Poetin wordt steeds repressiever

Met de overname van de Krim wordt Rusland zelf autocratischer. Duitsland heroverweegt zijn decennia oude vriendschap met Rusland. En volgens John Mearsheimer heeft Poetin gelijk.

Leonid Ragozin

The New Republic

Uren nadat het regulerend orgaan van de staat de populaire nieuwssite Lenta.ru had beschuldigd van extremisme, werd de hoofdredacteur Galina Timtsjenko ontslagen en vervangen door een man afkomstig uit een Kremlin propagandamedium Vzgljad.ru. Veel journalisten van Lenta hebben uit protest ontslag genomen en schreven in een afscheidsbrief aan hun lezers: 'Het probleem is niet dat wij onze baan kwijt zijn. Het probleem is dat jullie niets meer te lezen hebben.'

Dat is niet ver bezijden de waarheid. Lenta's belangrijkste concurrent Gazeta.ru heeft al een Kremlinzuivering doorstaan en Dozjd, de enige onafhankelijke tv-zender, is van de kabel gehaald en zal waarschijnlijk niet lang overleven. Ook Echo Moskvy lijkt gedoemd en donderdag werden drie andere websites in de ban gedaan. 'Twitter en Facebook zullen spoedig volgen', schreef oppositiepoliticus Boris Nemtsov.

De Krim is onderdeel van een groter verhaal: Rusland verandert drastisch van koers. Wat ooit een tamelijke softe autocratie was, ontwikkelt zich tot een zeer repressieve en in toenemde mate totalitaire staat met een informatiemuur die net zo effectief is als ten tijde van het IJzeren Gordijn. Binnen enkele maanden zal het een ander land zijn geworden en alleen een heel klein, non-transparant groepje mensen weet wat de plannen zijn.

Het probleem is dat wij, Russische en westerse journalisten die in Moskou werken, niets weten over deze mensen. Ja, we wisten iets over sommigen in de kring rondom Poetin, maar zij hebben een verandering ondergaan achter de muren van het Kremlin die we niet konden volgen. In hoeverre ze moreel en psychologisch getransformeerd zijn, is een mysterie.

We weten uit tweede hand dat het besluit over de invasie van Oekraïne genomen is door een hecht groepje rond Poetin waar de premier, Dmitri Medvedev, niet eens bijhoort. Nog zorgelijker is dat het niet eens corruptie of hebzucht is wat ze verbindt, maar een oprecht verlangen de wereldorde te veranderen.

We kenden Poetin als een calculerende politicus die het hoofd redelijk koel houdt, maar alles wat hij heeft gedaan in de Oekraïense crisis weerspreekt dat beeld. Er is een sterk gevoel dat Poetin impulsief heeft gehandeld en niet volgens een tevoren uitgestippeld plan; dat de invasie van Oekraïne een spontane, niet doordachte reactie was op de Oekraïense revolutie. Sommige van Poetins antwoorden tijdens zijn laatste persconferentie klonken vreemd, zoals de opmerking over Russische soldaten die van plan waren zich te verschuilen achter de vrouwen en kinderen als de Oekraïeners het vuur openen.

Wat gebeurt er in zijn hoofd? Welke perfecte storm schuilt achter het stalen gezicht? We weten het simpelweg niet - en dat is het meest beangstigende aan dit verhaal.

Judy Dempsey

Carnegie Europe

De Duitse regering staat voor een van de meest serieuze buitenlandse politieke crises sinds de val van de Muur een kwart eeuw geleden. Na alle investeringen van politiek, economisch en diplomatiek kapitaal in de relaties met Rusland, begint Duitsland te beseffen dat veel van die inspanningen voor niets zijn geweest. De afgelopen weken, toen betogers president Janoekovitsj wegjaagden en de Russische president Poetin de Krim binnenviel, heeft Berlijn consistent een diplomatiek spoor gevolgd met Moskou. Frank-Walter Steinmeier, de minister van Buitenlandse Zaken, is een groot aanhanger van de Ostpolitik, de oostelijke benadering die al decennia de Duits-Russische relaties stut. Hij en bondskanselier Merkel hoopten de crisis te kunnen de-escaleren. Ze hoopten dat Rusland zijn woord zou houden en de internationale Contactgroep een kans zou geven een dialoog op gang te brengen tussen Moskou en de tijdelijke regering in Kiev.

