Nieuws

Poolse minister haalt fel uit naar Europese Unie en noemt haar een ‘onwettige entiteit’

De Europese Unie heeft zich ontwikkeld tot een ‘onwettige entiteit’ die zich niet aan de eigen regels houdt. Dat is de brisante boodschap van de Poolse minister van Onderwijs, Przemyslaw Czarnek. Hij vindt dat middelbare scholieren in Polen voortaan de finesses van het politieke getouwtrek tussen hun eigen land en Brussel moet worden bijgebracht, met Europa als duidelijke kop-van-jut.


Een grote Europese vlag op het Schumanplein in Brussel, met de vlaggen van alle lidstaten.  Beeld Reuters
Een grote Europese vlag op het Schumanplein in Brussel, met de vlaggen van alle lidstaten.Beeld Reuters

Czarnek (43) geldt als een hardliner in het Poolse kabinet. Hij deed de uitspraken deze week tijdens een interview met Radio Wroclaw, en illustreert daarmee dat zijn regering allerminst van plan is gas terug te nemen in het slepende conflict met de EU.

Zaterdag presenteerde de regering onder leiding van de ultranationalistische partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) een groot pakket aan plannen (een ‘Polish Deal’), met daarin ook een hoofdstuk over het onderwijs. Scholieren moeten vaker geschiedenisles krijgen dan nu, zei Czarnek, met onder meer aandacht voor het ‘functioneren van Polen’ in de Europese familie, evenals de ‘ontwikkeling van de EU van een wettige naar een onwettige entiteit die zich niet aan zijn eigen juridische richtlijnen houdt.’

Poolse rechtssysteem

Vermoedelijk doelt de minister op het in Polen wijdverbreide idee dat Brussel zijn boekje te buiten gaat met haar kritiek op het Poolse rechtssysteem. Vooral het Europees Hof in Luxemburg heeft met een flink aantal vonnissen laten blijken dat het de Poolse ondermijning van de rechterlijke macht niet tolereert. Onzin, reageert de PiS-regering steevast: dit is een binnenlandse aangelegenheid waar Europa niks over te zeggen heeft. Brussel zou met twee maten meten en Polen als ‘een kolonie’ behandelen.

Alom wordt uitgegaan van een nieuwe escalatie in juni, als het Grondwettelijk Hof in Warschau zich zal uitspreken over de vraag welke regels bij twijfel voorrang hebben: het Europees recht of de Poolse grondwet. Onder normale omstandigheden is dat geen punt van discussie (het Europees recht gaat altijd voor), maar in het hoogoplopende dispuut met Europa wil de PiS-regering graag onverzettelijkheid uitstralen. Mocht het Hof inderdaad oordelen dat de Poolse grondwet voorgaat, dan neemt Polen in feite afscheid van de Europese rechtsorde.

Vonnis op bestelling

Op het Grondwettelijk Hof kan het kabinet al vijf jaar rekenen: nagenoeg alle leden zijn door PiS benoemd. Ze leveren vonnissen op bestelling, met als gevolg dat internationale waarnemers het gerecht niet langer serieus nemen. Sinds jaren loopt er een strafprocedure (‘artikel 7’) in Europa waarmee Polen als ultieme sanctie het stemrecht in Brussel kan worden ontnomen. De procedure is vastgelopen in politiek drijfzand.

Czarnek haalde eerder het nieuws toen hij op tv verkondigde dat lhbti’ers ‘geen normale mensen zijn.’ Hij beloofde als minister te vechten tegen de ‘dictatuur van links-liberale opinies.’ Bij Radio Wroclaw zei hij dat scholieren moeten leren trots te zijn op hun land, en dat de focus in het curriculum niet moet liggen op zwarte bladzijden, maar op ‘de schoonheid in onze geschiedenis.’

Meer over