Polen, Tsjechen en Hongaren vieren thuiskomst

Vandaag treden Polen, Tsjechië en Hongarije officieel toe tot de NAVO. Militair gezien hebben de nieuwe leden hun zaakjes nog lang niet op orde....

Heel vaak duikt de Russische beer op. Hij is log en dik en kijkt gemeen uit zijn ogen. Slowakije en de Baltische staatjes houdt hij nog tussen zijn poten ingeklemd. Maar Polen, Hongarije en Tsjechië zijn ontsnapt. In de veilige armen van vrouwe NAVO grijnzen ze de beer triomfantelijk toe.

Een autorace: Hongarije, Polen en Tsjechië stevenen gedrieën glorieus af op het spandoek NAVO. Achter hen is het een ravage. Roemenië is in een poging bij de kopgroep te komen pardoes het ravijn ingereden. Slowakije heeft twee wielen verloren. En Bulgarije rijdt niet in een racewagen, maar op een houten driewieler!

De cartoons in de Oost-Europese kranten laten aan duidelijkheid niets te wensen over: niemand hier ziet de toetreding tot de NAVO als een militair-technische aangelegenheid. NAVO-lidmaatschap is een ideaal waarvoor je vecht. De realisering ervan is de vervulling van een lang gekoesterde droom. Toetreding tot het bondgenootschap betekent voor de overgrote meerderheid van de Oost-Europeanen het einddoel van een proces dat in 1989 begon. Het symboliseert de opname in de westerse wereld.

Vandaag is het dan zover. In Independence, Missouri, treden Polen, Hongarije en Tsjechië met een grote ceremonie officieel tot de NAVO toe. 'Dit is het belangrijkste moment uit onze geschiedenis. Wij komen thuis', zo sprak de Poolse president Kwasnievski onlangs. En zijn Tsjechische collega Havel: 'Na eeuwen van dramatische ontwikkelingen in de geschiedenis van onze natie, is haar veiligheid nu eindelijk gegarandeerd. We worden een integraal deel van de Euro-Amerikaanse wereld.'

Oost-Europa hóórt bij het Westen, vinden Polen, Tsjechen en Hongaren. Al die volkeren die er vandaag ook zo graag bij hadden willen zijn, Roemenen, Slowaken, Balten, sluiten zich er graag bij aan: zij kijken naar het Westen, niet naar het Oosten.

Oost staat voor de marionettenregeringen die de Sovjet-Unie in de jaren veertig overal installeerde. Oost staat voor de honderdduizenden die in de stalinistische kampen de dood vonden. Oost staat voor barbarisme en armoede. West daarentegen is een synoniem voor beschaving. Als een Oost-Europees land enigszins kan, noemt het zichzelf tegenwoordig Midden-Europees. Zelfs Roemenen en Bulgaren - toch duidelijk woonachtig in het oosten van Europa - vinden dat hun landen in Midden-Europa liggen.

Oost is Rusland, Oost is het gevaar. Koele westerlingen kunnen dan nog zo vaak zeggen dat het huidige Rusland slechts een bedreiging vormt door zijn instabiliteit en onbestuurbaarheid, en niet door een mogelijke nieuwe expansiedrift, geen Oost-Europeaan die het echt gelooft.

De toetredingsceremonie in de VS zal vandaag dan ook in het teken staan van de anti-Russische emoties. Als het om de harde militaire feiten zou gaan, zou de sfeer waarschijnlijk een tikje anders zijn.

Diverse hoge NAVO-heren die met meetlatten en rekenmachines de militaire capaciteit van de nieuwe leden in kaart brachten, kwamen met zure kritiek op de proppen. Het zijn nog steeds Warschau Pact-legers, verzuchtten ze, inefficiënt, roestig en verouderd. Polen, vroeger de tweede kracht binnen het Warschau-Pact, 'voldoet amper aan de minimumeisen van de alliantie', aldus de Duitse NAVO-topgeneraal Naumann.

Investeren in de strijdkrachten, is het dringende advies . Het geld daarvoor ontbreekt echter . Nog verder snoeien in de sociale uitgaven is voor de nieuwe lidstaten haast onmogelijk. De reden dat de NAVO er toch wat aan populariteit inboet, is dat de inwoners de kosten in hun eigen karig gevulde buidels beginnen te voelen.

Drie landen worden vandaag opgenomen in de 'NAVO-hemel'. Het 'NAVO-vagevuur' is vele malen groter. Daar wachten al die landen die in juni 1997 niet in de prijzen vielen. Vooral Roemeense en Sloveense politici hadden in westerse hoofdsteden de deur platgelopen. Toen het toch 'nee' werd, hing er in die landen wekenlang een begrafenisstemming. En er waren meer pechvogels. De Baltische staten kregen tot hun verbijstering van Clinton te horen dat hun toetreding voor Rusland 'te pijnlijk' zou zijn.

Het is de grote angst van al deze landen dat het bij een enkele uitbreidingsronde blijft. En die angst is niet denkbeeldig. De landen die vandaag toetreden, zijn het verst op het westerse pad gevorderd. De hoofdreden dat Roemenië werd geweigerd, is dat het vooral economisch te instabiel is.

Pas als een maatschappij echt op een westerse manier gaat draaien, komt een land voor de NAVO in aanmerking, lijkt het uitgangspunt te worden. De NAVO van nu is niet te vergelijken met die van de Koude Oorlog. Lidmaatschap kan fungeren als beloning voor goede prestaties .

Dat uitgangspunt is levensgevaarlijk, zeggen politici uit de probleemlanden. Want juist lidmaatschap stabiliseert. Het is voor de pro-westerse krachten in een land een grote steun in de rug. Als Roemenië was toegelaten, dan had de mijnwerkersopstand nooit plaats gevonden, zeggen zij.

Hardop ontkennen dat er ooit nog een uitbreidingsronde komt, doet bij de NAVO niemand. Het spookbeeld van een nieuwe Europese deling is zeer ongewenst. De Hongaarse ex-premier Horn wond er in een openhartige bui echter geen doekjes om: 'Vroeg of laat zal het Westen eindigen bij de oostgrens van Hongarije.'

Meer over