Plan Colombia kan tot rampen leiden

Wordt Colombia voor de VS een tweede Vietnam? Clinton overhandigde zijn ambtgenootin Colombia 1,3 miljard dollar voor de strijd tegen de drugshandel....

'Dit is Vietnam niet. En het is ook geen yankee-imperialisme. We hebben geen militaire bedoelingen. We geloven niet dat uw conflict een militaire oplossing heeft. We zijn voor de vrede en tegen de drugshandel. Wie de mensenrechten schendt, moet worden berecht en gestraft.'

De Amerikaanse president Clinton trok woensdag tijdens zijn bliksembezoek aan Cartagena de Indias alle registers open om de sceptische tegenstanders van zijn bijdrage - 1,3 miljard dollar - aan het 'Plan Colombia' op andere gedachten te brengen.

Ook de foto's en filmbeelden van Clinton in het Caribische Cartagena moesten het pacifistische en humanitaire aspect van de Amerikaanse donatie benadrukken: geen militairen in camouflagepakken of laagvliegende gevechtshelikopters, maar wel een ontmoeting met twaalf weduwen die hun echtgenoten hebben verloren in het drugsgeweld.

Clinton knuffelde ostentatief de Duitse herder Darling, de beste drugshond van de Colombiaanse strijdkrachten. En hij benadrukte dat Washington cocaboeren financieel helpt als ze een ander gewas gaan telen. Dat de VS Colombiaanse soldaten mensenrechtenles zullen geven en dat de VS scholen in Colombia gaan bouwen.

De Colombiaanse president Andrés Pastrana heeft het plan ontwikkeld om een einde te maken aan de drugshandel en de op papier linkse guerrillabeweging FARC de genadeklap toe te brengen. De FARC - waarschijnlijk de grootste en best uitgeruste guerrillabeweging van Latijns Amerika - leeft van de drugshandel door cocaboeren en handelaren te dwingen tot het betalen van 'beschermgeld'.

Pastrana hoopt met zijn plan ook het hardnekkig geweld tussen guerrillabewegingen, rechtse paramilitairen en de strijdkrachten een halt toe te roepen en de economie te reactiveren.

Van alle cocaïne die in de Verenigde Staten wordt geconsumeerd, komt naar schatting 90 procent uit Colombia. Per jaar sterven in de VS 14 duizend jongeren door drugsgebruik en drugscriminaliteit, benadrukte in Cartagena Dennis Hastert, de Republikeinse voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. De Colombiaanse drugs worden in Washington beschouwd als 'een bedreiging voor de nationale veiligheid'.

Tegenstanders van de Amerikaanse bemoeienis met Colombia houden hun hart vast. De buurlanden Ecuador, Peru, Brazilië, Panama en Venezuela vrezen dat de escalatie van het geweld zal leiden tot miljoenen vluchtelingen. De buren zijn ook bang dat de Colombiaanse cocaboeren die met gif worden weggesproeid, over de grens hun lucratieve teelt zullen voortzetten. Peru en Ecuador zagen enkele jaren geleden hun cocaboeren naar Colombia verhuizen, toen de cocavelden in eigen land met chemicaliën werden kapotgesproeid.

Als het geweld verder toeneemt, zijn de buurlanden als de dood dat de cocaïnemaffia, de rechtse en linkse terreurgroepen Colombia ontvluchten en hun bases naar 'veilige' buurlanden verplaatsen.

Van de 1,3 miljard dollar die Washington bijdraagt, gaat 900 miljoen naar de Colombiaanse strijdkrachten en politie om de oorlog tegen de drugshandel te intensiveren. Washington levert zestig helikopters, wapens, communicatieapparatuur en militaire adviseurs en belooft dat geen enkele Amerikaanse militair in gevechtssituaties terecht zal komen.

Slechts 240 miljoen dollar is bestemd voor toezicht op de naleving van de mensenrechten, hervormingen bij justitie en economische hulp op micro-niveau. Dat deel van de Amerikaanse bijdrage aan het Plan Colombia is een druppel op een gloeiende plaat.

Colombia is al een humanitaire ramp met 1,8 miljoen ontheemden die op de vlucht zijn voor het geweld. Als Plan Colombia in werking treedt en de strijdkrachten met Amerikaanse steun vrij spel krijgen om de guerrillabewegingen en cocaïnemaffia aan te pakken, zal de stroom ontheemden nog verder toenemen en uitmonden in een exodus.

NGO's en leden van het Amerikaanse Congres vrezen dat het Plan Colombia zal leiden tot een ecologische ramp en nog meer schendingen van de mensenrechten. De Colombiaanse strijdkrachten, de guerrillabewegingen en de rechtse doodseskaders zijn al berucht om hun straffeloze moorddadigheid. Als de strijd escaleert, zullen de schendingen nog frequenter worden. De rechtse paramilitaire groepen werken samen met de reguliere strijdkrachten en hebben tot nu toe ongestoord met ongekende wreedheid het vuile werk van de soldaten kunnen doen.

Critici vrezen dat de Verenigde Staten in een moeras van wreedheid gezogen zullen worden, net als in El Salvador tijdens de burgeroorlog, toen Ronald Reagan geen acht sloeg op de wreedheden van de strijdkrachten en de doodseskaders. De 1,3 miljard dollar is het grootste militaire hulppakket dat de VS ooit aan een Latijns-Amerikaans land hebben gegeven.

Uit angst voor een geweldsescalatie en wegens de ondergeschoven rol van de mensenrechten, sociale hervormingen en democratisering besloot de Europese Unie afgelopen juli voorlopig geen cent over te hebben voor het Plan Colombia. Brussel beraadt zich nu op een andere manier om Colombia hulp te kunnen geven voor humanitaire doelen en versterking van de democratie.

Meer over