Poldermodel doet het goed, vindt Lubbers

Het poldermodel moet worden gekoesterd. De groei van het aantal banen in Nederland is al jaren het dubbele van het Europese gemiddelde....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

G. Wagner, oud-topman van Shell, oud-premier R. Lubbers en CNV-voorzitter A. Westerlaken verwerpen eensgezind de kritiek van economen op de Nederlandse arbeidsverhoudingen.

'Economen wijzen er wel op dat we in Nederland het kortst werken of dat de productie per inwoner laag is. Amerika wordt dan als voorbeeld genoemd. Als econoom begrijp ik de argumenten. Maar toch kies ik voor Nederland en niet voor de Amerikaanse ratrace. We moeten ons niet laten aanpraten dat we het slecht doen', zegt Lubbers.

Wagner, die in de jaren zeventig bekend stond als een harde ondernemer, sluit zich hier nu 'van harte' bij aan. Lubbers, Wagner en Westerlaken spraken woensdag in het Amsterdamse Felix Meritis over het poldermodel, bij de presentatie van het boek The Dutch miracle van Jelle Visser en Anton Hemerijck.

Centraal in de discussie stond het Akkoord van Wassenaar uit 1982. Vakbeweging en werkgevers sloten toen een akkoord over arbeidsduurverkorting en loonmatiging. Zo moest het Nederlandse bedrijfsleven weer winstgevend worden en meer werk bieden. Dat was hard nodig. 'Er was geen straat zonder werklozen', zei Wagner.

Drie jaar eerder, in 1979, lukte het vakbeweging en werkgevers nog niet om vrijwel hetzelfde akkoord te sluiten. De nood was toen blijkbaar niet hoog genoeg, erkenden de drie deemoedig. Bovendien ontbrak het aan vertrouwen in elkaar en in het kabinet.

In 1982 was het onderlinge vertrouwen ook nog ver te zoeken, maar het nieuwe kabinet-Lubbers, het no nonsense kabinet, dreigde met hard ingrijpen.

'De onderhandelingsvrijheid stond op het spel. Dat en het nieuwe kabinetsbeleid hielpen ons over de streep. Het onderlinge vertrouwen was nul. Nu vertrouwen sociale partners elkaar bijna volledig', zei Westerlaken.

Het akkoord uit 1982 begon pas in de tweede helft van de jaren tachtig vruchten af te werpen. De werkloosheid begon langzaam te dalen. De kraan was gesloten, het dweilen kon beginnen. Dat was ook de strekking van een rede van Lubbers uit 1990.

'Nederland is ziek', zei de premier toen, wijzend op het hoge ziekteverzuim en de bijna één miljoen WAO'ers. De rede was de voorbode van de versobering van de WAO in 1993 en de afschaffing van de Ziektewet in 1996.

Juist de ingrepen in de WAO leidden tot de grootste vakbondsdemonstratie sinds de oorlog. Toch is het poldermodel daardoor niet opgeblazen, eerder versterkt.

'Het gaat blijkbaar om de overeenstemming over het beleid op lange termijn en het overleg daarover', constateerde een onderzoeker in Felix Meritis.

Meer over