Plukje onweer

Ongeveer 14 duizend kilometer legde expeditie 31 van het ISS, de vlucht van André Kuipers, af toen deze nachtelijke opname van de aarde werd gemaakt.

BARD VAN DE WEIJER

Dit is de eerste foto in deze rubriek waarvan het onderwerp in een oogopslag duidelijk is: Moeder Aarde, gefotografeerd vanuit het ruimtestation ISS. Het mysterie van het beeld zit vooral in de details.

De lange strepen bijvoorbeeld. Dit zijn lichtpunten die onder het ISS door trokken, steden vooral, vermoedelijk ergens in Noord-Amerika. De opname is 's nachts gemaakt en is een combinatie van enkele belichtingen achter elkaar, met een sluitertijd van ongeveer dertig minuten. Het ISS legt zo'n 7,7 kilometer per seconde af, er is tijdens de opname dus zo'n 14 duizend kilometer overbrugd, in oostelijke richting. Doordat het ruimtestation in een rechte lijn over de aarde vliegt, laten de strepen de kromming van de aarde zien. Sommige hebben korte V-vormige en rechte onderbrekingen. Dit is het gevolg van het wegschrijven van de data naar de flashdrive, na elk deel van de opname.

De blauw-witte vlekken zijn onweer. Het onweert 's nachts altijd wel ergens, met bliksemschichten die elkaar aansteken over soms wel honderden kilometers. De lange streep met blauwwitte plukjes is een fel onweer, waarvan ongeveer zestig ontladingen te zien zijn.

De cirkelvormige strepen boven de aarde zijn sterren. Doordat het ISS om de aarde draait, beschrijven ze cirkels, vergelijkbaar met een tijdopname vanaf de aarde. Alleen moet de lens hier uren openstaan om hetzelfde effect te krijgen, doordat wij veel trager draaien dan het ISS, dat elke 92 minuten een omloop maakt.

De astronauten aan boord van het ISS zien allerlei soorten lichtjes: bosbranden, boortorens, het groen en paars van vissersschepen. In China is het stadslicht meer blauwig. Het felste licht komt trouwens van het Westland. De kassen lichten 's nachts al op aan de horizon als het ISS nog boven Spanje vliegt.

De foto is gemaakt door Don Pettit tijdens expeditie 31, de vlucht van André Kuipers. Kuipers en Pettit wilden graag de miljoenste foto maken vanuit het ISS. Dat is gelukt. Het tweetal maakte er, samen met commandant Dan Burbank, maar liefst een half miljoen, waaronder dit beeld. Een groot deel komt voor rekening van zogenoemde timelapse-opnamen.

Opmerkelijk is ook wat je niet ziet: pixelschade. Die ontstaat op veel foto's die vanuit de ruimte zijn genomen. Komt doordat de hoeveelheid radioactieve straling buiten de atmosfeer dertig tot veertig keer hoger is dan op aarde, waardoor de lichtgevoelige chip van de camera beschadigt. Dat gebeurt al na een maand en is zichtbaar als groene, blauwe of rode stipjes.

Soms worden deze foutjes weggepoetst. Voorafgaand aan een serie opnamen wordt daarom vaak eerst een zwart beeld geschoten, zodat je weet waar de kapotte pixels zitten. Na een jaar is de ruimtecamera (Kuipers en Pettit gebruikten Nikons D3S voor de nachtopnamen vanwege de hoge lichtgevoeligheid) op.

Toelichting: André Kuipers.

Meer over