Maar het Kremlin heeft duidelijk gemaakt dat het niet van plan is met de interim-leiders in Kiev te praten. Berlijn is gedwongen te concluderen dat Moskou simpelweg niet wil de-escaleren en onderhandelen. Moskou wil feiten creëren op de grond in de Krim. Dat is een bittere slag voor de Duitse diplomatie. Op de langere termijn is deze afwijzing van Duitse diplomatieke inspanningen slecht nieuws voor Rusland zelf: Moskou riskeert een van zijn belangrijkste bondgenoten in Europa te verliezen.

Rusland moet niet onderschatten wat dat zou betekenen. Het zou een einde kunnen maken aan Steinmeiers langdurige geloof in Ostpolitik. Dat zou grote gevolgen hebben, niet alleen voor Duitslands relaties met Rusland maar ook voor die met Oekraïne, Wit-Rusland, Moldavië en Georgië. Door de Duitse pogingen af te wijzen, moedigt Rusland Duitsland aan beter te kijken naar de veiligheidsbelangen van Polen, de Baltische landen en Oekraïne - landen die nu zeer bang zijn voor Rusland.

Merkel bevindt zich nu in de niet benijdenswaardige positie waarin ze moet beslissen over het instellen van sancties tegen Rusland. Haar regering kan niet verweten worden dat ze de diplomatie heeft genegeerd. Maar dat pad is nu doodgelopen. Eén ding is duidelijk: sancties zouden de nagel aan de doodskist zijn van de Ostpolitik. In dat geval zou Duitsland eindelijk kunnen beginnen om de Europese Unie te verenigen rond een nieuw beleid jegens Rusland en Europa's oostelijke regio.

John J. Mearsheimer

The International New York Times

President Obama heeft besloten sancties tegen Rusland af te kondigen en de steun voor de nieuwe regering van Oekraïne op te schroeven. Dat is een grote vergissing, gebaseerd op hetzelfde denken dat de crisis veroorzaakte. Het zal tot meer problemen leiden. Volgens het Witte Huis is het allemaal Poetins schuld en zijn diens motieven illegitiem. Dat klopt niet. Poetins gedrag wordt gestuurd door dezelfde geopolitieke overwegingen die ook andere grootmachten, zoals de VS, beïnvloeden.

De wortel van het kwaad is de oostwaartse uitbreiding van de NAVO en de poging van Washington om Oekraïne uit Moskous invloedssfeer los te peuteren en in het Westen te integreren. Poetin ziet dat als een directe bedreiging van Ruslands strategische belang. En wie kan het hem kwalijk nemen? Tenslotte hebben de VS, die geen afscheid hebben kunnen nemen van de Koude Oorlog, Rusland sinds de vroege jaren negentig als potentiële bedreiging gezien en de protesten tegen de uitbreiding van de NAVO en de plannen voor raketdefensie in Oost-Europa genegeerd.

Je zou denken dat Amerikaanse beleidsmakers de Russische zorgen wel zouden begrijpen. De VS hebben immers van oudsher hun Monroe Doctrine die andere grootmachten waarschuwt uit het Westelijk Halfrond te blijven.

Obama zou Ruslands veiligheidsbelangen moeten erkennen door te verklaren dat Oekraïne en Georgië geen NAVO-lid worden. Oekraïne moet een neutrale buffer worden tussen Oost en West. Is dat een verlies voor Amerika? Integendeel: de VS hebben een diepgeworteld belang om dit conflict te beëindigen. Goede relaties met Rusland zijn essentieel omdat de VS dat land nodig hebben in Iran, Syrië, Afghanistan en uiteindelijk ook om te helpen een tegenwicht te creëren tegen China - de enige echte potentiële rivaal van Amerika.

undefined

Meer over