bellen metverslaggever wil thijssen

Politie kraakt versleutelde app: ‘Veel criminelen zitten nu met samengeknepen billen op de bank’

Een ‘mokerslag’ voor de onderwereld, noemt de politie het kraken van de versleutelde berichtendienst Sky ECC. We spraken politie- en justitieverslaggever Wil Thijssen: ‘Als crimineel heb je wel een probleem.’

Rechercheurs doen sporenonderzoek in de buurt van de plek waar strafrechtadvocaat Derk Wiersum is doodgeschoten.  Betrokkenen bij die moord zouden ook Sky-toestellen hebben gebruikt. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Rechercheurs doen sporenonderzoek in de buurt van de plek waar strafrechtadvocaat Derk Wiersum is doodgeschoten. Betrokkenen bij die moord zouden ook Sky-toestellen hebben gebruikt.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Hoe laat hoorde je dat deze operatie gaande was?

‘Dinsdagochtend hoorde ik dat Sky was gekraakt. Toen ben ik meteen gaan bellen, want dat zou heel groot nieuws zijn. Ik had de indruk dat de politie in paniek was toen ik ze sprak. Maar eind van de middag kreeg ik een appje: ‘17 uur, Elandsgracht’. Daar zit het hoofdbureau van de politie Amsterdam. Bij die persconferentie was zeker wel sprake van euforie.’

Arrestaties

Als direct gevolg van de hack viel de Nederlandse politie dinsdagochtend vroeg 75 woningen en kantoren binnen, werden 30 verdachten aangehouden en 28 vuurwapens in beslag genomen. De Belgische federale politie deed tegelijkertijd op meer dan tweehonderd plekken invallen: het is de grootste inval in België ooit. Lees hier meer.

Wat levert het kraken van Sky de politie op in de strijd met de onderwereld?

‘Dit is gigantisch. Het is echt indrukwekkend wat de politie heeft gepresteerd. Ik denk dat heel veel criminelen nu met samengeknepen billen op de bank zitten. In een klap kun je namelijk als politie en justitie heel veel mensen aanpakken.

‘Wat de politie doet, is een nieuwe manier van opsporen. Ze rennen niet meer achter de boeven aan, maar achter hun communicatie. Dat is veel efficiënter. Je hebt namelijk meteen de verdachten, hun netwerk, modus operandi, de wapens, drugs en het bewijs voor een rechtszaak te pakken.’

Je schrijft dat Sky onder meer is gebruikt door de hoofdverdachten in het liquidatieproces Marengo en door vermoede betrokkenen bij de moord op advocaat Derk Wiersum, in september 2019.

‘Klopt. In die zaken wordt Sky genoemd, dat is wat ik hoor. En dat neemt iedereen ook aan.’

Eerder wist de politie ook al 25 miljoen berichten uit de onderwereld te ontsleutelen die via EncroChat waren gestuurd. Er lijkt sprake van een tendens.

‘Het voordeel van het kraken van al deze berichten: alles staat zwart op wit. Er valt weinig meer aan te ontkennen als crimineel. Het hoofd van de landelijke eenheid van de politie (Andy Kraag, red.) vertelde me vanmiddag dat het bij Sky al is gelukt om in heel veel gevallen de gebruiker te identificeren en te koppelen aan het gebruikte toestel. Hij zei letterlijk: we weten niet alleen wat er is gezegd, zoals bij EncroChat, maar ook door wie.

‘Die koppeling was bij EncroChat nog een hele puzzel. Via aliassen en trefwoorden achterhaalden ze daar dan vaak alsnog wie er achter welke gebruiker schuilging. Dat is bijvoorbeeld zo bij de zaak van de martelcontainers in Wouwse Plantage.’

Andy Kraag, chef van de Dienst Landelijke Recherche, geeft een toelichting op de politie-invallen na het hacken van het onkraakbaar geachte communicatiemiddel Sky. Beeld ANP
Andy Kraag, chef van de Dienst Landelijke Recherche, geeft een toelichting op de politie-invallen na het hacken van het onkraakbaar geachte communicatiemiddel Sky.Beeld ANP

Politiechef Kraag zei vandaag: ‘In het kat-en-muisspel met criminelen mogen wij ons nu met recht de kat noemen.’ Dat zijn grote woorden van de politie. Zijn ze ook terecht?

‘Ik denk het wel, als je ziet wat ze binnen hebben geharkt en wat ze de komende tijd nog gaan doen. Je zag na het kraken van EncroChat dat heel veel criminelen naar het buitenland vluchtten. Dat verwacht ik nu ook weer. De politie heeft met terugwerkende kracht berichten kunnen achterhalen en ontsleutelen, dus dat raakt iedereen die ooit van Sky gebruik heeft gemaakt. Het kan lang of kort duren, maar als crimineel heb je wel een probleem.’

De politie zei ook nog dat er door Sky te kraken, liquidaties zijn voorkomen. Wat werd daar nog meer over gezegd?

‘Alleen dat dat zo is. Dat er liquidaties op handen waren, blijkens de chats, en dat ze daarop hebben ingegrepen. Die martelkamers in Wouwse Plantage hebben ze ze ook ontmanteld op het moment dat ze dachten: nu gaat het mis.’

Hoe hou je zo’n mega-operatie eigenlijk stil? Criminelen zullen er grof geld voor over hebben om dit te zien aankomen.

‘Zo’n klapdag zelf is niet zo heel moeilijk stil te houden. Ik ben er weleens bij geweest; betrokkenen krijgen pas op het allerlaatste moment te horen waar de invallen zijn. Maar dat ze al twee jaar bezig zijn met het ontsleutelen van Sky en dat dat stil is gebleven, is de grote verdienste van de politie. Er lekt zo ontzettend veel uit zaken en politieonderzoeken, maar dat is hier niet gebeurd.’

Na Ennetcom, Ironchat, PGPSafe en EncroChat is nu ook Sky geklapt. Heeft het als crimineel überhaupt nog wel zin om versleuteld te communiceren?

‘Cryptotelefoons zijn anoniemer dan een gewone smartphone. Daarmee kan de politie je heimelijk volgen, bijvoorbeeld via een gps-tracker of de camera van je telefoon. Maar ik zeg altijd: je moet het als Willem Holleeder doen. Fluisterend rondjes lopen in het bos. Want in principe is alles dat door de lucht of over het net gaat, op de een of andere manier te ontsleutelen.’

Meer over