Nieuws

Politie ziet opmars van wapens gemaakt met 3D-printer en wil een verbod op blauwdrukken

De politie en het Openbaar Ministerie (OM) pleiten voor een verbod op het verspreiden van blauwdrukken voor 3D-vuurwapens. Ze willen zo de opmars van de zelfgemaakte wapens stoppen. Minister Yeşilgöz zegt het serieus te overwegen, maar de vraag is hoe nuttig zo’n verbod is.

Anna de Haas
Een pistool naast de 3D-printer waarmee het is gemaakt.  Beeld AFP
Een pistool naast de 3D-printer waarmee het is gemaakt.Beeld AFP

De Dienst Landelijke Recherche politie trof de geprinte wapens in 2021 voor het eerst aan. Bij veertien onderzoeken naar zelfgemaakte wapens vond de dienst er zeven. ‘Dat zijn geen alarmerende getallen, maar er is een trend te zien’, stelt een woordvoerder. Zo ontdekte de politie een ‘printerfarm’ met negen 3D-printers die wapens maakten. ‘Dat laat zien dat de vraag er is’, aldus de woordvoerder, die benadrukt dat het om echte, gevaarlijke vuurwapens gaat. ‘Ook al is het kunststof.’

Het bezit van een geprint wapen is al verboden, maar makers kunnen op dit moment ongestraft blauwdrukken publiceren, downloaden en delen. Politie en OM pleiten daarom voor een verbod op de blauwdrukken. ‘We moet anticiperen op het gevaar van deze trend’, aldus de woordvoerder, ‘anders krijgen we over enkele jaren spijt.’

Minister Dilan Yeşilgöz van Justitie en Veiligheid zegt het verbod serieus te overwegen. De minister stelt snel in gesprek te gaan met het OM en de politie. ‘Dit zijn niet zaken waar je een paar jaar over kunt filosoferen’, aldus de minister. De vraag is wel hoe zinvol zo’n verbod is. Op het grensoverschrijdende internet laat de aanwezigheid van dergelijke blauwdrukken zich nauwelijks reguleren.

‘Het is juridisch mogelijk’, stelt Arno Lodder, hoogleraar internetrecht verbonden aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. ‘Maar het verbod voegt weinig toe aan de huidige wetgeving. Het wapenbezit is al strafbaar en een downloadverbod is voor de kleine groep mensen die echt een geprint wapen willen gemakkelijk te omzeilen’, aldus Lodder. ‘Boven zullen de 3D-blauwdrukken onder andere jurisdicties niet per se verboden zijn, waardoor de online verspreiding moeilijk is tegen te houden.’

Ict-recht-jurist Menno Weij van BDO verwacht dat een dergelijk verbod vooral een aanzet is om de zogenoemde doorgeefluiken te kunnen aanspreken op het delen van de ontwerpen. ‘Vroeger was een techplatform als Youtube of Facebook eigenlijk niet aansprakelijk voor de inhoud’, legt Weij uit. ‘Door nieuwe Europese wetgeving, zoals bijvoorbeeld de Digital Services Act, wordt het makkelijker om de platformen verantwoordelijk te houden voor wat hun gebruikers plaatsen.’

Een week printen

Het gevaar van de 3D-wapens zit hem volgens de politie vooral in het gemak waarmee ze beschikbaar zijn. Vooral voor mensen die geen toegang hebben tot een crimineel netwerk, is een geprint wapen aantrekkelijk, stelt de politie-woordvoerder. Zo pakte de Nederlandse politie begin dit jaar een rechtsextremist op in Zeeland, die een 3D-geprint, semiautomatisch wapen én munitie in huis had. De dader van de terroristische aanslag op de synagoge in het Duitse Halle (2019) droeg, naast een conventioneel wapen, een 3D-geprint vuurwapen bij zich.

‘Iedereen met een blauwdruk en een 3D-printer kan in principe een wapen maken’, aldus de woordvoerder. Een 3D-geprint wapen bestaat voor 80 procent uit kunststof, maar bevat ook enkele metalen onderdelen. Zo worden de loop, de veer en afsluiter van metaal gemaakt. Het printen van één exemplaar kost volgens de politiewoordvoerder een week tijd en zo’n 200 tot 300 euro.

‘We hebben geluk dat de wapens redelijk onbetrouwbaar zijn’, aldus de woordvoerder. ‘Zaken breken af of het pistool weigert.’ Criminele organisaties kiezen daarom vooral voor conventionele wapens. ‘Maar als je kijkt naar de vlucht die de 3D-technologie heeft genomen de afgelopen jaren, kunnen er over een paar jaar zomaar heel goede 3D-wapens op de markt zijn.’

Honderdduizend exemplaren

De politie wil dat probleem voorblijven. Samen met Europol organiseert de landelijke recherche daarom vandaag een internationale conferentie waar de politie onder meer in gesprek zal gaan met de producenten van de 3D-printers over mogelijkheden om de handel in geprinte wapens te stoppen. ‘We zouden graag zien dat er ook een technische oplossing komt, waarbij de printers automatisch blauwdrukken voor wapens weigeren’, aldus de politiewoordvoerder.

Het eerste geprinte wapen rolde in 2013 uit de 3D-printer. De blauwdruk voor de zogenoemde Liberator werd in enkele dagen tijd maar liefst honderdduizend keer gedownload, voordat de Amerikaanse autoriteiten het ontwerp offline haalden. Ontwerper Cody Wilson ging in beroep tegen het ontwerpverbod en werd in 2018 in het gelijk gesteld door het Amerikaanse gerechtshof, waarna hij zijn blauwdruk weer kon verspreiden.

Meer over