Pope en Murray brengen samenzang als droom

David Murray, Odean Pope en trio Jan Kuiper. Bimhuis, Amsterdam. Vrijdag in de Kerk, Niehove; zaterdag in de Harmonie, Leeuwarden; zondagavond in O'42, Nijmegen....

Jan Kuiper, jazzgitarist, verwezenlijkt graag zijn jongensdromen. Zo heeft hij nu zelfs twéé van zijn helden op tenorsaxofoon als solisten: de Amerikanen Odean Pope en David Murray. Op drums een droom die al veel eerder uitkwam: Cornell Rochester. Ze kuieren nonchalant het podium op, en dan in één keer met volle kracht vooruit.

Komt er een krachtmeting, een tenor-battle in de traditie van Wardell Gray en Dexter Gordon, die in de hoogtijdagen van de bebop achter elkaar aanjaagden? Het beeld is contrastrijk: Pope, een heer in donker streepjespak met das en pochet, zijn bovenlichaam recht, alleen zijn benen bewegen mee; Murray, een goeroe in een wijd zwart hemd, een zwarte leren broek, zijn walruslijf springt alle kanten op als bij een Afrikaans medium bezeten door een geest die een uitweg zoekt.

Ook Murray's solo vliegt alle kanten op. Hij balt zijn staalkaart aan klanken samen in één krachtsexplosie: hoge fluittonen, doffe ploffen, virtuoze loopjes met een overweldigend volle klank. Pope volgt met het tegendeel: lange tonen aangehouden door de techniek van het continue blazen, lange herhaling van eenvoudige motieven, een opzwepende bezwering.

Murray en Pope putten lang geleden, aan het begin van hun carrière, uit verschillende bronnen. Murray blies de schrijnende jammerklachten van Albert Ayler nieuw leven in. Zijn jeugdwerk Flowers for Albert werd zijn herkenningsstuk. Pope bouwde voort op de dichte texturen van John Coltrane. Hij schreef monumentale werken voor zijn orkest The Saxophone Choir.

Maar woensdagavond in het Bimhuis werd de botsing overheerst door samenzang. Pope bracht een korte ode aan Ayler in een stuk van Murray, die een ode bracht aan Coltrane in een stuk van Pope. Hun duetten waren gelijktijdige solo's. Pope schreef een nieuw stuk voor deze ontmoeting, Mwalimu ('meester' in het Swahili, de bijnaam van de oud-president van Tanzania, Nyerere, maar misschien had Pope nog andere meesters op het oog). Het duet tussen de saxofonisten was een veelkleurig vlechtwerk.

Het gelegenheidstrio van Jan Kuiper stuwde het tweetal voort met strakke ritmes, met de onnavolgbare Rochester en de Friese basgitarist Willo de Bildt (het optreden op het Nederlands Jazz Concours zaterdag in Leeuwarden moet het hoogtepunt worden van de korte tournee). Een van Rochesters drumsolo's met een tomeloze climax bracht Murray in vervoering. Pope grijnsde, hij kent Rochester goed van zijn Saxophone Choir.

Jan Kuiper genoot van zijn droom. Hij schilderde een vindingrijk paneel in Pope's Family Portrait. Kuipers hoogtepunt was echter de uitvoering van zijn eigen stuk Wim, een eerbetoon aan de vorig jaar overleden vader van de Nederlandse jazzgitaristen, Wim Overgaauw. De tweede 'wereldpremière' van de avond.

Kuiper zette in met een liefdevolle, onbegeleide gitaarsolo. Toen speelden zijn helden de ballade voor Overgaauw alsof hun een dierbare was ontvallen. Pope een jammerende melodie. Murray een hartverscheurende klaagzang. Jan Kuiper kon zijn geluk niet op.

Wim Bossema

Meer over