Populisten spinnen garen bij migrantenstroom

De vluchtelingencrisis blijkt een flink effect te hebben op het politieke klimaat in Europa. Volgens een opiniepeiling van Maurice de Hond krijgt de PVV als er nu verkiezingen worden gehouden bijna twee maal zoveel zetels in het parlement. Ook in andere landen voelen de gevestigde partijen de hete adem van rechts-populistische partijenin hun nek.

Fokke Obbema en Bert Lanting
Een stoet vluchtelingen in Servië loopt naar de grens met Kroatië. Beeld AP / Marko Drobnjakovic
Een stoet vluchtelingen in Servië loopt naar de grens met Kroatië.Beeld AP / Marko Drobnjakovic

Denemarken: De Deense Volkspartij dreigt de coalitie

De Deense regering heeft zich dinsdag bereid verklaard mee te werken aan de verdeling van vluchtelingen over de EU-landen, hoewel het formeel een 'opt-out' heeft als het om asielzaken gaat. Maar veel verder moet premier Lars Lokke Rasmussen niet gaan: de rechtse Deense Volkspartij (DF) heeft gedreigd de regeringscoalitie ten val te brengen als hij te veel toegeeft op het gebied van immigratie en asielbeleid. De partij haalde bij de laatste verkiezingen ruim 21 procent van de stemmen, bijna twee keer zoveel als in 2011. De DF wil dat Denemarken strenge restricties stelt aan het aantal asielzoekers dat het toelaat. Ook pleit de partij voor een vertrek uit de Schengenzone zonder interne grenscontrole. Mocht de regering vallen, dan zou de Deense Volkspartij volgens sommige waarnemers wel eens de grootste partij van het land kunnen worden.

Zweden: De Zweden Democraten grootste partij in peiling

Ook in Zweden rukken de tegenstanders van een ruimhartig asielbeleid op. Voornaamste spreekbuis voor dit deel van het electoraat zijn de rechts-populistische Zweden-Democraten. De partij werd eerder deze maand als enige partij niet uitgenodigd door de sociaal-democratische regering voor overleg over de vluchtelingencrisis. De Zweden-Democraten vinden dat hun land veel te veel asielzoekers toelaat (vorig jaar 81 duizend op een bevolking van 9,8 miljoen zielen). De partij liet een tv-spotje maken waarin te zien is hoe een bejaarde Zweedse door een groepje vrouwen in boerka's wordt ingehaald op weg naar de staatsruif. Die trekken aan de noodrem: geen geld meer voor bejaarden! Het spotje werd geweigerd door de zender TV4, maar veel Zweden blijken het eens met de boodschap dat immigratie de beroemde Zweedse verzorgingsstaat ondermijnt. Vorige maand kwamen de Zweden-Democraten als de grootste partij uit de bus in een opiniepeiling.

Finland: De Ware Finnen matigen hun toon iets in de regering

Premier Juha Sipilä van Finland bood onlangs zijn huis in Kempele (500 kilometer van Helsinki) aan als onderkomen voor vluchtelingen: voorlopig staat het toch leeg. Een mooi gebaar, maar niet iedere Fin heeft een huis over, reageerde een woordvoerder van de rechts-populistische Ware Finnen-partij. De partij hamert al jaren op de noodzaak paal en perk te stellen aan het aantal asielzoekers dat Finland toelaat, maar heeft haar retoriek gematigd sinds de Ware Finnen in mei toetraden tot de regering. De regering heeft zich zelfs bereid verklaard mee te werken aan de verdelingsplannen van de Europese Commissie, mits die vrijwillig zijn. Iedere dag komen er honderden asielzoekers binnen via Zweden. Die moeten worden teruggestuurd, eiste een parlementslid voor de Ware Finnen. Maar voorlopig worden ze netjes opgevangen in een registratiecentrum in de grensstad Tornio.

Oostenrijk: FPÖ grijpt zijn kans voor stevige taal

Tijdelijk asiel. Dat is het antwoord van de Oostenrijkse regering - een coalitie van de conservatieve ÖVP en de sociaal-democratische SPÖ - op de vluchtelingencrisis. Als na drie of vijf jaar blijkt dat het weer rustig is in het land van herkomst, moeten ze terug. Fabeltjes, vindt de rechtse FPÖ, die onder partijleider Heinz-Christian Strache aan een wederopstanding bezig is. Hij pleit voor het optrekken van een hek langs de grens met Hongarije om de stroom vluchtelingen te stuiten. Om het sluiten van de grenzen mogelijk te maken moet de regering onmiddellijk het Schengenverdrag 'buiten werking stellen'. Als Oostenrijk vluchtelingen toelaat, dan alleen christelijke vluchtelingen, want de FPÖ wil geen 'islamisering van Europa'. Stevige taal, die veel Oostenrijkers aanspreekt: de FPÖ gaat in de jongste opiniepeilingen op kop.

Frankrijk: Wordt FN-leider Marine Le Pen zo president?

De Franse regering mag bij monde van premier Valls zijn best doen de indruk te wekken dat zij de vluchtelingencrisis beheerst, maar ondertussen ageert het Front National met succes tegen de 'invasie' van vluchtelingen, zo valt uit diverse opiniepeilingen af te leiden. Afgelopen vrijdag bleek dat de partij van Marine le Pen bij komende regionale verkiezingen in het noorden van het land op maar liefst 35 procent gaat uitkomen. Zij gaat ook aan kop in de peilingen voor de presidentsrace van 2017: zij zou in de eerste ronde eindigen voor de rechtse oud-president Sarkozy (25 procent) en de linkse president Hollande (19 procent). Gevraagd naar hun mening over de vluchtelingencrisis zeggen de Fransen zich 'het meest thuis voelen bij' het standpunt van Le Pen. Herstel van de controles aan de grenzen is een van haar populairste standpunten - 80 procent van de Fransen zegt dat ook te willen.

België: Met de N-VA in de regering kan Vlaams Belang scoren

Vlaams Belang, de nationalistisch Vlaamse partij waarvan het gedachtegoed verwant is aan de PVV, kan weer hoop koesteren dankzij de vluchtelingencrisis. In de peilingen wint de partij terrein, nadat de meer gematigd nationalistische N-VA van Bart de Wever Vlaams Belang bij de verkiezingen van vorig jaar had gemarginaliseerd. Toen behaalde de N-VA ruim 32 procent , terwijl Vlaams Belang op een schamele 5,8 procent bleef steken. Na maanden van vluchtelingencrisis is N-VA gedaald naar 27,5 procent, terwijl Vlaams Belang bijna 10 procent scoort. Beide partijen zijn gekant tegen de komst van grote aantallen buitenlanders, maar Vlaams Belang kan zich meer profileren.Wat meespeelt, is wel of geen regeringsverantwoordelijkheid dragen: terwijl Vlaams Belang-politici geen blad voor de mond hoeven te nemen, maken N-VA-politici deel uit van de regering.

Meer over