om daarnaar te vragen. De sociale normen in een bedrijf blijken veel uit te maken voor het gedrag bij onbalans. Is altijd hard werken de norm in een organisatie, dan kiezen de medewerkers vaker voor vermijdend gedrag.' Hoe buig je een cultuur met vermijdingsgedrag om naar een open overlegcultuur? 'Door een 'belonende stijl' van leidinggeven. En, in tegenstelling tot wat we hadden verwacht, het opleggen van veel structuur en regels in een organisatie. Als je mensen verplicht tot functioneringsgesprekken, doen ze het tenminste. Gecombineerd met veel ruimte in de eigen functie om bijvoorbeeld zelf te kunnen beslissen over de manier waarop bepaalde resultaten te behalen zijn. Dit stimuleert mondigheid en open overleg.

'Organisaties hebben als primaire reactie het liefst medewerkers die zich koest houden en niet zeuren. Toch is het beter werknemers ertoe aan te zetten om voor zichzelf op te komen. Daar kun je een hoop onnodig ziekteverzuim mee uitsparen.'

Meer over