Politie gebruikt camera’s al langer

Dat de regiopolitie IJsselland sinds kort alle kentekens van voertuigen op het snelwegkruispunt van de A50 en de A28 registreert en drie dagen bewaart, komt niet uit de lucht vallen....

Van onze verslaggevers Gerard Reijn en Weert Schenk

Met intensieve controles op verkeersknooppunten probeert de politie zicht te krijgen op de gangen van criminelen. De politie IJsselland is het eerste korps dat dit beleid gestalte geeft. Als de andere korpsen volgen, kunnen de routes van criminelen door het hele land in de gaten worden gehouden.

Ongemerkt controleert de politie al honderdduizenden kentekens. Veel korpsen hebben in surveillancewagens camera’s ingebouwd, die automatisch nummerplaten fotograferen. Het systeem geeft een seintje als er iets met een auto mis is, bijvoorbeeld een onbetaalde boete of een veroordeling voor rijden onder invloed. De gefotografeerde nummers worden niet opgeslagen.

Dat is juist het nieuwe van het systeem in Zwolle. Bij een misdrijf in de regio kunnen de gegevens nog drie dagen worden gebruikt bij de opsporing. Ook de gegevens van passerende auto’s van zware criminelen blijven bewaard.

Ook andere bestanden van verkeersbewegingen kunnen worden gebruikt voor opsporingsdoeleinden. Bijvoorbeeld die van trajectcontrole, een systeem dat snelheidsovertredingen tegengaat. Elke auto wordt aan het begin en aan het einde van een traject gefotografeerd. Dat gaat nu al om enkele miljoenen voertuigen per dag.

De foto’s van overtreders worden bewaard, alle andere binnen 24 uur vernietigd. In theorie kunnen uit al deze gegevens de auto’s van criminelen worden geselecteerd. Maar Koos Spee, landelijk verkeersofficier van justitie, piekert er niet over. ‘Als het systeem voor andere doeleinden wordt gebruikt, gaan ook andere mensen er zich mee bemoeien. Dan wordt het alleen maar ingewikkelder.’

Slechts bij uitzondering, en alleen met zijn toestemming, mogen de gegevens worden gebruikt voor opsporingsonderzoek. Het verzoek moet komen van justitie, het moet gaan om misdrijven waar minstens twaalf jaar op staat en er moeten concrete aanwijzingen zijn dat de verdachte daar gereden heeft. De regeling is afgesproken met het Openbaar Ministerie.

Spee vindt met de moderne technieken de zorg om aantasting van de privacy volkomen terecht. ‘Stel dat ik ontzegging van de rijbevoegdheid heb en mijn auto uitleen aan mijn buurman, dan zal die daar misschien elke dag last van hebben.’

Een andere informatieverzamelaar is Translink, beheerder van de data van de ov-chipkaart in Amsterdam en Rotterdam. Volgens het bedrijf kunnen onder strenge voorwaarden de gegevens worden opgevraagd door justitie.

Maar de grootste databank van personenbewegingen wordt ongetwijfeld het rekeningrijden, als dat er ooit komt. Bijna alle verkeersbewegingen buiten de bebouwde kom gaan in een databank: het lijkt ideaal voor opsporingsambtenaren. Volgens Jacob Kohnstamm van het College Bescherming Persoonsgegevens is de privacy ook hier is verzekerd. ‘De afspraak is dat het kastje dat in elke auto komt te zitten, niet doorgeeft waar de auto is geweest. Het geeft alleen door wat er moet worden afgerekend. Pas bij geschillen over de rekening kunnen de achterliggende gegevens worden geraadpleegd.’

Of alle nieuwe registratie- en opsporingssystemen de veiligheid ten goede komen, is niet bekend. Maar de politie gaat door. In het tamelijk rustige Rijssen-Holten zijn sinds november agenten op sportieve fietsen uitgerust met een camera op de helm, waarmee personen kunnen worden herkend.

Meer over