NieuwsVervolging politieman

Politieman vervolgd na ‘ongewild schot’ op onschuldige 21-jarige Rubens Grouwels

Een politieman heeft volgens justitie ‘aanmerkelijk onvoorzichtig’ gehandeld door een 21-jarige, onschuldige man in april 2019 tijdens een aanhouding in Sittard neer te schieten. Het slachtoffer was aangezien voor terrorismeverdachte. Het OM heeft vrijdag laten weten dat de politieman wordt vervolgd wegens het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel door schuld.

Een ploeg van de Dienst Speciale Interventies (DSI) oefent de aanhouding van terroristen.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Het slachtoffer, de 21-jarige Rubens Grouwels, reed op Koningsnacht met een vriend door Sittard, toen hij door een elfkoppig, zwaarbewapend arrestatieteam van de afdeling interventie van de Dienst Speciale Interventies (DSI) werd klemgezet en door zijn arm werd geschoten. Hij kreeg een slagaderlijke bloeding, het bot in zijn arm werd deels verbrijzeld, zijn armzenuw werd beschadigd en hij raakte ernstig getraumatiseerd. Volgens politiewetenschapper Jaap Timmer van de VU is het vrijwel zeker de eerste keer dat in Nederland een lid van een arrestatieteam wordt vervolgd voor een – ongewild – schot. 

De afdeling interventie van de DSI is een van de zwaarste eenheden die de politie in Nederland kan inzetten. De teams bestaan uit leden van defensie en de politie en ze zijn getraind om terreurverdachten aan te houden. Bij de aanhoudingsprocedure is het gebruikelijk dat leden van de DSI langs de auto lopen, voelen of het portier opengaat, en in één beweging daarna hun wapen trekken en richten. Justitie noemt het dan ook ‘terecht’ dat de schutter zijn wapen, een Glock 17, greep.

‘Secondenwerk’

Voor het schot zelf geeft de politieman geen plausibele verklaring. De schutter, afkomstig van de marechaussee, spreekt tegen de Rijksrecherche over ‘secondenwerk’. Hij zegt dat hij niet kon zien of de man in de auto iets in zijn handen had, omdat die met zijn rug naar hem toe zat. Hij verklaart dat hij een knal ‘hoort’, maar aanvankelijk niet beseft dat hij heeft geschoten. Ook zegt hij dat het ‘zeker geen gewild schot’ was en dat hij geleerd heeft zijn trekkervinger altijd zo hoog mogelijk op de slede te leggen. Zijn advocaat kon niet op vragen van de Volkskrant reageren. 

Uit dossiers blijkt dat de politie voorafgaand aan het schietincident meerdere beoordelingsfouten maakte, die ertoe leidden dat de DSI opdracht kreeg de verkeerde aan te houden. Zo werden het 21-jarige slachtoffer en ook zijn niet-biologische broer, die beiden een bruine huidskleur hebben, na elkaar allebei aangezien voor de terreurverdachte. ‘Er is veel te snel gehandeld, contra-indicaties zijn genegeerd en er is zonder enige aanleiding een schot gelost’, zegt advocaat Floor Oehlen van het slachtoffer.

Het slachtoffer, inmiddels 22 jaar, zegt nooit excuses van de politie te hebben gehad. Hij werd drie dagen na het schietincident nog met zijn schotwond naar het penitentiaire ziekenhuis in Scheveningen vervoerd, terwijl justitie toen uit telefoongegevens had kunnen weten dat hij niet de terrorismeverdachte was. Diezelfde avond werd de werkelijke verdachte aangehouden.

Reflex

Volgens justitie was sprake van een ‘ongewild schot’ op Grouwels door de DSI. In het verre verleden gebeurde dat relatief vaak bij arrestatieteams, zegt politiewetenschapper Timmer van de VU. ‘Met name tijdens aanhoudingen in de auto’, zegt hij. ‘In een hectische situatie trek je met de ene hand aan het portier, en met de andere hand trek je daarna je wapen. De ene hand kan dan in een reflex ‘meedoen’ met de andere hand. In de jaren tachtig zijn zo zeker vijf doden gevallen in Nederland.’

De aanhoudingsprocedures zijn daarna tegen het licht gehouden en verbeterd, aldus Timmer. ‘Tot aan 2007 zijn er jarenlang geen ongewilde schoten meer gevallen, terwijl arrestatieteams zo’n 1.500 aanhoudingsprocedures per jaar uitvoeren.’ Timmer zegt nu weer een toename te zien. ‘De laatste paar jaar heb ik al drie gevallen voorbij zien komen.’ Hij noemt dit zorgelijk. Het is volgens hem nog niet te zeggen waar dit aan ligt. ‘Opleiding, training, voorbereiding en leiding zijn cruciaal. Maar dat is niet het enige; het is nooit slechts één factor.’

Het Openbaar Ministerie, dat toestemming verleende voor de – achteraf bezien – onterechte aanhouding, weigert commentaar. Ze willen alleen kwijt dat het gaat over een ‘persoonsverwisseling’. Ook de politie wil niet op de zaak ingaan, omdat die nog voor de rechter moet komen. Zowel het OM als de politie willen niet zeggen of etnisch profileren een rol speelde bij de aanhouding. Vier dagen voor publicatie van een interview in de Volkskrant kreeg de advocaat van het slachtoffer via een tussenpersoon te horen dat de politie de aansprakelijkheid ‘volledig’ erkent.

Waarom werd Rubens Grouwels neergeschoten?
Nadat Rubens Grouwels is neergeschoten door een agent, stort zijn wereld in. Zou hem dit ook zijn overkomen als hij wit was geweest?

Meer over