Plant en dier lijden onder kabinetsplan

Amsterdam - De voorgenomen bezuinigingen van het kabinet op het natuur- en landschapsbeleid zullen leiden tot een verdere verslechtering van de natuurkwaliteit en de leefomstandigheden voor planten- en diersoorten.


De in Europa afgesproken verplichtingen, zoals het stoppen van de achteruitgang van de biodiversiteit, raken zo verder uit zicht. Dit kan leiden tot meer juridische procedures tegen de uitbreiding van economische activiteiten in of nabij Natura 2000-gebieden, het netwerk van beschermde natuurgebieden in Europa. Ook de kwaliteit van het landschap zal achteruitgaan, evenals de recreatieve waarde.


Dit concludeert het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in het woensdag gepresenteerde onderzoek 'Herijking van de Ecologische Hoofdstructuur'. In een zogeheten quick scan heeft het adviesorgaan, op verzoek van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I), de gevolgen van zeven varianten van het huidige natuurbeleid doorberekend.


In de variant die het kabinet voorstaat, is er maximaal 100 miljoen euro aan Rijksmiddelen beschikbaar voor natuurbeheer. Volgens het Planbureau kan dan hooguit de helft tot tweederde van het oppervlak van de tot nu toe aanwezige Ecologische Hoofdstructuur worden beheerd. De natuurkwaliteit zal in 2020 daardoor mogelijk de helft zijn van de kwaliteit die met het tot nu toe gevolgde beleid zou zijn gehaald. Naar verwachting zal het dan met driekwart van de soorten van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijnen slechter gaan.


In het licht van de bezuinigingen is het volgens het Planbureau verstandigs om de aandacht te richten op goed beheer van de bestaande natuurgebieden en vooral op de zogeheten Natura 2000-gebieden. Als er meer financiële middelen komen, bijvoorbeeld van provincies of andere partijen, dan kunnen die het best worden ingezet voor het inrichten van reeds verworven gronden. Dat moet dan geconcentreerd gebeuren op de meest kansrijke locaties.


'Dat eist wel bestuurlijke moed en een sterke regie', aldus de toelichting van Maarten Hajer van het Planbureau. 'Het betekent dat je soms niet om onteigenen heen kunt. In sommige gebieden in de EHS is de waterhuishouding niet goed geregeld voor de natuur, omdat er nog één of enkele agrarische bedrijven zijn gevestigd. Als je dat wel goed regelt, valt er snel veel winst te boeken. Meer in het algemeen is het tegengaan van verdroging in en om belangrijke natuurgebieden essentieel.'


Staatssecretaris Bleker, die het onderzoek in ontvangst nam, zei dat de studie hem sterkt in zijn streven een 'compacter en slimmer' natuurnetwerk (600 duizend in plaats van ruim 700 duizend hectare) te realiseren. In een brief aan de Kamer refereerde hij aan het scenario van het Planbureau dat Nederland door een effectieve inzet van al verworven ruilgronden, inrichting en gerichte verwerving van nieuw areaal voor 200 tot 250 miljoen euro per jaar een Ecologische Hoofdstructuur kan maken waarin in 2020 de natuurkwaliteit en het duurzame behoud van soorten beter scoren dan met een voortzetting van het tot nu toe gevoerde beleid. 'Ik vind dat goed nieuws.'


In de Kamerbrief, waarmee hij vooruitloopt op het natuurdebat van vandaag in de Kamer, schrijft Bleker ook dat hij ervan uitgaat dat er meer geld beschikbaar is dan alleen de Rijksmiddelen. Hij verwijst ook naar het overleg met de provincies dat hij dinsdag voerde. Vorige week luidden de provincies, die het natuurbeleid uitvoeren, nog de noodklok over het gebrek aan geld voor natuurbeleid. De staatssecretaris en de provincies hebben afgesproken om hierover te spreken onder leiding van een bemiddelaar. Volgens ingewijden wordt er gewerkt aan een compromis waarbij de provincies op korte termijn zelf meer geld bijdragen als de het rijk vanaf 2013 weer extra geld beschikbaar stelt.


Bleker stelt ook dat hij meer wil inzetten op agrarisch en particulier natuurbeheer. Dat staat haaks op de bevindingen van het Planbureau, dat stelt dat dit type beheer tot nu toe nauwelijks heeft bijgedragen aan de doelen van de Vogel- en Habitatrichtlijnen.


Meer over