Ploumens vuur breekt het verzet

Gekrakeel blijft uit op gevreesd PvdA-congres...

Van onze verslaggever Yvonne Doorduyn

utrecht Het PvdA-congres werd met angst en beven tegemoet gezien. Net nu de coalitie met rode koppen in het Torentje zit om de economische crisis te bezweren. Net nu CDA, PvdA en ChristenUnie het vergaand oneens zijn over de te varen koers – met miljardeninvesteringen en moeilijk te verkopen bezuinigingen, zoals de verhoging van de AOW-leeftijd naar 67 jaar.

Ze waren ooit berucht, de congressen van de sociaal-democraten. Het tweede kabinet-Den Uyl werd in 1977 weggestemd. Moties spraken nogal eens het ‘onaanvaardbaar’ uit. Bewindslieden werden menigmaal gedwongen hun koers drastisch te verleggen.

Pogingen om de crisisdeal te sluiten vóór het PvdA-congres zich ermee kon bemoeien, waren donderdagnacht gestrand. En dus gingen partijleider en minister van Financiën Wouter Bos en fractievoorzitter Mariëtte Hamer dit weekeinde met lege handen naar de Central Studio’s in Utrecht. ‘Broedende kippen moet je niet storen’, gaf Bos de 1.200 aanwezige leden mee. Hamer: ‘Het zijn puzzelstukjes. De hoekjes liggen nu.’

Het congres slikte het. De spanning vooraf – vooral ook bij coalitiegenoten CDA en ChristenUnie – bleek onnodig. Bos en Hamer kregen van de leden de ruimte om bij de onderhandelingen eigen afwegingen te maken. Zelfs moties om te bezuinigen op het gevechtsvliegtuig JSF haalden het (na een dringende oproep van de fractievoorzitter) niet. ‘Ik versta u goed’, reageerde Hamer op geluiden om voorlopig geen besluit te nemen over de JSF. ‘Als je thuis in een financiële crisis zit, wacht je ook even met het kopen van een auto.’

Wel sprak het PvdA-congres uit niet te willen bezuinigen op sociale zekerheid, dat het budget voor ontwikkelingshulp 0,8 procent van het bruto nationaal product blijft en dat energiebedrijven als Nuon en Essent niet zomaar aan de hoogste bieder mogen worden verkocht.

Fractieleider Mariëtte Hamer beloofde haar achterban niet te bezuinigen vóór de economie weer aantrekt. ‘Iedere cent die we nu minder uitgeven, betekent verlies van banen.’

Partijleider Wouter Bos zei zondag in zijn speech harde afspraken te willen maken over hoe het begrotingstekort en de staatsschuld op termijn kan worden teruggedrongen. In het Torentje ligt een voorstel op tafel om daarvoor een wettelijk pad uit te stippelen. ‘Er is niets links of progressiefs aan’, volgens Bos, ‘om dure plannen uit te voeren, tekort en schuld te laten oplopen en vervolgens op geen enkele wijze thuis geven als de rekening moet worden betaald.’ Hij zei het volste vertrouwen te hebben de klus met Jan Peter Balkenende en André Rouvoet te klaren.

Niet alleen vanwege de crisis was het een spannend PvdA-congres. De leden stemden ook over die andere heikele kwestie: de nieuwe integratievisie Verdeeld verleden, gedeelde toekomst. Die nota leidde de afgelopen maanden op partijbijeenkomsten tot emotionele debatten. De resolutie zou te rechts zijn en te veel de agenda van Geert Wilders volgen. Een enkeling demonstreerde zaterdag met een sandwichbord tegen een ‘nationaal-socialistische PvdA’.

Een vlammend betoog van partijvoorzitter Lilianne Ploumen brak het verzet. ‘Jarenlang was dit een beladen onderwerp in de PvdA. Na vanmiddag is dat verleden tijd.’ Kamerlid Paul Kalma, die Ploumen van onverdraagzaamheid betichtte, kreeg een veeg uit de pan en ze maakte Geert Wilders uit voor dom blondje. ‘Tegen probleemjongeren in Gouda en Ede moet niet een leger van militairen worden ingezet, maar een leger van onderwijzers, sportleraren, werkgevers en als het nodig is politie.’ Partijkanonnen Job Cohen, Ahmed Aboutaleb en fractievoorzitter Hamer gaven het congres het laatste duwtje. Hamer: ‘Stuur mij alsjeblieft niet terug naar Den Haag zonder standpunt. Neem stelling, dat heb ik nodig tegen Wilders en Pechtold (D66, red.).’

Europarlementariër Thijs Berman werd zondag gekozen als lijsttrekker voor de verkiezingen voor het Europees parlement in juni. De strijd van publicist René Cuperus om de derde in plaats van de vijfde plek op de lijst, mocht niet baten.

Bos: ‘Als Nederland geen onderdeel van dit Europa zou zijn geweest, als wij de sterke euro niet hadden gehad, dan was het lot van Nederland met één woord te omschrijven geweest: IJsland.’

Meer over