Politici moeten door muur faalangst

De ombuigingen zijn een gevecht tussen generaties. Als de vele babyboomers niet willen doorwerken, zijn ze een dief van de portemonnee van hun kinderen....

Voor mij heeft de komende kabinetsformatie iets van een vrije schop net buiten het strafschopgebied: hoe schiet je hem in, met zoveel mensen die in de weg staan?

De meesten daarvan zijn tegenstanders, maar daar tussenin staan er een paar van je eigen club, die ook met de rug naar het beoogde doel staan.

Ik zag Wesley Sneijder laatst scoren omdat hij kennelijk met zo’n ploeggenoot had afgesproken dat die op het laatste moment opzij zou gaan om een gaatje te maken. Heel mooi, ik wou dat ze dat in de politiek ook konden, want zonder zo’n stapje opzij komen we er niet, in de formatie.

Niettemin valt te vrezen dat de partijen die er toe doen toch weer in de muur van hun eigen faalangst schieten. Dat is jammer, want uit enquêtes blijkt steun voor twee dingen die écht moeten gebeuren: de sanering van de woningmarkt en van de pensioenen.

Eerst maar die woningen. Een ambtelijk rapport rekent voor dat het wonen de schatkist 25 miljard euro per jaar kost: 15 miljard aan hypotheekrenteaftrek en 10 miljard aan huursubsidie en (te) lage huren in de sociale sector. Samen is dat bijna de hele ombuigingsdoelstelling van 29 miljard.

Al dat prijsbederf is nog weinig effectief ook, want de renteaftrek jaagt de prijzen op en laat jonge starters op de koopmarkt in de kou staan. In dertig jaar tijd zijn de huizenprijzen maar liefst verviervoudigd, gecorrigeerd voor inflatie, ook dat nog.

De ambtenaren doen zinvolle voorstellen om uit dit moeras te komen. Zij willen – in stappen – de renteaftrek beperken en de overdrachtsbelasting vervangen door een bezitsbelasting op alle koop- en huurwoningen. Zo’n belasting betekent dat ook een deel van de stille vermogens van de woningcorporaties wordt afgeroomd (‘doorgeleid naar de schatkist’, zeggen ze – wat een stijlbloem).

Verder zal het ‘scheefwonen’ van mensen met een goed inkomen in goedkope corporatiewoningen moeten afnemen om die zonder huursubsidie beschikbaar te krijgen voor de eigenlijke doelgroep. Dan blijft er nog voldoende over om de huurbijdrage te behouden voor wie het écht nodig heeft.

Daarnaast krijgen de jonge starters een meer reële keuze tussen kopen of huren, omdat corporaties meer goedkope woningen in de markt zullen zetten, en de huizenprijzen even zullen dippen om daarna minder snel te stijgen. Op de lange duur compenseert dat ruimschoots de nadelige effecten van het aanpakken van de renteaftrek, heeft het Centraal Planbureau berekend.

Tel daar de pensioenlasten van zo’n 5 miljard per jaar bij op die het gevolg zijn van een snel stijgende levensverwachting, en stel nu eens dat we die achterstand vanaf 2012 in acht jaar inlopen door in 2020 op ons 67ste jaar per pensioen te gaan. Dat is een straf tempo, ja, maar dan genieten we nog steeds langer – en in betere gezondheid – van ons pensioen dan bij de invoering van de AOW in 1957. En het is nodig, omdat het Planbureau al binnen enkele jaren krapte op de arbeidsmarkt voorspelt.

Stel verder dat we in diezelfde tijd de fiscale koop- en woonfaciliteiten met 40 procent weten te verminderen – wat sneller dan de ambtelijke werkgroep suggereert en meer in de richting van suggesties van de sociaal-economische deskundigen van de SER (Sociaal-Economische Raad) – dan hebben we 5 miljard plus 10 miljard = meer dan de helft van de ombuigingsdoelstelling al gehaald, voorkomen we krapte op de arbeidsmarkt en blijft het eigen huis ook voor de volgende generatie een haalbaar perspectief.

Nu weet u al waar ik naar toe wil: de ombuigingen zijn een gevecht tussen generaties. Als de vele babyboomers niet wat willen doorwerken om te voorkomen dat de veel smallere generatie van na de picknick voor hun oudedagsvoorziening en hun renteaftrek moet opdraaien, zijn ze een dief van de portemonnee van hun kinderen.

Laat de lijsttrekkers dát nu eens benadrukken, in de campagne. Daarmee zijn we er nog niet, maar concentreer je nu op de hoofdzaak; een stuk of wat additionele miljarden zijn nog wel zonder al te veel gedoe te vinden.

Als we nu stevig doorpakken en de zilvervloot durven te enteren, liggen we ook zonder de resterende renteaftrek na 2020 helemaal af te schaffen al weer op kop in Europa.

Het gaat in deze verkiezingen weer eens ouderwets om links tegen rechts, ook dat helpt. De kemphanen vechten volgens het boekje, maar kunnen straks niet zonder elkaar, als we ons een vertoning met Wilders willen besparen.

Links heeft het moeilijk met langer werken en hogere huren, rechts met de renteaftrek – een mooie balans. Dat geeft een formateur die wil scoren twee spelers die even moeten wegdraaien uit de muur van faalangst.

Meer over