Poep wordt papier-maché

Zonde van al het drinkwater, een bezoekje aan het toilet. Sietz Leeflang bedacht daarom de nonolet, een stankvrij, waterloos toilet....

tekst aimée kiene

Een wc zonder water. Sietz Leeflang kwam tientallen jaren geleden (hij was toen nog wetenschapsjournalist) op het idee. Hij voorzag een doorbraak op milieugebied. Geen dure rioleringssystemen meer, geen verspilling van kostbaar drinkwater.

En nog mooier: als menselijke uitwerpselen in een wc tot compost konden worden gemaakt, een geweldige voedingsstof voor landbouwgrond, dan zou dat het einde kunnen betekenen van de kunstmestindustrie; een van de grootste vervuilers als het gaat om het schadelijke CO2. Leeflang begon de stichting De Twaalf Ambachten in Boxtel en ging aan de slag.

Het eerste wc-model dat Leeflang ontwierp, noemde hij de compact-compostuur. Dochter Liselot Leeflang, inmiddels zijn opvolger bij De Twaalf Ambachten, herinnert zich de installatie van deze enorme wc nog goed: ‘Alles wat mijn vader bedacht, werd bij ons thuis toegepast onder het motto: als het hier niet werkt, dan is het niet goed.’

Compartimenten

Compartimenten
Met het eerste model van het composttoilet zocht Leeflang de grenzen op in zijn gezin. De wc was gebouwd op een grote kantelbare container met twee compartimenten erin. Die container stond in de kelder. Na een halfjaar moest de inhoud van compartiment 1 doorgedraaid worden naar compartiment 2. Alle poep en plas moest op die manier langzaamaan in compost veranderen. ‘Het was een veel te groot apparaat, en in het onderhoud en gebruik zat uren werk’, zegt Leeflang. ‘Dat willen mensen niet in huis hebben, daarom zijn we met de compost-wc gestopt.’

Compartimenten
De enige manier om een handzaam waterloos toilet te maken, bedacht Leeflang, was door de uitwerpselen niet meer ín de wc tot compost te laten worden, maar ze als een ingedroogd kluitje met het groente- en tuinafval mee te geven. Zes jaar brak Leeflang zijn hoofd over een nieuw model van zijn milieuvriendelijke wc. Zonder succes. ‘Op een gegeven moment dacht ik aan opgeven. Wat ik wilde leek onmogelijk.’

Compartimenten
Want waar moeten uitwerpselen blijven als ze niet met een grote golf water het riool in worden gespoeld, en ook niet in een tank diep onder de grond terechtkomen? En vooral: wat te doen tegen de stank? Leeflang: ‘We kwamen erachter dat een mens helemaal niet zo veel fecaliën produceert als je eigenlijk zou denken. Wat denk jij? Een vrachtwagentje per jaar? Welnee! We hebben het over 12 tot 15 liter per jaar, in halfgedroogde toestand, dat wel.’

Compartimenten
Hij ontdekte dat er weinig over blijft van al die poep en die plas, als je het vocht er maar uit krijgt. Hij probeerde allerlei technieken uit om dat voor elkaar te krijgen. En zo stuitte hij op wat uiteindelijk op wat de basis van zijn milieuvriendelijke wc zou worden: de donkergrijze, schuurpapierachtige handdoekjes, bekend uit de wc’s in de trein.

Compartimenten
Leeflang: ‘We waren benieuwd wat er zou gebeuren als je fecaliën tussen twee vellen papieren drukt. Het volume wordt minder, want als je het zo samenperst, raak je al veel vocht kwijt. Maar belangrijker: de stank bleek te verdwijnen!’

Presse papier

Presse papier
Hij ontdekte dat poep niet meer stinkt als je het aanstampt met papier. De aënarobe bacteriën, bacteriën die in de darm leven en die de vieze lucht veroorzaken, gaan dood als er zuurstof bij komt; en dan verdwijnt de vieze lucht.

Presse papier
De naam voor de wc was na deze doorbraak snel bedacht: Nonolet, Non-Olet betekent ‘stinkt niet’ in het Latijn. Het lijkt van de buitenkant op een normale wc. Hij is gemaakt van wit kunststof. In de onderkant van het nonolet zit een emmer. Daarin hangt een afbreekbare zak met gaten erin. Door die gaten verdwijnt de plas, via een slangetje, naar het riool of in een opvangtank. Een koolstoffilter verdrijft de urinelucht.

Presse papier
Na een bezoek aan het nonolet leg je twee papiertjes op het geproduceerde. Dat moet even worden aangestampt met een platte, ronde stamper. De ‘presse papier’, aldus Leeflang.

Presse papier
De uitwerpselen veranderen in een soort papier-maché die je weliswaar ziet liggen, maar die je niet ruikt. Na ongeveer zestig keer gebruiken haal je de zak eruit, die je kunt meegeven met het gft-afval.

Presse papier
Inmiddels heeft De Twaalf Ambachten een paar honderd Nonolets verkocht. Nog niet zo veel, beaamt Leeflang. ‘De meeste mensen vinden het een krankzinnig ding’, zegt hij. ‘We zijn in deze tijd zo op gemak gericht. Het is moeilijk te accepteren dat je niet met één druk op de knop je wc doorspoelt.’

Presse papier
Leeflang heeft nog gedacht aan de mogelijkheid de nonolet automatisch te maken. Maar een mechaniek dat de papiertjes neerlegt een aanstampt, is waarschijnlijk niet bestand tegen fecaliën en zou de wc peperduur maken. Zijn belangrijkste doelgroep zijn de watersporters, die de vaste toiletinhoud niet meer mogen lozen op het oppervlaktewater, maar urine wel. Het kleine maritieme nonolet is speciaal ontworpen voor botenbezitters. In 2004 werd de wc genomineerd voor de watersportprijs van de HISWA.

Presse papier
Huizenbezitters zullen de nonolet volgens Leeflang niet gauw aanschaffen, ondanks de besparing op drinkwater en rioolkosten. Het ding kost een paar honderd euro en daarna nog maar 20 tot 30 euro per gezin per jaar. ‘De overheid zou mensen moeten belonen die het nonolet gebruiken. Maar de industrie die de rioolstelsels en waterzuiveringsinstallaties maakt en onderhoudt, zal dat blijven tegenhouden.’

Meer over